Vies is lekker

boeken | EXECUTIVE LIFE

Macht doet iets met mensen, ook in biologische zin. Mensen met leidinggevende functies hebben gemiddeld meer testosteron en serotonine in het bloed dan ondergeschikten. De eerste stof is een hormoon dat meer bij mannen voorkomt en agressie en spieropbouw stimuleert, de tweede zorgt voor een goed humeur. Mensen met macht verdienen meer geld, genieten meer aanzien, krijgen vaker hun zin en hebben meer seks. Macht erotiseert, zeker bij mannen, blijkt overal ter wereld uit onderzoek.


Toch zijn er weinig mensen die openlijk uitkomen voor hun zucht naar macht. In plaats daarvan bezweren machthebbers te pas en te onpas dat ze zich geroepen voelen om anderen te dienen: het volk, de organisatie, het bedrijf, de goede zaak of de partij. Streven naar macht is nog steeds iets vies.

Journalist Peter van Lonkhuyzen, werkzaam bij het blad Management Team publiceerde onlangs het boek Taboe: macht. Waarom chefs in dictators en ondergeschikten in zombies veranderen . Die vraag kan een prachtig uitgangspunt zijn voor een originele en doortimmerde verhandeling. Macht is even alledaags als intrigerend en dat geldt ook voor de bescheten manier waarop mensen ermee omgaan.

Het is alleen zo jammer dat Van Lonkhuyzen niet echt een poging doet die vraag daadwerkelijk te beantwoorden. De auteur laat in zijn boekje vooral een groot aantal onderzoeken over macht en machtsverhoudingen de revue passeren waaruit van alles en nog wat blijkt.

Uiteraard staat Van Lonkhuyzen stil bij de beruchte laboratoriumexperimenten van Milgram en Zimbardo, waaruit blijkt hoe makkelijk mensen zich laten verleiden tot buitensporige wreedheid ten opzichte van anderen als zij die in hun macht krijgen. Maar die kenden we al. Ook de chimpanseepolitiek van Frans de Waal en werken van denkers als Nietzsche, Machiavelli, Freud, Hobbes en Hofstede worden weer eens aangestipt. Een en ander wordt aangevuld met een groot aantal feitjes, halfweetjes en al dan niet waarheidsgetrouwe anekdotes die anonieme mensen aan internetfora hebben toevertrouwd over machtsmisbruik, bullygedrag en arrogantie van het vuige baasvolk.

De vlotte schrijfstijl van de auteur en het overzichtelijk aantal bladzijden zorgen ervoor dat het geen straf is om het te lezen. Het is echter niet helemaal duidelijk wat nu de bedoeling is van de schrijver. Taboe: macht mist een leidraad en is te oppervlakkig om door te gaan voor een doordacht essay over wat macht is, en wat het met de mens doet. Ondanks de jolige afbeelding op de omslag houdt de auteur zijn publiek ook geen echte lachspiegel voor. Wat we te zien krijgen, zijn hoogstens een heleboel fragmentjes van een spiegel.

[ wouter.van.bergen @reedbusiness.nl ]