‘Kapitalisme is geen vies woord’

De grootste auto op het par keerterrein bij Triodos Bank in Zeist is een Toyota Prius. De eerste indruk bevestigt het vooroordeel. Het bedrijf is milieubewust. Toch is Matthijs Bierman, managing director van Triodos Bank Nederland, er veel aan gelegen te voorkomen dat Triodos een softe uitstraling heeft. Terwijl de meeste Nederlandse banken het afgelopen jaar moesten ploeteren om overeind te blijven, wist de bank uit Zeist een winst te realiseren. “Kapitalisme is geen vies woord, maar het gaat om meer dan alleen winst maken. Aandacht voor het milieu en de mensen vinden wij net zo belangrijk.”


Bierman ergert zich aan het winstbejag bij andere banken. Juist nu kan hij aantonen dat duurzaamheid verder gaat dan alleen mooie praatjes en zich vertaalt in harde cijfers. “Wie tien jaar geleden 1.000 euro in aandelen ING en 1.000 euro in certificaten Triodos had gestoken, had bij ons een veel beter rendement behaald.”


Triodos profiteert van de kredietcrisis. U heeft in 2008 spaargeld bij de concurrentie weggehaald.


“Ik ga niet roepen: Na na na na ná na, ons kan niets gebeuren. De crisis is triest voor ons allemaal. We staan echt niet te juichen. Maar we hopen wel dat nu de tijd rijp is om de bewustwording een duw in de goede richting te geven.”


Mensen kiezen misschien voor Triodos omdat de bank crisisbestendig is. Als de ellende straks is overgewaaid, zijn ze zo weer vertrokken.


“Nee, dat geloof ik niet. Het staat nooit los van elkaar. Waarom hebben mensen wel het vertrouwen in Triodos Bank gehouden? Omdat ze snappen dat het een logisch gevolg is van onze bedrijfsfilosofie dat we niet in die risicovolle hypotheekproducten hebben geïnvesteerd.”




Heeft u nooit overwogen die producten te kopen?


“Ook bij ons zijn de investment bankers langsgeweest. Zij zeiden: ‘Jullie hebben geld over, stop het hier maar in. Dit zijn Amerikaanse hypotheken, die zijn hartstikke veilig.’ Als je ze vervolgens vraagt de rekenmodellen uit te leggen, kunnen ze dat niet. En als je er niet aan meedeed, was je een beetje gekke henkie. Wij hebben die producten serieus bekeken en, zoals we met elke investering doen, in de board besproken. Als het onze missie is geld te investeren in verduurzaming van de maatschappij, dan gaan we ons geld toch niet investeren in dingen die zo ondoorzichtig zijn? Als iemand bij ons langskomt met de mededeling dat we een half procent meer kunnen verdienen, maar als niet duidelijk is hoe, sorry, dan doen wij daar niet aan mee. Dat kunnen we ook zeggen, omdat er niet voortdurend beursanalisten in onze nek hijgen.”




Hoe investeert Triodos al dat spaargeld?


“We hebben het geld natuurlijk nooit morgen allemaal uitgeleend. Dat zou ook dom zijn. Het deel dat we niet hebben geïnvesteerd zetten we tijdelijk uit in staatsobligaties en bij andere banken. Dat doet pijn, want dat zijn juist die banken waarbij ik weleens aan de duurzaamheid twijfel.”


Is het moeilijk om goede investeringen te vinden?


“We hebben genoeg toevloed van duurzame bedrijven die voor een krediet komen. We trekken daarom nu extra mensen aan.”


Omdat andere banken de deur dichtgooien?


“Nee, als hun motivatie om duurzaam te zijn zo dun is, dan komen ze bij ons niet binnen.”


Duurzaam energiebedrijf Econcern beklaagt zich over de onwil van banken om in milieuprojecten te investeren. Is daar geen rol voor Triodos weggelegd?


“Wij zijn al aandeelhouder van Econcern. Triodos financiert veel duurzame projecten, maar kan dit soort grote investeringen niet alleen doen. Ik vind het zonde dat andere banken afhaken. De projecten zijn crisisbestendig en de kasstroom en de kosten zijn heel stabiel.”


Moet Triodos met spaartarieven stunten?


“We doen niet mee met de 5 procent van andere banken. Afhankelijk van het type spaarrekening bieden we tussen de 3 en 4 procent. Op het ogenblik ligt de geldmarktrente onder de 3 procent, maar door de concurrentie worden we gedwongen ook een hoog tarief te bieden. Zij betalen te hoge rentes omdat ze het geld zo hard nodig hebben, want ze lenen elkaar geen geld meer. Onze klanten accepteren wel een iets lagere rente dan bij andere commerciële banken. Ze begrijpen dat banken die hoge tarieven niet eindeloos volhouden. Maar voor 1,5 procent komen ze natuurlijk niet. Overigens, ik pleit ook voor een scheiding tussen investmentbanks en spaarbanken. Het depositogarantiestelsel zou niet voor investmentbanks moeten gelden.”




U ergert zich aan NIBC Direct?


“Dat zijn uw woorden, niet de mijne.”


Hoe verdient u nog geld in deze concurrerende markt?


“Banken moeten hogere marges op hun kredieten vragen om de gestegen spaarrentes te kunnen betalen. Als ze überhaupt nog krediet verlenen. We moeten hier aan meedoen. Daarom hebben we ook onze marges verruimd. Op het geld dat we nu tijdelijk bij andere banken hebben gestald, verdienen we om die reden niets.”


Hogere marges zijn nodig om het hogere risico te compenseren.
”Dat zeggen ze. Het is misschien een beetje zo, maar het grootste probleem is dat het voor banken veel duurder is geworden om spaargeld aan te trekken en leningen te krijgen. Het bedrijfsleven zit met de gebakken peren. Ook wij kunnen ons daar niet helemaal aan onttrekken.”


Heeft u in 2008 extra geld in de stroppenpot moeten stoppen om verliezen op te vangen?


“Dat bedrag is wel iets toegenomen ten opzichte van de heel goede jaren daarvoor, maar het is nog steeds uiterst beperkt. Ik ga natuurlijk geen garantie geven dat we de komende jaren geen voorzieningen moeten treffen. We hebben in elk geval niet in buitengewoon risicovolle sectoren geïnvesteerd.”




Heeft Triodos problemen met lopende kredieten?


“Je maakt natuurlijk onderdeel uit van het financiële systeem. Als het in de economie zwaar is, kunnen bedrijven die bij ons hebben geleend dat ook merken. Maar we kennen onze klanten heel goed en weten precies waarin we hebben geïnvesteerd. We zijn ook voortdurend met onze klanten in gesprek. Bovendien hebben we onze aandeelhouders ook geen torenhoge rendementen beloofd. Als onze beleggers een paar procent meer maken dan op een staatsobligatie, dan ben je eerlijk beloond voor het extra risico.”




Wat was de kapitaalbuffer eind 2008?


“Eind december lag onze tier one ratio tussen de 14 en 15 procent. Dat is altijd al zo geweest. Onder de nieuwe Basel-richtlijnen hebben banken het via ingenieuze modellen zichzelf mogelijk gemaakt om een steeds lagere kapitaalbasis te hebben. De solvabiliteitsratio’s zijn gezakt tot 4 procent. Vroeger was dat nog 8 procent.”




Een aantal aandelenfondsen van Triodos heeft in het afgelopen jaar stevige verliezen geboekt.


“De fondsen die voor onze klanten op de beurs beleggen, hebben natuurlijk net zulke harde klappen gekregen als andere fondsen. Dat is ook de reden dat wij niet zo triomfantelijk gaan doen. Overigens hebben meerdere fondsen in het afgelopen jaren een positief rendement behaald, zoals het Triodos Groenfonds.”




Andere banken zijn ook met groenfondsen op de marktgekomen. Heeft Triodos daar last van?


“Ze gebruiken het als schaamlapje. Maar ik vind het prima. Als er aandacht is voor duurzaamheid, dan komen mensen vanzelf bij ons terecht. In de markt is bekend dat wij echt duurzaam zijn en het niet als marketinginstrument gebruiken.”


Is aandacht voor milieu en duurzaamheid niet gewoon een hype?


Stellig: “Nee! De planeet houdt onze manier van leven nooit vol, het probleem zal blijven terugkeren totdat de wal het schip keert. De problemen waarmee we nu te maken hebben, zijn veel omvangrijker dan de kredietcrisis.”




Mensen zijn erg op de korte termijn gericht. Als straks de crisis voorbij is, wordt het milieu weer aan de kant geschoven.


“Dat mechanisme blijf je houden. De jonge generatie trekt zich de milieuproblemen veel meer aan.”


Hoe sociaal is Triodos? Ontvangt u een bonus? 


“Nee, wij keren geen bonussen uit. Chief executive officer (ceo) Peter Blom verdient ruim 200.000 euro per jaar. Dat is toch een vorstelijk salaris?”


Wat vindt u van de 750.000 euro die Gerrit Zalm verdient als ceo van ABN Amro?


“Ik heb geen oordeel over het salaris. Maar dat zijn bonus gekoppeld is aan aandeelhouderswaarde als hij ABN Amro succesvol naar de beurs brengt, vind ik een slecht signaal. Dan vraag ik me af of de overheid wel iets heeft geleerd. Juist dit soort uitsluitend aan aandeelhouderswaarde gekoppelde beloningen heeft de kredietcrisis veroorzaakt. Het gaat om people, planet, profit . Met de bonus van Zalm geeft de Staat aan mee te gaan in het winstdenken, terwijl er nog andere elementen zijn waar de Staat zich druk om zou moeten maken.”


U zult wel veel toeloop krijgen van bankiers.
”Dat is grappig in de discussie over bonussen. Alsof je geen goede mensen zou krijgen als je geen goede bonussen betaalt. Er komen heel veel goede mensen bij ons.“





Hoe kan Triodos blijven profiteren van de crisis?


“Wij willen dé duurzame bank van Europa worden. We zijn nu bezig met het openen van een kantoor in Duitsland.”




ING Direct en NIBC Direct achterna?


Bierman gniffelt.





[ corina.ruhe @reedbusiness.nl ]