Het betere lobbywerk

EXECUTIVE LIFE | boeken

Gokje over de opvolger van de F-16? Het wordt toch de JSF. Laat het maar aan onze luchtmacht over de politiek zover te krijgen dat die uiteindelijk kiest voor de favoriet van de generaals. Het lukte bij de aanschaf van de Starfighter, het lukte bij de F-5, het lukte bij de F-16 en het zal vast opnieuw lukken bij de opvolger van de F-16. Bert Kreemers, oud-voorlichter bij het ministerie van Defensie, zet in Hete hangijzers minutieus uiteen hoe het spel rond de aankoop van nieuwe vliegtuigen eind jaren vijftig, begin jaren zestig en midden jaren zeventig werd gespeeld.


Dat de luchtmacht zijn eigen keuze zo goed weet door te drukken, is niet verwonderlijk. Ministers van Defensie zijn voor hun informatie grotendeels aangewezen op de enige in Nederland die werkelijk verstand heeft van gevechtsvliegtuigen: de luchtmacht. Toch leverde dat in het verleden niet altijd de beste keuze op. De Starfighter bleek snel verouderd en duurder omdat Amerikaanse financiële steun waarop verantwoordelijk minister Sim Visser meende te kunnen rekenen, uitbleef. Ook bij diens opvolger, de F-16, waren in sommige opzichten kanttekeningen te plaatsen. De keuze voor een Amerikaans toestel in plaats van Dassaults Mirage kostte Fokker waarschijnlijk flink wat Franse orders voor burgertoestellen en deelname in het Airbus-consortium. Aan de andere kant heeft de keuze voor de F-16 ook belangrijke onvoorziene voordelen opgeleverd. Modificaties na de aanschaf van de toestellen zorgden ervoor dat de F-16 voor veel meer rollen inzetbaar werd dan waarvoor hij aanvankelijk was besteld. Het is de vraag of dat bij de Mirage ook was gebeurd.

Het leeuwendeel van het boek gaat over de aanschaf van de F-16, een proces dat misschien nog wel ingewikkelder was dan de huidige keuze voor de opvolger. Nederland opereerde samen met Noorwegen, België en Denemarken en had in Henk Vredeling een minister die eigenlijk een voorkeur had voor een Europese kandidaat. Kreemers verslag geeft een beeld van een ingewikkeld steekspel met botsingen tussen zakelijke, militaire, economische en binnenlandse, buitenlandse en partijpolitieke belangen.

Opvallend is de conclusie uit het aantal vlieguren dat de Nederlandse F-16’s hebben gemaakt: het toestel is tot 2022 nog niet aan het eind van zijn levensduur. Die oude F-16 kan dus nog wel een paar jaar mee, zodat Nederland de tijd heeft rustig af te wachten wat de JSF gaat kosten, voordat er een beslissing over de aankoop wordt genomen.

Tekenend voor de gang van zaken is dat uiteindelijk niet is vast te stellen wat de F-16’s hebben gekost. Het doet denken aan de situatie rond de JSF. In plaats van af te wachten totdat meer duidelijkheid bestaat over de kosten, probeert de luchtmacht nu al zijn keus voor de JSF door te drukken.


[ wouter.van.bergen @reedbusiness.nl ]