‘Menigeen vindt me een work-aholic’

wat verder ter tafel komt

Het ene na het andere pensioenfonds meldt grote verliezen. Toch “hebben wij een van de beste pensioenstelsels ter wereld en moeten we als land die voor-delen juist in deze tijden uitdragen in het buitenland”, zegt Olaf Sleijpen (38), directeur Institutional Clients van APG Groep en lid van de directieraad van Cordares, een dochter van APG Groep. Sinds december 2007 is Sleijpen ook bijzonder hoogleraar European Economic Policy aan de Universiteit Maastricht. 


De uitvoerbaarheid van het Nederlandse pensioenstelsel was het thema van zijn oratie op 6 februari. APG is een van de grootste pensioenuitvoeringsorganisaties ter wereld en gespecialiseerd in het uitvoeren van collectieve pensioenen. Het beheert ruim 200 miljard euro namens 4 miljoen deelnemers van pensioenfondsen in onder meer de sectoren onderwijs, overheid, bouw, woningcorporaties en bij de energie- en nutsbedrijven.

“Als je kijkt naar het buitenland en de pensioensituatie voor mensen in de context van de huidige crisis, zie je dat het daar dramatisch is. De meeste pensioenen in Nederland zijn nu niet geïndexeerd, maar worden wel netjes uitbetaald, ook in de toekomst. Neem de VS, daar krijgen mensen die met pensioen gaan ineens een stuk minder. Soms kunnen ze niet eens met pensioen. Bij ons hebben veel pensioenfondsen een reserve- of dekkingstekort. Maar er is het afgelopen jaar veel gebeurd op de financiële markten. De situatie is niet dusdanig dat je moet zeggen: gooi het pensioenstelsel dat we hebben opgebouwd maar in de prullenbak. Je kunt ook zeggen: de buffers die de pensioenfondsen hebben opgebouwd, hebben hun werk gedaan. Natuurlijk, als we nu zeven jaar ellende krijgen, heb je een probleem. Maar we krijgen geen zeven jaar ellende.”

Maakt Sleijpen zich dan helemaal geen zorgen? Jawel, maar over andere zaken dan de opzet van het stelsel. “Ons stelsel is in Europa een beetje een vreemde eend in de bijt. Dat zie je in de discussies over bijvoorbeeld Europese regelgeving over pensioenen. Over Nederland hoor je: ach, dat heeft een heel bijzonder systeem, daarmee hoeven we geen rekening te houden. Dat is gevaarlijk, voordat je het weet word je meegezogen met een trend die de verkeerde kant op gaat. Als we niet in de bres springen voor ons pensioenstelsel, dan maak ik me zorgen of we dat op de langere termijn overeind kunnen houden.”

Wat Sleijpen ook nauwlettend in de gaten houdt, is de inflatie. “Dat zal hét grote probleem in de toekomst zijn.” De honderden miljarden euro’s die de afgelopen maanden in de Europese economieën zijn gepompt waren hard nodig. “Maar als de situatie straks normaliseert, moet je als de wiedeweerga dat geld uit de markt halen, anders heb je een probleem: hoge inflatie. De inflatie is de grootste vijand van pensioenfondsen, want ze holt de waarde van pensioenuitkeringen uit.”

Binnen de eurozone kunnen spanningen oplopen omdat niet iedereen een hoge inflatie erg vindt. “Landen met hoge besparingen, zoals Nederland, hebben geen belang bij hoge inflatie. Maar als je als land een omslagstelsel hebt, dus als de huidige pensioenen worden betaald uit de belastingopbrengsten nu, en hoge schulden, ben je juist gebaat bij hoge inflatie. Elke procent inflatie vreet een stuk van je schuld op.”

Sleijpens zorgen spelen een rol in zijn dagelijks werk. “Pensioenen zijn een langetermijnbusiness. Dat betekent dat we met een langetermijnvisie in ons hoofd beleggen. Als inflatie een risico is, dan houden we daar rekening mee. We beleggen in beleggingscategorieën die het goed doen in tijden van inflatie, zoals infrastructuur, en in staatsobligaties die geïndexeerd zijn aan de inflatie.”

Sleijpen zegt verknocht te zijn aan Amsterdam, hoewel hij geen Amsterdammer is. “Ik kom uit een dorpje vlak bij Maastricht, als het moet spreek ik onvervalst dialect.” Hij was niet altijd verknocht aan de hoofdstad. Bij lange na niet. “Ik heb in Maastricht internationale economie gestudeerd en woonde mijn hele studietijd braaf bij mijn ouders thuis. Ik ben vrij beschermd opgevoed. Ik was 22 toen ik afstudeerde. Als je dan naar Amsterdam verhuist, is dat een heel grote schok. Voor het eerst in mijn leven woonde ik op mezelf, en dan ineens in een grote stad. Na een half jaar dacht ik: ik trek het niet meer, ik wil terug. Dat eerste jaar was een zwaar jaar.”

Sleijpen verhuisde naar Amsterdam omdat hij in 1993 bij De Nederlandsche Bank (DNB) aan de slag kon. De cum laude afgestudeerde begon een jaar later aan zijn proefschrift over begrotingsbeleid en monetaire unie, dat hij met succes heeft verdedigd in 1999 in Groningen.




Is promoveren altijd een wens van u geweest?


“Ik had al snel de overtuiging dat ik wilde promoveren. Drs. staat toch voor: hij die nog doctor moet worden. Bij DNB kon dat heel goed, de centrale bank gaf daar alle ruimte voor. Promoveren is een van de belangrijkste besluiten die ik heb genomen die in positieve zin belangrijk zijn geweest voor mijn carrière. Ik denk dat mijn carrière er minder mooi had uitgezien als ik niet was gepromoveerd. Niet dat dat proefschrift het nou is, maar in het totaalplaatje is het absoluut de moeite waard. Het is met name DNB-president Nout Wellink geweest die me hierin heeft gestimuleerd. En hij had gelijk.”


Wat voor invloed heeft het gehad?


“In december 2000 werd ik opgebeld door Wim Duisenberg, de toenmalige president van de net opgerichte Europese Centrale Bank (ECB). Of ik interesse had Lex Hoogduin, tegenwoordig directielid van DNB en co-promotor, op te volgen als zijn persoonlijk adviseur. Het was een once in a lifetime -kans, waarover ik niet lang hoefde na te denken. Het was de leukste baan die ik tot nu toe heb gehad, zo bijzonder. De bouwfase van de ECB en de invoering van de euro, ik zat er met mijn neus bovenop.”


“Ik was bij de ECB gedetacheerd door DNB. Toen Duisenberg in 2003 vertrok, kon ik terug naar DNB of bij de ECB blijven. Maar ik dacht: als ik iets anders wil, is dit het moment. Ik ben me toen gaan oriënteren op wat er verder was buiten DNB. Uiteindelijk heb ik voor ABP gekozen. Ik was bang dat als ik die stap buiten de centrale-bankkring toen niet zou zetten, ik ‘m nooit zou zetten. Wat meespeelde bij die overstap was dat bijna iedereen een vriend of familielid kent die bij ABP verzekerd is. Die maatschappelijke betrokkenheid, daar gaat mijn voorkeur naar uit.”





Als pensioenfondsen niet zoveel geld in de aandelen hadden gestoken, dan stonden ze er nu beter voor, klinkt het hier en daar. Wat vindt u daarvan? 


“Mensen die dat denken, moeten zich afvragen wáárom pensioenfondsen in aandelen beleggen. De reden is dat het rendement op aandelen op de langere termijn hoger is dan het rendement dat je zou behalen met staatsobligaties of sparen. Dat hebben we nodig, bijvoorbeeld om indexaties, waar alle deelnemers bijzonder aan hechten, uit te kunnen betalen. Als de pensioenfondsen minder in aandelen zouden beleggen, zouden ze de indexatie niet kunnen opbrengen en zouden de premies die iedereen betaalt behoorlijk omhoog moeten.”





Wat doet u als u niet werkt?


“In een gemiddelde week ben ik bijna elke avond weg, privé of zakelijk. Ook werk ik soms ‘s avond of in de weekeinden. Menigeen vindt me dan ook een workaholic. Werken is voor mij ook plezier. Twee jaar geleden hebben we overigens een huisje gekocht in Duitsland, in het Sauerland. Wij gaan er vaak heen, in de zomer om het weekend. We maken er uitstapjes en wandelen veel; maar ook het gras daar maaien vind ik ontspannend.”





U bent 38. Stopt u als u 65 bent?


Lachend: “Ik moet nog 30 jaar, denk ik. Ik behoor tot de generatie die er al lang niet meer vanuit gaat dat ze met 65 met pensioen kan. Ik denk dat 65 jaar straks het minimum zal zijn. Een ding weet ik wel, en dat heeft niets te maken met mijn huidige baan: wat ik nu doe, blijf ik niet tot mijn 65ste doen.”





[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]