Staat de aandeelhouder nu achteraan?


“Nee, dat niet. Maar hij heeft jarenlang vooraan in de rij gestaan en dat is niet goed geweest. Een bepaalde groep aandeelhouders was sterk gericht op koerswinst op korte termijn en daar richtten de banken zich volledig op in. We moeten weer terug naar het stakeholdermodel, waarbij het belang van alle partijen, dus ook de klanten en de werknemers, gelijk is.” 


Het zijn vooral de hedgefondsen geweest die waren gericht op een snelle winst. Hoe moeten zij worden geweerd?


“Banken moeten op zoek naar aandeelhouders die zich voor lange termijn willen verbinden zoals pensioenfondsen. We stellen daarom voor om een loyaliteitsdividend in te voeren voor oude aandeelhouders.”

Hedgefonden hebben de opsplitsing van ABN Amro in de hand gewerkt. Wat gebeurt er als zij over een jaar terugkeren?
“De langetermijnaandeelhouders moeten zeggen dat ze dat niet meer willen. Banken zullen daarom het contact met hen weer moeten intensiveren. De afgelopen tien jaar zijn zij schromelijk verwaarloosd.”




Niet zo handig.


“De grootste fout was dat men dacht dat de langetermijnbeleggers toch wel zouden blijven zitten. Toen ik nog bij ABN Amro werkte, bezochten we ze maar één keer per jaar, terwijl we wel vijf keer per jaar naar Boston vlogen om de hegdefondsen over hun bol te aaien. Alleen al tijdens het ontbijt hadden we vijf fondsen over de vloer. Zij werden belangrijk gevonden omdat zij de aandelenkoersen omhoog drukten. De beleggers die er al lange tijd in zaten deden dat niet.”


Met al die nieuwe regels zal het rendement van banken een stuk lager worden. 


“Het rendement op het geïnvesteerd vermogen zal om verschillende redenen heel lang op een lager niveau liggen. Dat komt onder meer doordat banken meer kapitaal moeten aanhouden. Dat leidt automatisch tot druk op het rendement. Is het daardoor minder interessant geworden? Het verhoogde kapitaal geeft ook aan dat het risico van de banken een stuk lager is geworden.” 


Toen u in 1998 overstapte van toezichthouder naar bankier bij ABN Amro, was u toen verbaasd over wat u aantrof?


“Dat is elf jaar geleden, in de huidige historie is dat een generatie geleden. Een van de dingen die je als toezichthouder onderschat is de enorme complexiteit van een organisatie.”


Kon u de risico’s goed inschatten?


“Ik kwam in het bankwezen terecht toen het nog bijzonder goed ging. In de tijd dat ik toezichthouder was is er weinig gebeurd. In mijn tijd bij ABN Amro ook niet.”


Was u op de hoogte van de risico’s van zo’n complexe organisatie?


“Ik denk wel dat sommige banken zo complex werden dat ze moeilijk beheersbaar werden. Banken zullen kleiner worden. Dat is een beetje tegennatuurlijk want de reden voor groei is dat je gebruik kunt maken van schaal- en kostenvoordelen. Als je een bedrijf opdeelt, is dat niet meer mogelijk.”


Is ING te groot geworden?


“Ik praat niet over individuele banken.”


Dan anders, is een bank die groter is dan het bnp van een land wel acceptabel?


“Een moeilijke vraag. De financiële sector is belangrijk voor de werkgelegenheid, en heeft veel welvaart gebracht. Hoe groot een bank mag zijn, hangt eigenlijk af van het risico dat ze mag nemen. Het gaat niet alleen om de omvang, maar ook om het risicoprofiel.”


Moeten banken meer rekening houden met extreme omstandigheden?


“De vraag is of een bank zich moet wapenen tegen iets wat één keer in de 10.000 jaar voorkomt. Het is nu eenmaal de functie van een bank risico’s om te zetten. Ik vraag me af of een bank zich moet verzekeren tegen dit soort extreme situaties.”

Maatschappelijke rol banken:belangen van spaarders en klanten gaan voor die van aandeelhouders, werknemers en andere stakeholders.
Beloning:variabel inkomen maximaal 100 procent van basisinkomen, en te betalen in termijnen. Bonusdoelstellingen worden gecorrigeerd voor risico’s en kosten van kapitaal.
Governance:DNB toetst bankcommissarissen niet alleen op betrouwbaarheid, maar ook op deskundigheid. Commissarissen volgen verplichte jaarlijkse opleiding. Bankbestuurders moeten een moreel-ethische verklaring (‘bankierseed’) ondertekenen.
Toezicht en regulering:in goede tijden moeten banken extra kapitaalbuffers opbouwen die in moeilijke tijden kunnen worden aangewend. Dit moet fiscaal worden geaccepteerd. Professionaliteit en deskundigheid bij toezichthouders moet worden vergroot. Meer uitwisselingen van personeel tussen banken en toezichthouders dragen daaraan bij.