Conglomeraat SHV Holdings heeft zijn Makro-winkels in Pakistan en Indonesië verkocht. Dat blijkt uit het vorige week gepubliceerde jaarverslag van het concern van de steenrijke ondernemersfamilie Fentener van Vlissingen. Sinds 1989 bouwde SHV de winkelketen in het Verre Oosten uit. De afgelopen jaren trok de onderneming zich echter terug uit Taiwan, Maleisië, China en de Filipijnen. Met de recente verkoop is er vrijwel een einde gekomen aan de aanwezigheid van de SHV-dochter in Azië. Het concern is met Makro alleen nog actief in Thailand.


Eind 2006, vlak nadat SHV zijn Makro-winkels in Maleisië had afgestoten – deze gingen naar het Britse Tesco – ontkende woordvoerder Joost van Klink nog dat die verkoop de opmaat vormde voor de afbouw van de winkelketen op het continent. “Wij committeren ons voor de lange termijn aan Makro in Azië”, beweerde hij destijds in FEM . “De resultaten vallen inderdaad tegen, maar dat betekent alleen dat wij ze willen verbeteren.” Het liep anders.




Grote ambities


Ooit waren SHV’s Aziatische ambities met Makro groot. Om de afhankelijkheid van de kolenhandel te verkleinen zette het concern in 1968 winkelketen Makro in de steigers. Na de succesvolle verovering van Europa werd de sprong gewaagd naar de Verenigde Staten, Zuid-Amerika en Azië. Na jaren ploeteren trok SHV zich eind jaren tachtig terug uit de VS. De Europese Makro’s werden in 1997 met een geweldige boekwinst verkocht aan het Duitse Metro.De winkelketens in Azië en Zuid-Amerika raakte SHV destijds echter niet kwijt, omdat de lokale economieën daar net hard onderuit waren gegaan. In plaats daarvan koos het concern op die continenten voor een expansiestrategie.


Vooral bij de start was de verovering van Azië veelbelovend. Begin jaren negentig behoorde Makro met Carrefour en Wal-Mart tot de weinige ketens die er grootschalig voeding, kleding en consumentenelektronica aan de man brachten. “Wij hadden er enorm veel plezier van dat wij tot de eerste behoorden die werkten met moderne kassa-, voorraad- en personeelsinformatiesystemen”, herinnert Matthijs van der Lely zich. Hij werkte tussen 1990 en 2001 voor Makro in Azië, waarvan de laatste drie jaar als landenmanager Indonesië.

“Ook kochten wij veel groter in dan gebruikelijk was. Zo kon ons aanbod aan kleine retailers en horeca echt onderscheidend zijn.” Van der Lely is sinds 2001 topman van boekhandelsketen BGN/Selexyz.





Stijgende concurrentie


Maar de afgelopen jaren is de situatie drastisch veranderd. ‘De Aziatische markt wordt de laatste jaren gekenmerkt door een stijgende concurrentie als gevolg van een toestroom van vele lokale en internationale spelers met gevarieerde bedrijfsconcepten’, schreef bestuursvoorzitter Pat Kennedy van SHV in het jaarverslag over 2007.


Kenmerkend is de gang van zaken in Indonesië. SHV opende er de eerste Makro in 1992 en bouwde de keten uit tot 19 hypermarkten, met een omzet van zo’n 300 miljoen euro en 2.200 werknemers. ”Wij werkten er eerst samen met Astra, destijds het grootste industriële concern dat niet gelieerd was aan de Soeharto-clan”, aldus Van der Lely.

Bij problemen liet SHV zich niet zomaar uit het veld slaan. Zo had de Indonesische vestiging zwaar te lijden van de politieke en economische onrust als gevolg van de Azië-crisis in 1997 en 1998. Bij rellen in mei 1998 werd er een winkel in de as gelegd en een andere geplunderd. Doordat de Indonesische munt in waarde kelderde, daalde de winst, uitgedrukt in ‘harde Nederlandse guldens’, bovendien sterk, aldus een van de jaarverslagen uit die jaren. Toch bleef het moederconcern er hardnekkig investeren en nieuwe winkels openen. Van der Lely: “Het was een geweldige, intensieve tijd. Bij SHV kreeg je veel meer ruimte dan bij andere ondernemingen.” Met uitzondering van jaren van de Azië-crisis waren de resultaten in Indonesië ook meestal bemoedigend.

In 2003 kwam daar echter opeens verandering in. Pogingen om de zaak weer op de rails te krijgen waren niet onverdeeld succesvol. Door een nieuwe groeispurt van twaalf naar negentien winkels dacht het bedrijf te kunnen profiteren van schaalvoordelen. Ook werd de inrichting van de winkels vernieuwd en werden de prijzen verlaagd. Het bleek geen doorslaggevend succes. ‘Makro Indonesië kwam goed terug (...). Het zal echter nog wel even duren voordat de activiteiten een bevredigende investeringsopbrengst gaan vertonen’, schreef SHV-topman Kennedy in het verslag over 2007.

Inmiddels is duidelijk dat Kennedy daaruit zijn eindconclusie heeft getrokken. In oktober verkocht hij de Indonesische winkels aan het Zuid-Koreaanse conglomeraat Lotte Group, dat onlangs ook al zijn Chinese Makro’s kocht. Naar verluidt betaalde Lotte zo’n 300 miljoen dollar voor het Indonesische belang.

Uit de jaarrekening blijkt dat SHV op de verkoop van de winkels in China, Pakistan en Indonesië een mooie boekwinst van 176 miljoen euro maakt. Maar dat maakt de terugtocht van Makro uit de Aziatische markt allerminst glorierijk. De SHV-dochter is alleen nog actief in Thailand, waar ze 41 winkels heeft. Maar volgens het jaarverslag heeft ook die vestiging het moeilijk. ‘De resultaten liepen vanaf juni terug als gevolg van de politieke situatie en de wereldwijde economische crisis. Deze twee factoren hadden hun weerslag op de Thaise toeristenindustrie, welke een belangrijke pijler is van de economie van het land.’

Desondanks zegt SHV zijn Thaise winkels, en overigens ook de 124 winkels die het nog bezit in Zuid-Amerika ‘voor de lange termijn te willen behouden’. Dat zei de onderneming twee jaar geleden ook over de Aziatische vestigingen. Wie biedt?


[ mathijs.smit @reedbusiness.nl ]