‘Puur eten: daar wil ik m’n geld mee verdienen’

Xander Meijer (42) eet voornamelijk biologisch voedsel. Speciaal voor deze lunch heeft zijn vriend en ‘100 procent eco-kok’ Eric van Veluwen een schorseneer van eigen kweek, een haasje van een verantwoord geslacht kalf en een gerookte zalm bereid. En gerookt, zo legt Van Veluwen uit, betekent niet dat de vis in een rookdoek is gelegd en geïmpregneerd met ‘rookvloeistof’, zoals massaproducenten doen. “Nee, deze zalm heeft echt 48 uur in een Bemmelse haard gehangen. En dat proef je.”


Meijer is directeur van Natudis, producent van biologisch voedsel en franchisegever van ’s lands grootste biosupermarktketen De Natuurwinkel. Maar met de massaproducenten waarvan hij tegenwoordig geen product meer van koopt, heeft Meijer ook een geschiedenis. Vijf jaar lang was Meijer marketeer bij Procter & Gamble. Maar toen hij na een verhuizing naar een nieuwbouwpand een allergie opliep, nam zijn loopbaan een gestage wending. “De bouwgassen die in dat appartement vrijkwamen, triggerden mijn immuunsysteem. Het begon met niezen, maar daarna raakte ik echt vermoeid. Mijn energie verdween zienderogen.” Meijer, die vermoedde dat zijn ziekte met het Nederlandse klimaat te maken had, solliciteerde bij Unilever in Zuid-Afrika en verbleef vijf jaar in Durban, aan de Indische Oceaan. Toen zijn klachten daar aanhielden, besloot hij alle smaakversterkers af te zweren.

Dat besluit ging steeds meer wringen met zijn werk. “Ik was gewend om heel kleine voordeeltjes van een voedingssupplement geweldig op te blazen. Want we weten heel goed hoe we jou meer kunnen laten eten dan goed voor je is. Maar ik dacht: puur voedsel, dáár wil ik mijn geld mee verdienen.” Hij nam ontslag en na twee jaar werk bij Ecover, een biowasmiddelenproducent, zocht hij in 2003 investeerders om zelf een biobedrijf te beginnen. “Het moest een bedrijf met een sterke biomerknaam worden.” Het project, met Triodos als investeerder, mislukte en Meijer kreeg bij Wessanen het aanbod het merk Zonnatura te besturen, een kruidenthee- en mueslimerk waar hij nog zichtbaar enthousiast over is. In het jaar dat Wessanen Zonnatura onder één dak bracht met de kroketten van Beckers, werd Meijer directeur van Natudis.




Concurrentie


Natudis is een vreemde eend in de toch al niet zo gefocuste bijt van Wessanen. Het bedrijf produceert 9.000 biologische voedingsproducten onder merknamen als Akwarius, Ekoland, Molenaartje en De Rit, en levert die aan de 55 Natuurwinkels. De franchisenemers van die bioketen zijn georganiseerd in de NatuurWinkelOrganisatie (NWO). Onder Meijers bestuur lijfde Natudis in 2006 NWO in, wat ervoor zorgde dat Wessanen naast distributeur en producent ook retailer werd. Sinds de overname bemoeit Meijer zich actiever met de 55 verkoopkanalen.


Dat was ook wel nodig, stelt Meijer. “Veel franchisenemers begonnen in de jaren tachtig en waren wars van commercialiteit. En het is met dit soort dingen heel simpel: je moet de consument de bio-producten zo aanbieden dat het geen compromis is voor zijn levensstijl. Het moet er vol en lekker uitzien, en als het een wasmiddel is, moet het vooral goed schoonmaken en niet alleen milieuvriendelijk zijn.”

De Natuurwinkel is nog altijd de grootste ecologische supermarktketen van Nederland, ondanks toenemende concurrentie van nieuwkomers als Ekoplaza en Marqt. Begin deze eeuw telde NWO meer dan 70 winkels, in 2006 waren er minder dan 40 van over. Meijer: “We verloren marktaandeel omdat niemand echt verantwoordelijkheid over de groep had.” Nu, met Natudis als franchisegever, is het merk gerestyled, de winkelindeling aangepakt en heeft Meijer met de Triodos-bank financieringsmogelijkheden voor franchisers mogelijk gemaakt. “De Natuurwinkel zit weer in de lift. Vorig jaar zijn er 15 winkels bijgekomen. Onze omzet groeit sterk.”

Al jaren groeit de vraag naar biologisch voedsel. Volgens marktonderzoek van brancheorganisatie Biologica is het marktaandeel van biovoeding goed voor 2,5 procent van alle voedingsmiddelen. Het grootste deel van die groei komt op het conto van de reguliere supermarkt. Want de 250 biospeciaalzaken die Nederland telt, ondervinden toenemende concurrentie van de gewone supers. Sinds 2007 verkopen die meer biologische producten dan de bio-speciaalzaken. Meijer vindt dat niet erg: “Ik denk dat het heel erg goed is dat supers ook bio verkopen.De markt is groot genoeg. Het is een ontzettende stimulans om ons te onderscheiden. En Albert Heijn maakt zich echt geen zorgen over ons.”



Eet u weleens een biologisch kippetje?


“Jazeker. Wij eten vrijwel alleen biologisch. Maar het liefst eet ik biologisch-dynamisch voedsel.”



Wat is dat?


“Biologisch-dynamische boeren benutten de krachten van de natuur optimaal. Dat klinkt vaag, maar laat ik het zo zeggen: er zijn kosmische krachten zoals eb en vloed. Die worden beïnvloed door de stand van de maan. Die krachten werken ook in de landbouw. Als je daar rekening mee houdt bij het zaaien en oogsten is het resultaat heel sterke gewassen met veel levenskracht.”




Hoe zal de biomarkt er na de crisis uitzien?


“In deze crisis worden alle systemen onder de loep genomen: ook de voedselketen. Neem nu zo’n kip, daar stoppen we allemaal antibiotica in die we gewoon opeten. We moeten niet raar opkijken als allerlei mensen daar vervolgens resistent voor worden. Ik zou daarom willen pleiten voor een ecotax.”


Twee weken geleden stuurde de rvc van Wessanen topman Ad Veenhof weg. Bent u verrast?


“Ja, ik ben verrast. Ad heeft daar zesenhalf jaar gezeten. Dat is best lang voor een bedrijf dat zo in verandering is.”


Wessanen maakt en distribueert voedsel. U bent daarnaast retailer. Past Natudis wel bij Wessanen?


Na lang nadenken: “Natudis past prima in de portfolio. Wessanen is specialist in duurzaam en authentiek voedsel en kan een heel goede speler worden, in Europa de grootste in biovoeding. Ik denk dat de tijd rijp is voor bedrijven die gewaardeerd worden om hun verantwoorde investeringen.”




Houdt u van Beckers-kroketten?


“Nee. Met die kroketten heb ik helemaal niets.”




Zou u Natudis niet heimelijk willen uitkopen?


“Laat ik het zo zeggen: ik ben bevlogen genoeg over onze producten. Maar moet ik dat koppelen aan eigen ondernemerschap? Of moet ik me richten op groei met Wessanen? Ik denk dat er hier voldoende ondernemerschap is.”




Ook als Wessanen gaat snijden en verlangt dat u een groot deel van uw 9.000 producten schrapt?


“Wij zijn minder conjunctuurgevoelig. Voor onze consument is echte kwaliteit essentieel. Als die prioriteiten stelt in zijn bestedingspatroon, schrapt die eerder een wintersport of zomervakantie dan zijn voedsel. Maar je hebt gelijk, wij moeten ook maatregelen nemen. 9.000 Producten is echt niet nodig. Kleine Natuurwinkels met een oppervlakte van 300 vierkante meter kunnen niet meer dan 5.000 producten kwijt. Een groter aanbod is niet nodig.”


Na een stilte: “Weet je, we zijn allemaal onderdeel van de maatschappij. We hebben allemaal met milieuvervuilende producten als olie te maken, terwijl er tig mogelijkheden zijn om het anders te doen. Er zitten zo veel kanten aan ons economisch verkeer.”


Dat is niet wat uw hart zegt.


“Waar mijn hart ligt, ik wil een voorloper zijn en een bijdrage leveren in... in verandering... op weg naar, ja, een samenleving die wat duurzamer in elkaar zit. Die met meer dingen rekening houdt.”


“Laat ik het zo zeggen: ik word helemaal warm van producenten. Echt, zo’n biologisch-dynamische boer, die voor dat vak kiest, gewoon omdat hij vindt dat de natuur op die manier het beste werkt. Dat zijn pure, mooie mensen die veel sensitiever zijn voor hoe de natuur werkt. Dat is mooi, zeker in verre landen waar mensen hartstikke arm zijn. Nu kan ik ervoor zorgen dat die producten naar onze samenleving komen, en dat die mensen een goede bron van inkomsten hebben. Nou, als dat idealistisch is, dan ben ik idealistisch.”





[ Wilbert.Geijtenbeek @Reedbusiness.nl ]