Friesland Bank: Historisch verlies

friesland bank | financieel

L aten we positief beginnen: Friesland Bank had het in 2008 drukker dan in 2007. Het aantal particuliere klanten steeg met 17 procent tot 211.000. De door die particulieren ingelegde hoeveelheid spaargeld groeide met 18 procent (422 miljoen) tot 2,7 miljard euro. 


Net als Rabobank en Triodos Bank profiteerde ook Friesland Bank vorig jaar van de deconfiture van de beursgenoteerde grootbanken, Fortis en ABN Amro voorop. Onder de nieuwe klanten zaten nogal wat mensen die hun spaargeld weghaalden bij Fortis, ABN Amro en ING, en hun geld aan het ‘saaie’ (lees: degelijke) Leeuwarden toevertrouwden.

Ook het aantal zakelijke klanten nam toe. Friesland Bank kreeg er vorig jaar 2.600 zakelijke klanten bij en heeft er nu bijna 17.000. Net als bij de particulieren zitten de nieuwe klanten vooral buiten Friesland. Naar eigen zeggen scoorde de bank goed in de agrarische sector en in de watersport. Friesland Bank is Neerlands grootste als het gaat om aantallen scheepshypotheken – en dan gaat het, zegt een woordvoerder, echt niet alleen om zeilboten.

Er was meer goed nieuws. Het participatiebedrijf van de bank beleefde een prettig 2008. De nettowinst van dit onderdeel, dat vooral in kleine en middelgrote ondernemingen belegt, bedroeg 63 miljoen euro, bijna 20 miljoen meer dan in 2007. Friesland Bank verkocht vorig jaar belangen in dertien bedrijven en kocht zich in vijf bedrijven in, waaronder Arboned en tuinmeubelenfabrikant Hartman. Het participatiebedrijf behaalde het beste resultaat in zijn geschiedenis. “Alle bedrijven draaiden bijzonder goed”, zegt de woordvoerder. De crisis bleef er opvallend ver weg.

De crisis bleef in nog een opzicht weg. In tegenstelling tot grote jongens als ABN Amro en ING, zit Friesland Bank niet vast aan het staatsinfuus. Met een BIS-ratio van 12,6 procent op het totale vermogen (en van 10,1 procent op het kernvermogen) voldoet de bank ruimschoots aan de solvabiliteits-eisen van De Nederlandsche Bank. De bank stopte vorig jaar 15 miljoen euro in haar stroppenpot. Dat is ruim twee keer zo veel als in 2007, maar bepaald geen schokkend hoog bedrag.

Ondanks die positieve ontwikkelingen leed de bank toch een voor Friese begrippen ongehoord groot verlies van 75 miljoen euro. Het is het eerste verlies in haar 95-jarig bestaan. De bank gaat 8 van haar 24 bankkantoren in Friesland sluiten en schrapt 250 van de in totaal 1.200 banen. Buiten Friesland wil de bank wel uitbreiden.

Een flink deel van het verlies is het gevolg van een afwaardering van derivaten. Friesland Bank heeft zich ingedekt tegen renteschommelingen op de lange termijn, maar moet die derivaten volgens het IFRS-systeem op marktwaarde waarderen. Dat levert de bank een boekhoudkundig verlies op van 43,4 miljoen euro.


Flinke zeperd


Nog meer verliezen leed de bank op haar aandelenportefeuille en bancaire deelnemingen. Was het 28-procentsbelang in Van Lanschot in 2007 nog goed voor een aangenaam hoog bedrag aan dividend, in 2008 was het dat niet. Een flinke zeperd leverde het belang in BinckBank op. Het aandeel Binck verloor vorig jaar de helft van zijn waarde. Friesland Bank verkocht vorig jaar een deel van haar belang en bezit nog 9,9 procent van de aandelen. Ook de belangen in Triodos en Optimix Vermogensbeheer daalden in waarde. Datzelfde gold voor het (relatief kleine) belang in ING.


In totaal moest Friesland Bank bij haar bankbedrijf, haar participatiebedrijf (dat zijn bedrijven 11 miljoen euro minder waard zag worden) én op haar bancaire deelnemingen een bedrag van 115 miljoen euro inboeken aan waardeverminderingen. Mét het boekverlies op de derivaten zijn die waardeverminderingen de voornaamste oorzaak van het historische verlies van Friesland Bank. Die verliezen zijn vooral boekhoudkundig van aard. Volgens een woordvoerder van de bank is er, als eenmalige kosten en waardeverminderingen buiten beschouwing blijven, in 2008 geen verlies van 75 miljoen geleden maar een winst van 60 miljoen gemaakt.

Toch is ook aan dat bedrag te zien dat de bank in 2008 minder goed draaide dan in 2007. In 2007 werd een winst gemaakt van 120 miljoen euro en in dat bedrag waren waardeverminderingen van 40 miljoen verdisconteerd. Ook een ‘gewone’ bank als Friesland Bank die niet op de beurs genoteerd is en zich niet heeft bezondigd aan gewaagde buitenlandse investeringen, kon in 2008 absoluut niet aan de crisis ontkomen.

De crisis is echter (vooralsnog) geen reden om het roer om te gooien. De winstgevendheid van het bankbedrijf moet omhoog en daarom moeten de acht kantoren in Friesland dicht. Er komen bij die kantoren simpelweg te weinig klanten, zo stelt de bank. Met de crisis heeft die sluiting dan ook weinig of niets te maken.

Uitbreiding zoekt de bank vooral in Nederland, buiten Friesland. In 2007 opende de bank een kantoor in Amsterdam, vorig jaar een in Utrecht, dit jaar in Rotterdam. In ambitieuze zakenbankachtige toestanden ziet de eind maart aangetreden nieuwe topman Robbert Klaasman geen heil. Ook aan samenwerking met andere banken denkt hij vooralsnog niet, zo zei hij vorige week in NRC Handelsblad . Zijn voorganger, Willem Cramer, deed dat naar verluidt wel en moest vertrekken omdat de raad van commissarissen geen trek had in fusie- of over-nameavonturen.


[ koos.schwartz @reedbusiness.nl ]