De Wereldbank maakt zich zorgen over een explosie aan handelsbelemmerende maatregelen. Ondanks eerdere vrome beloften van onthouding vallen veel landen vanwege de recessie terug op onvervalst protectionisme. Ze verhogen tariefmuren en exportsubsidies of steunen de eigen industrie rechtstreeks. De VS pompt miljarden in wankele autoconcerns, Frankrijk wil zijn autobouwers zelfs verplichten in eigen land te blijven in ruil voor geld. Een scenario zoals in de depressie van de jaren dertig ligt op de loer, maant de Wereldbank. Die crisis duurde langer en werd verscherpt doordat grenzen sloten en handel stilviel.


Het voortrekken van eigen bedrijven en producten is begrijpelijk. Ook in Nederland steekt de aloude slagzin ‘Koopt Nederlandsche Waar’ de kop weer op. Zo’n Eigen Product Eerst-manoeuvre is echter niet alleen ondoenlijk, zoals blijkt uit onze zoektocht naar Hollandse waren op pagina 26, maar ook schadelijk. De wereld is klein. Nederland heeft een open economie, 65 procent van het bruto binnenlands product komt uit de export. Protectionisme, of alleen al de oproep daartoe, is dan levensgevaarlijk.

Staatssecretaris Frank Heemskerk (EZ) riep onlangs desondanks op tot vakantie in eigen land. Volgens hem is dat geen protectionisme, maar patriottisme. We duimen dat Duitsland niet overvallen wordt door dezelfde gevoelens, want dan wordt het aan de kust wel erg rustig.

Als econoom zou Heemskerk beter moeten weten. Den Haag moet zich juist onthouden van elke voortrekkerij die ons land als protectionistisch te kijk zet. Want of je het nu chauvinisme, patriottisme of economisch nationalisme noemt, een tegenreactie uit het buitenland blijft nooit lang uit en is dodelijk voor onze economie.

Het zal best discipline vergen, de toenemende politieke druk weerstaan om toch de ‘nationale’ economie te ‘beschermen’. De verleiding ligt bovendien op de loer om te wijzen naar buitenlandse boosdoeners, om onderwijl tot verborgen protectionisme over te gaan. De opdracht aan ING om toch vooral aan Nederlandse bedrijven krediet te verstrekken, was al op of over het randje. Andere trucs, zoals het bevoordelen van Nederlandse inschrijvers bij een aanbesteding, zullen door lagere overheden ongetwijfeld al zijn toegepast.

Protectionisme heeft desastreuze gevolgen. Nederland dankt zijn welvaart aan de efficiënte verdeling van productie op mondiaal niveau. Toen de fabriek werd verplaatst naar Azië, vond de lopende band-medewerker van Philips ander werk, dat meer waarde toevoegt aan onze economie. Zijn koopkracht is daarbij groter, doordat in Azië gemaakte goederen goedkoper zijn. Protectionisme afzweren is geen geloofsijver, maar welbegrepen eigenbelang.


[ philip.bueters @reedbusiness.nl ]