IT-bedrijf Satyam: De tijger die in zijn eigen staart beet

it-bedrijf satyam | ondernemen

Op 16 december kondigde Satyam een overname aan van 1,6 miljard dollar, een dag later werd die weer afgeblazen. Hier en daar gingen de zie-je-wellampjes branden: hoe groot en beursgenoteerd ook, Indiërs halen toch rare streken uit. Pas begin januari kwam de aap uit de mouw. Satyam, een van de grootste IT-bedrijven in India met een omzet van 2,1 miljard dollar, bleek verwikkeld in een enorme boekhoudaffaire. 


Op 7 januari stuurde Satyam-ceo Ramalinga Raju een brief aan zijn mede-bestuurders waarin hij puntsgewijs de schokkende feiten opbiechtte. De afgelopen jaren had hij flink de pomp gezet op de resultaten van het bedrijf. De trotse marge van 24 procent die Satyam rapporteerde, was in werkelijkheid slechts 3 procent. De omzet over het laatste boekjaar was in werkelijkheid bijna een kwart lager dan op papier, er was geknoeid met posten als debiteuren en schulden. Er stond 1 miljard te veel aan kasgeld in de boeken. ‘Het was alsof ik op een tijger reed, en niet wist hoe eraf te komen zonder te worden opgegeten’, schreef de schuldbewuste Raju.

Sinds zijn biecht zijn niet alleen de 53.000 Satyam-werknemers in grote verwarring. Heel corporate India verkeert in een shock. De koers van Satyam ging onderuit, maar ook alle concurrenten kregen een knauw op de beurs. Is Satyam de enige van de ambitieuze Indiase tijgers die met de boeken knoeit?

De eerbiedwaardige chairman deed zijn best te benadrukken dat hij zónder medeweten van de topmanagers van Satyam zijn gang kon gaan. De arrestatie van huisaccountants van PricewaterhouseCoopers geeft al aan dat de Indiase autoriteiten hem niet op zijn woord geloven. In zijn brief stelt de megafraudeur dat hij geen stuiver overhield aan de grandioze oplichterij. De zakentycoon zou zijn eigen aandelen beleend en uiteindelijk verspeeld hebben om zijn bedrijf heimelijk van kapitaal te voorzien.

Kritische buitenstaanders geloven er geen snars van dat Satyam zo beroerd draaide. Winstmarges van tientallen procenten waren de afgelopen jaren doodnormaal voor de Indiase IT-toppers. Satyam mag een maatje kleiner zijn dan de drie marktleiders Tata, Wipro en Infosys, er is geen reden aan te nemen dat het met eentiende van hun marges genoegen moest nemen. Het bedrijf groeide in rap tempo, via contracten waar toch echt tienduizenden extra werknemers voor zijn ingezet. Dat kasgeld is misschien weggesluisd door Raju en eventuele handlangers.

Terwijl Raju, de chief financial officer van Satyam, zijn zoon en twee accountants in de bak zitten, doet de Indiase overheid haar best om de naam van Satyam en ‘s lands IT-industrie te zuiveren. De top van Satyam is vervangen door nieuwe bestuurders met een zware staat van dienst: een voormalig voorzitter van de Indiase beurs-toezichthouder Sebi, een ex-bankier en de voorzitter van de IT-lobbyclub Nasscom. Ze regelden een noodkrediet van 130 miljoen dollar en namen nieuwe accountants in de arm die nog zeker een half jaar nodig zullen hebben om de cijfers over de afgelopen jaren recht te breien.




KPN, Philips


Intussen zet Satyam alles op alles om zijn klanten vast te houden. Grote namen, waaronder de Amerikaanse verzekeraar State Farm en farmagigant Novartis willen van de Indiërs af, maar 90 procent van de andere klanten zou blijven. De Europese directeur van Satyam, Peter Heij (zie kader), gaat er prat op dat hij nog niemand heeft zien vertrekken. Philips is klant, een woordvoerder stelt dat het bedrijf andere leveranciers zal inschakelen mocht de dienstverlening door Satyam stokken. “Maar op dit moment hebben we daar geen aanwijzingen voor.” Ook Ordina, dat Satyam inzet als onderaannemer voor een contract met KPN, zag nog geen noodzaak de banden te verbreken.


Op korte termijn hebben Satyam-klanten ook weinig keus. Wie een belangrijk deel van zijn IT met een langjarig contract heeft uitbesteed, komt daar niet gemakkelijk vanaf. Uitbestedingsdeals die in januari werden uitonderhandeld liep Satyam mis, maar het zegt al nieuwe contracten te sluiten.

Intussen trekken concurrenten hard aan de klanten van Satyam. De tomeloze groei van de outsourcingmarkt staat door de crisis even in de wacht, en groeien over de rug van een verzwakte concurrent is dan een goed alternatief. Wat dat betreft sluit de nieuwe ceo van Satyam, A.S. Murthy, verkoop van het bedrijf niet uit. De top van de IT-sector, die India liefkozend Switch noemt (Satyam, Wipro, Infosys, TCS, Cognizant en HCL) kan binnenkort Witch gaan heten.

Zodra het ‘geval’ Satyam is opgelost, rijst de vraag of het de enige partij is die zal struikelen over de wildwestgroei in de Indiase outsourcingindustrie. De affaire is in elk geval koren op de molen van iedereen die zich verzet tegen de dominantie van India in de offshoring van IT- en administratieve processen. Als een toptienspeler de boel zo grootschalig kan flessen, hoe zit het dan met de mores van de rest? Het gedonder bij Satyam kan het gevolg zijn van andere bedrijfsmores in het subcontinent.

Die vrees lijkt overdreven. De industrie waarin Satyam opereert heeft een omvang van 60 miljard dollar, meer dan 90 procent van die omzet betreft export naar het Westen. Klanten in de meest uiteenlopende sectoren, van de financiële wereld tot de luchtvaartindustrie, besteden bedrijfskritische processen uit aan de Indiërs. De grootste spelers zijn bovendien ook buiten India beursgenoteerd. Al met al worden de Indiase outsourcingbedrijven van alle kanten en door iedereen scherp in de gaten gehouden. Hun interne controlemechanismen zijn daardoor al van wereldklasse, zegt Heij van Satyam. “Ik denk dat de Indiase industrie beter wordt door de nasleep van een affaire als deze. Het leidt tot een nog hoger niveau van transparantie.”




[ philip.bueters @reedbusiness.nl ]