Duurzaam ondernemer Gosse Boxhoorn:‘Als het geld er niet is,
dan gaat het licht 
gewoon uit’

Met stip genoteerd” , grapt Gosse Boxhoorn over zijn 29ste plek op de Duurzame 100, de onlangs verschenen lijst van dagblad Trouw van duurzaamste personen van Nederland. “Een mooie, eervolle plaats”, meent hij. Wel vindt Boxhoorn het percentage ondernemers te laag. “Er staan genoeg bestuurders, politici en hoogleraren op, maar zij hebben niet hun eigen geld in de waagschaal gelegd.” 


Daarmee verwijst Boxhoorn expliciet naar zijn eigen situatie. Eind 2003 richt de voormalig Shell-manager met twee anderen zonnecellenfabriek Solland Solar op. Met succes: het Heerlense bedrijf laat jaloersmakende groeipercentages zien. Twee jaar achter elkaar wordt Solland uitgeroepen tot het snelstgroeiende bedrijf van Nederland. Na de overname door Zeeuws energiebedrijf Delta begin 2007 gaat het echter mis. Vanwege een conflict wordt Boxhoorn in oktober 2008 ontslagen, samen met medeoprichter en financiële man Hubert Thijs. Sindsdien huist Boxhoorn in een pand van DSM in Geleen, waar hij met Thijs werkt aan een nieuwe siliciumfabriek onder de noemer The Silicon Mine (TSM). Dat silicium vormt de basis van zonnecellen.

Boxhoorn heeft het duidelijk liever over zijn nieuwe initiatief dan over zijn ontslag bij Solland Solar. “Daarover is al genoeg geschreven.” Bovendien zit er een slot op zijn mond. Boxhoorn: “Ik kan vanwege een afspraak met Delta niet al te veel naar buiten treden over mijn vertrek.” 





Wij hebben gehoord dat u veel harder zou hebben willen groeien dan Delta.


“Er waren discussies over de groeiscenario’s en de strategie. Ik vind dat je activiteiten een zekere schaalgrootte zouden moeten hebben. Dat geldt nu ook voor The Silicon Mine. Wereldwijd zijn er concurrenten van aanzienlijke omvang, dus als je wilt meedoen, dan moet je doorbouwen. Wij hadden daarvoor een scenario uitgestippeld, maar daar had men bij Delta andere ideeën over.” Met een flauwe glimlach: “En met 90 procent van de aandelen heb je wat te vertellen binnen een onderneming.”


Delta laat in het persbericht duidelijk doorschemeren dat u niet met hen wilde samenwerken. 


“Ik had een visie over technologie en wat ervoor nodig is om die ontwikkelen, en Delta had een andere. Een groot en een klein bedrijf laten samenwerken is moeilijk. Werken in een veilige omgeving is anders dan ondernemen. Dat dien je goed te begrijpen als je als grote onderneming een overname doet. Een kleine onderneming is op een andere manier opgebouwd.”




Heeft u spijt dat u uw onderneming heeft verkocht aan Delta?


Direct: “Nee. We hebben bewust gekozen voor Delta. Ik wilde Solland toekomst geven en hechtte er daarbij grote waarde aan dat het in Nederlandse handen zou komen. Ik heb geen enkele spijt van die beslissing, het is gelopen zoals het gelopen is. Solland is een fantastische club geworden en Delta heeft daar financieel aan bijgedragen. Ik wens ze veel succes.”




Gaapte er een zwart gat na uw ontslag bij Solland? 


“Je geluk en zaligheid achterlaten raakte me meer dan ik eerst dacht. Het was een emotionele periode. Ik zag mijn vertrek al een tijdje aankomen. In januari 2008 waren er al stevige discussies met Delta. Ik ben gelijk weer aan de slag gegaan met The Silicon Mine, wat al liep naast Solland. Mijn vrouw dacht dat ik vaker thuis zou zijn, maar daar is het nog niet van gekomen.”




Over The Silicon Mine gesproken: dit voorjaar zou de eerste paal de grond ingaan. Hoever bent u? 


“We hopen nu na de zomervakantie te kunnen starten met de bouw. De vergunningen zijn al binnen. Eind 2010 zouden we dan kunnen produceren.”




Wat veroorzaakt de vertraging? 


“Het is ontzettend lastig de financiering rond te krijgen, zeker voor nieuwe bedrijven zoals wij. Er is inmiddels 25 miljoen euro geïnvesteerd, door onder meer Essent, DSM, de Limburgse investeringsbank Liof en informals , waaronder wijzelf, in de voorbereiding. Nu moeten we de stap zetten naar de volledige financiering van circa 400 miljoen euro. Maar iedereen zit op iedereen te wachten. De overheden willen het risicokapitaal ingevuld zien voordat ze subsidie geven, de verstrekkers van risicokapitaal willen hulp van de banken hebben en de banken willen alleen iets doen als de overheid het risico afdekt. Ik hoop dat er tempo wordt gemaakt, anders houdt het een keer op.”




Trekt u dan de stekker eruit? 


“Er wordt flink aan ons getrokken om de fabriek in het Midden-Oosten of Duitsland neer te zetten. Daar krijg je ook veel meer subsidie. Ik wil vasthouden aan de Nederlandse optie, om zo hier het zonnecluster te versterken, maar dan moet iedereen uit de schuilkelders komen. Anders gebeurt het gewoon niet. Ik kan er geen eeuwige studie van maken. We zaten hier tot voor kort met een man of vijftien, nu zijn dat er nog zes. Die mensen zijn ondergebracht bij andere bedrijven in afwachting van het rondkomen van de financiering.”




Essent is één van de huidige investeerders. Heeft u al met nieuwe eigenaar RWE gesproken over een grotere investering?


“Nee, we laten graag het graag aan Essent over om een opening te creëren. Als het strategisch wil investeren in zonne-energie, dan kan het met ons vooruit. Qua risicokapitaal zoeken we nog zo’n 60 miljoen euro, daar zal een bedrijf als RWE niet van omvallen. Bovendien is het niet slecht om het imago van RWE als vervuiler op te poetsen. De rest moet komen van banken en de Europese Investeringsbank. De laatste is al akkoord met 100 miljoen euro aan financiering.”




En DSM? 


“Voor DSM is zonne-energie geen kernactiviteit. Het wil alleen bedrijven een beetje helpen die zich op industrieterrein Chemelot willen vestigen.”




Uw timing is niet geweldig. De solarsector zit in een flinke dip. 


Verbaasd: “Dip? Vorig jaar is er wereldwijd zo’n 6 gigawatt aan capaciteit geplaatst, dit jaar wordt er gerekend op 7 tot 8 gigawatt. Dus: hoezo gaat het slecht? Hooguit een beetje minder groei. Over een jaar of twee is het als de economie aantrekt weer bonanza op de markt voor zonne-energie.” Vol vertrouwen: “En als TSM hebben we een sterke concurrentiepositie. Van de 120 aangekondigde initiatieven zijn er nu nog maar 20 serieuze over, waaronder wij. En we praten niet over idioot veel geld. De businesscase van The Silicon Mine is sterker dan ooit door de lagere investeringskosten en elektriciteitsprijzen.”




U klinkt wat gefrustreerd. 


Fel: “Als érgens in geïnvesteerd zou moeten worden, dan is dat in duurzame energie. Deze fabriek is echt een belangrijke stap voor het zonne-energiecluster in Nederland. We hebben ontzettend veel kennis over zonne-energie, dan moet je ook investeren in bedrijven die er wat mee doen. Zonne-energie is nu nog een druppel op de gloeiende plaat, maar die plaat zal alleen maar heter worden en de druppel alleen maar groter.”




Hoe zit het met de afnemers? 


“De eerste fase is uitverkocht. Voor The Silicon Mine is het niet al te moeilijk om klanten te vinden. Voor zeer zuiver silicium is veel belangstelling.”




Wanneer neemt u een definitieve beslissing over het doorgaan van uw fabriek?


“Over een maand of drie. Als het geld er dan niet is, dan gaat het licht gewoon uit. Zo simpel is dat. Ondernemen is vallen en opstaan. Wij steken onze nek uit en als het niet lukt: pech gehad, dan gaan we naar een ander project.”




Heeft u iets achter de hand? 


Enthousiast: “Samen met de twee andere oprichters van Solland Solar investeer ik in een bedrijf dat zonneparken ontwikkelt. Daarnaast kijken we naar andere investeringen, zoals een bedrijf dat complete zonnesystemen levert en een module-fabriek voor de productie van zonnepanelen.”




En heeft u voor die projecten al financiering gevonden?


“Nee, daarvoor is het nog veel te vroeg. We praten ook over veel lagere bedragen dan bij The Silicon Mine. In de beginfase misschien 5 miljoen euro, in totaal 25 tot 30 miljoen euro. Om de financiering mogelijk te maken willen we voor onze investeringsmaatschappij eerst financiering zoeken die dit soort projecten mogelijk maakt. Elk project apart financieren kost te veel tijd. En veel investeerders zijn bang om in één bedrijf geld te steken. Die financiering wil ik in september of oktober rond hebben.”




Waarom concentreert u zich niet eerst op The Silicon Mine?


“Dat doe ik ook. Bij die andere projecten zijn we alleen uitsluitend investeerder. Ik kan maar één ding tegelijk.”




[ jacco.neleman @reedbusiness.nl ]