Caravanbranche: Afgehaakt?

caravanbranche | ondernemen

W at is er aan de hand met de caravan, het onderscheidende element van de Nederlandse toerist op de péage of Autobahn ? Uit de sector klinken louter slechte geluiden. Sinds 2004 is de verkoop in Nederland met meer dan 40 procent gedaald (zie grafiek). Fabrikanten vallen daardoor om: in 2007 maakte het oer-Hollandse Kip uit Hoogeveen noodgedwongen een doorstart. En onlangs namen de investeerders Wim de Pundert en Hendrik van den Hombergh het failliete Knaus Tabbert over. Meer Duitse fabrikanten, de grootste producenten van Europa, zitten in zwaar weer. Marktleider Hobby heeft de productie danig teruggeschroefd en de koers van het beursgenoteerde Hymer is ingestort. 


Voor deze concerns is Nederland, met 25 procent, de voornaamste afzetmarkt. Ons land heeft met pakweg een half miljoen stuks de hoogste caravandichtheid van Europa. Wat veroorzaakt de huidige crisis in de caravanbranche? Is de ‘sleurhut’ uit de gratie geraakt? En heeft de caravan nog wel toekomst?

Met de caravan op pad gaan is niet uit, zo benadrukken diverse betrokkenen uit de sector desgevraagd. “Als de autoverkopen teruglopen zegt niemand: de auto is uit”, zegt Rolf Reinders, voorzitter van Bovag Caravan- & Camperbedrijven, eigenaar van twee grote kampeerwinkels in het noorden van het land en zelf een fanatiek ‘caravanner’. Zijn woorden worden bevestigd door de CBS-cijfers. Ondanks de concurrentievan goedkope vliegreizen is het aantal overnachtingen met de caravan de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven.

Maar wat verklaart dan de crisis in de caravansector? “We hebben als sector boven onze stand geleefd”, zegt Reinders. “Wat er nu gebeurt is een reactie op de veel te hoge verkoopcijfers uit het verleden”, voegt Louw Schots daaraan toe, general manager van Kip, de enige Nederlandse caravanproducent van enige omvang. Waar volgens Bovag zo’n 17.000 nieuwe caravans per jaar normaal is, daar lag dat er in de periode van medio jaren negentig tot en met 2004 vér boven. De caravans vlogen de showrooms uit dankzij de introductie van een hele reeks noviteiten die het kamperen een stuk aangenamer maakten, zoals bedden met lattenbodems, vloerverwarming, airconditioning en volwaardige keukens. “Een inhaalslag”, aldus Reinders.

Die verkoopgolf wreekt zich nu. De markt is voor langere tijd verzadigd. Een caravan is immers een forse investering met een lange levensduur. In tegenstelling tot de markt voor nieuwe caravans zit er wél groei in de markt voor tweedehandsexemplaren. “De pijplijn zit een beetje vol”, zegt Aad Koster, directeur van branchevereniging KCI (Kampeer en Caravan Industrie). “Al die overjarige modellen verstoren de markt”, zegt Schots van Kip.

Maar terwijl de vraag sterk daalde, bleven de fabrikanten op volle kracht doorproduceren. “De fabrikanten dachten dat de bomen tot in de hemel groeiden”, zegt De Pundert. Hij schat de overcapaciteit in de sector op 40 procent. Het gevolg: grote voorraden op de fabrieksterreinen en liquiditeitsproblemen bij de fabrikanten. Knaus Tabber, dat volgens De Pundert ook met te hoge kosten kampte, moest mede hierdoor faillissement aanvragen.




Innovatie


Als oorzaak voor de ingezakte verkopen wijst Bovag ook op het uitblijven van innovatie. Reinders: “Sinds 2000 is er weinig vernieuwing geweest, bijvoorbeeld in de vormgeving. Ik heb niet het idee dat er iets moois achter mijn auto hangt als ik op vakantie ga.” Secretaris Hans Louwers van dezelfde Bovag-afdeling: “Als mensen nu in de showroom staan denken ze: what’s new? Meer dan een ander raampje of kleurtje is het niet.”


Het gebrek aan innovatie wordt volgens Louwers veroorzaakt door de korte levenscyclus van caravans. Elk jaar worden caravanfabrikanten geacht een nieuw model te presenteren. “Dan mag je geen grote innovaties verwachten. We maken het onszelf veel te moeilijk. Met een langere cyclus krijgen fabrikanten tijd en geld om met écht iets nieuws te komen.” Dat verbetert ook het rendement van dealers, die blijven zitten met ‘oude’ modellen van nauwelijks een jaar oud.

De malaise in de caravanbranche dreigt versterkt te worden door de huidige recessie. Caravans zijn immers luxe-uitgaven, met een startprijs van al snel 20.000 euro, die als eerste worden geschrapt. De Pundert: “De crisis slaat als eerste toe in de vrijetijdssector.” Bovag-directeur Reinders zegt vooralsnog niet veel te merken van een kelderende belangstelling in zijn winkels. “Maar dit zijn altijd rustige maanden in de branche.” Pas de komende tijd gaan mensen op zoek naar een nieuwe caravan. “We kijken met argusogen naar wat de klant gaat doen”, meldt een licht verontruste Schots, die zijn productie nog niet heeft hoeven aanpassen.




Vergrijzing


Ondanks de huidige malaise is de sector optimistisch. Basis voor dat optimisme is de oprukkende vergrijzing. Waar de goedkopere vouwwagen vooral een auto is voor jonge gezinnen (zie ook kader), daar hebben ouderen de tijd én het geld voor een caravan. “De vergrijzing biedt prachtige perspectieven”, zegt KCI-directeur Koster verheugd. “Vijftigplussers zijn onze belangrijkste doelgroep.” Maar de sector doet er ook van alles aan om de populariteit van de caravan onder een breder (en jonger) publiek te vergroten. Zo sponsort de KCI het SBS-programma Nederland Kampeert!, na eerst het gelijksoortige Campinglife op RTL4 financieel mogelijk gemaakt te hebben.


Vanwege die gunstige vooruitzichten geloven ook investeerders in de caravan. Het Private Plus Fonds van MeesPierson en de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) redden Kip twee jaar geleden uit de inboedel van het failliete moederbedrijf Tidus. Dit Belgische concern was door de dalende verkopen in de problemen gekomen. Over het gebroken boekjaar 2007-2008 is een bescheiden winst behaald op een omzet van zo’n 7 miljoen euro, zegt Schots. Voor het lopende boekjaar verwacht hij een afzet van zo’n 1.000 caravans, 400 meer dan het jaar ervoor. “We zijn druk bezig met nieuwe modellen van de merken Chateau en Beyerland. Daarnaast willen we gaan exporteren naar Duitsland, Frankrijk en Scandinavië. Ik ben vol vertrouwen over de toekomst.”

Wim de Pundert en Hendrik van den Hombergh voegen Knaus Tabbert (omzet 305 miljoen euro) toe aan hun investeringsvehikel HTP, dat is uitgegroeid tot een conglomeraat met circa 2 miljard euro omzet en zo’n 60 bedrijven, onder meer in energie en staal. De Nederlanders grijpen hard in: de productie wordt teruggeschroefd van 20.000 tot 8.500 caravans en campers per jaar, het merk Eifelland verdwijnt en 650 van de 1.600 arbeidsplaatsen zullen worden geschrapt. “Met deze maatregelen kunnen we Knaus Tabbert dit jaar break-even laten draaien of zelfs een kleine plus laten behalen”, zegt De Pundert.

Ondanks de gekelderde vraag is de caravan volgens hem nog steeds levensvatbaar. Hij wil daarom verder in deze branche. “Binnen drie maanden zullen er meer bedrijven omvallen. Het gaat dan om ondernemingen die niet hebben gereorganiseerd of het geld daar niet voor hebben. Of ik dan geïnteresseerd ben in een overname? Zonder meer. Dit is een ideaal moment om bedrijven te consolideren.”




[ jacco.neleman @reedbusiness.nl ]