NIBC: Cijfers onder het gras

NIBC | financieel

D e jaarcijfers over 2008 die de Haagse zakenbank NIBC op 23 februari bekendmaakt, zullen om meer dan één reden lastig te interpreteren zijn. Zoals de Sovjet-Unie in zijn nadagen triomfantelijk kon melden dat de schoenenproductie de doelstellingen uit het vijfjarenplan wederom had overtroffen, zo begon NIBC het verslag over haar rampjaar 2007 met de mededeling dat de operationele winst over de voortgezette activiteiten met 4 procent was gestegen. Dat in hetzelfde jaar de voorgenomen beursgang moest worden afgeblazen, er vele honderden miljoenen euro’s werden verloren op de Amerikaanse sub prime -hypotheken en de aangekondigde overname door het IJslandse Kaupthing begon te kapseizen, dat kwam allemaal pas verderop aan de orde. Begin 2008 trokken topman Michael Enthoven en risicomanager Jurgen Stegmann hun conclusies en stapten beiden op.


De grote schoonmaak die NIBC liet volgen op het rampjaar is een tweede reden waarom de cijfers over 2008 nadere bestudering vergen. Het NIBC van nu lijkt nauwelijks meer op de bank die blakend van vertrouwen 2007 inging. Onder leiding van de nieuwe topman Jeroen Drost en de eveneens van ABN Amro afkomstige risicomanager Jan Sijbrand, is de strategie van de bank drastisch herzien. De bank rust nu op twee pijlers: merchant banking (het adviseren en financieren van en mee-investeren met midcap bedrijven in de Benelux en Duitsland) en specialised finance (het financieren van onder meer overnames en onroerend goed). Nadat de beleggingen in Amerikaanse hypotheken al eerder buiten de bank waren geparkeerd, is NIBC in rap tempo bezig met het afbouwen van andere handelsactiviteiten die het voor eigen rekening uitvoerde. NIBC brengt zo haar risicoprofiel terug en in de eerste negen maanden van 2008 kromp de balans meer dan 15 procent.

De verandering die het meest in het oog springt, is de oprichting van NIBC Direct, dat via internet spaartegoeden van particulieren probeert aan te trekken. De voormalige Nationale Investeringsbank die later zakenbank werd, is daarmee voor het eerst in haar bestaan actief in de retailmarkt. Het initiatief is een succes voor NIBC: door een van de hoogste spaarrentes in de markt te bieden, heeft zij in Nederland inmiddels meer dan 1 miljard euro aan particulier spaargeld binnengehengeld. Begin februari begon de bank met NIBC Direct ook in Duitsland.





Vluchtigheid


Achter het succesverhaal van NIBC Direct gaat een minder rooskleurige werkelijkheid schuil. Spaargeld is voor de bank geen luxe, maar bittere noodzaak. Voorheen was NIBC voor haar funding , de financiering van haar verplichtingen, bijna volledig afhankelijk van de wholesale -markt, waarop banken, grote bedrijven en instellingen als pensioenfondsen hun tijdelijk overtollige geld aanbieden. Sinds de kredietcrisis uitbrak, is het voor alle banken moeilijker om aan wholesale funding te komen. “De kredietlijnen die banken voor NIBC hanteren, zijn ofwel gesloten of staan op een kiertje”, vertelt een bankier die op de interbancaire geldmarkt actief is. “De wholesalemarkt zit voor NIBC bijna volledig op slot.”


Nu marktpartijen hun geld niet meer bij NIBC stallen, is de bank voor haar funding aangewezen op (indirecte) overheidssteun. Op de markt voor particulier spaargeld profiteert de bank van de vorig jaar uitgebreide garantieregeling van de overheid. Particulieren kunnen nu volkomen risicoloos een ton parkeren bij elke bank die onder die regeling valt.

Ook op de twee obligatieleningen die NIBC in december (1,25 miljard euro voor drie jaar) en februari (1,5 miljard voor wederom drie jaar) uitgaf, rust een staatsgarantie. Voor haar overige financieringsbehoefte is NIBC vooral afhankelijk van de ECB.

In april vorig jaar gaf NIBC aan dat het tot 1 april 2009 bijna 4,5 miljard euro moest aantrekken om aan haar aflopende verplichtingen te kunnen voldoen. Met ruim 1 miljard aan spaargelden en 2,75 miljard aan opbrengsten van de obligatieleningen is ze daar al bijna in geslaagd en heeft de bank voor de komende jaren weer enige lucht.

Toch blijven de kredietanalisten van Moody’s voorzichtig. Het bureau verlaagde op 17 december 2008 de vooruitzichten voor NIBC’s C-rating van stabiel naar negatief. Het wijst daarbij onder meer op de relatieve vluchtigheid van spaartegoeden op een internetbank en de tijdelijke beschikbaarheid van de staatgaranties op de obligatieleningen.





Vraagtekens


Moody’s plaatst ook vraagtekens bij de stabiliteit van de winst van NIBC. Die staat onder druk zoals dat het geval is voor elke bank die actief is in corporate finance , financiële markten en onroerend goed. Voor NIBC geldt dat des te meer vanwege haar hoge fundingkosten.


Bij de presentatie van de cijfers over 2008 moet vooral meer duidelijk worden over de kwaliteit van NIBC’s winstcijfers. Over de eerste drie kwartalen van 2008 behaalde de bank uit voortgezette activiteiten een winst van 155 miljoen euro na belastingen (2007: 205 miljoen). In het tweede kwartaal van 2008 werd de winst gestut door een opvallend goed resultaat uit private-equityinvesteringen (36 miljoen). In het derde kwartaal maakte NIBC gebruik van de eenmalige mogelijkheid om bepaalde bezittingen boekhoudkundig anders te classificeren, waaruit een winst van 42 miljoen voortvloeide. Wie topman Drost op 23 februari fraaie resultaten over 2008 hoort presenteren, doet er goed aan ook de werkelijkheid achter de cijfers te bestuderen.





[ jeroen.kerkhof @reedbusiness.nl ]