Arabische muntunie: Arabieren laten de Dollar vallen

arabische muntunie | economie

Een oude wens van Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), Koeweit, Bahrein en Qatar is een stap dichter bij de vervulling ervan gekomen. Enkele weken geleden besloten de landen om de weg vrij te maken voor de oprichting van een regionale centrale bank en de invoering van een gezamenlijke munt. De munt, die naar alle waarschijnlijkheid de khaleeji (Arabisch voor ‘van de Golf’) zal heten, moet de onderlinge handel aanjagen en steden als Dubai helpen om een belangrijk internationaal financieel centrum te worden. Ook moeten buitenlandse bedrijven meer in de regio gaan investeren; een welkome ontwikkeling, omdat de Arabische landen de economie op meer dan alleen de olie-export proberen te baseren – vroeg of laat zullen de oliebronnen namelijk opdrogen.


De Europeanen kijken met trots naar die plannen. Blijkbaar is de euro een geweldig succes wanneer andere regio’s het project willen na-apen. De stemming onder de Amerikanen daarentegen is zuur. “Zij proberen die muntunie te ondergraven”, zegt Sylvester Eijffinger, hoogleraar monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Eijffinger was eind januari in Saoedi-Arabië op uitnodiging van de centrale bank in Riyad en Samba Capital, de belangrijkste investment bank van het land, om een serie lezingen te geven aan het hoger management over de monetaire unie in de Golfregio naar voorbeeld van de muntunie in Europa.

De Amerikaanse afkeer van de khaleeji heeft alles te maken met de gevolgen die een Arabische muntunie voor de dollar kan hebben. Al decennialang zijn de munten van landen als Saoedi-Arabië en de VAE vastgeklonken aan de dollar. Daarmee is de regio de trouwste bondgenoot van de Amerikaanse munt. Die loyaliteit kalft snel af. “Het Midden-Oosten wil van de dollar af. Het wil de toekomstige gezamenlijke munt aan een mandje valuta’s koppelen, waarin de euro net zo belangrijk zal zijn als de dollar.”

En dat zou een zware klap voor de dollar zijn. De koers wordt al jaren vooral ondersteund door grote kapitaalstromen vanuit Azië en het Midden-Oosten naar de VS. De Arabische landen exporteren olie en harken zo jaarlijks honderden miljarden dollars bijeen. Veelal belegden ze dat geld in Amerikaanse staatsobligaties. Dat drukte de langetermijnrentes in de VS behoorlijk omlaag. Daardoor konden de Amerikanen vóór de crisis jarenlang meer uitgeven dan ze verdienden. Voor de Arabieren was het voordelig, omdat ze door in de VS te beleggen geen wisselkoersrisico liepen.


Dominantie in gevaar

Behalve een zwakkere dollar en hogere rentes, zou het wegvallen van de steun van de Arabische landen de dominantie van de dollar als dé wereldmunt in gevaar brengen. Die positie staat al onder druk. China kondigde onlangs aan in de handel met zijn Aziatische buren niet meer, zoals gebruikelijk, de dollar maar de eigen yuan als betaalmunt te gebruiken. China heeft zijn munt al enkele jaren geleden losgekoppeld van de dollar en vastgeklonken aan een mandje valuta’s.


De Amerikanen boekten overigens wel een succesje in het Midden-Oosten. Oorspronkelijk zou ook Oman aan de muntunie meedoen, maar dat trok zich in 2006 plots terug. Officieel omdat de voorwaarden te knellend zouden zijn. Op basis van zijn gesprekken in Riyad denkt Eijffinger dat dat niet de echte reden is. “Het is vooral politiek. Oman is een soort Verenigd Koninkrijk in het Midden-Oosten en staat onder zware invloed van de Amerikanen en Britten.”

Economische crisis of niet, de overige vijf landen gaan door. Eijffinger: “Van mensen van de Saoedi-Arabische centrale bank hoor ik dat de huidige crisis juist dé reden is de plannen voor de muntunie door te zetten.” Ook Rachna Saxena, econome van Deutsche Bank, verwacht dat de landen juist door de crisis snel zullen schakelen.

De Arabieren zijn de dollar liever vandaag dan morgen kwijt, omdat de koppeling aan de dollar tot inflatiepercentages van ruim 10 procent heeft geleid. Hun inkomsten luiden voornamelijk in dollars, maar wanneer ze goederen importeren moeten ze die vaak in euro’s afrekenen. Zij importeren veel meer uit Europa dan uit de VS. Bij vastkoppeling zorgt een zwakke dollar ervoor dat alles wat uit Europa in de schappen van Dubai en andere steden in de regio komt, maandelijks in prijs stijgt.

Toen 1 euro eind 2000 0,85 dollar kostte, moest een bedrijf uit Saoedi-Arabië voor 1.000 kilo kaas van Campina à 5 euro per kilo, 5.000 euro ofwel 4.250 dollar betalen. In de zomer van 2008 was 1 euro 1,60 dollar waard. Met die zwakke dollar liep de rekening op. Bekeken door een Arabische bril was de prijs van dezelfde 1.000 kilo kaas met dezelfde prijs van 5 euro per kilo ineens 8.000 dollar.




Breken


Hét middel tegen die hoge inflatie is de band met de dollar verbreken. Eijffinger: “De politieke wil voor die stap is groot, de landen willen zich van de VS distantiëren.” Maar de Arabieren zullen de dollar niet plotseling de rug toekeren. “Dat proces zal geleidelijk gaan. Door de jaren heen hebben ze honderden miljarden dollars in de VS geïnvesteerd. De Arabische landen weten dat als zij de dollar ineens laten vallen, die fors in waarde zal zakken, en daarmee de waarde van hun beleggingen. Dat kunnen ze zich niet permitteren, de verliezen zouden te hoog zijn. Daarom zullen ze hun beleggingen geleidelijk gaan spreiden zodat, als ze de dollar laten vallen, de verliezen zullen meevallen. Daarnaast is er grote politieke druk vanuit Washington om de koppeling met de dollar met rust te laten.”


Een gezamenlijke munt in de Golfregio is een belangrijke ontwikkeling voor Nederlandse bedrijven. De munt zal voor meer politieke en economische stabiliteit zorgen in een regio die relatief veel Europese goederen en diensten invoert en vaak een beroep doet op de Europese expertise, op het gebied van watermanagement en bouw.

Het streven van de vijf Arabische landen is dat de gezamenlijke munt volgend jaar de nationale valuta’s vervangt. Eijffinger is sceptisch: “Dat gaan ze niet halen. Het wordt op z’n minst vijf jaar later.” Maar dát de gezamenlijke Arabische munt er komt, lijkt buiten kijf te staan. En daarmee moet de ellende voor de dollar dus eigenlijk nog pas beginnen.





[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]