Moskou: Niches in de crisistijd


In crisistijd zijn er naast verliezers ook winnaars. Wie slim is, kan geld verdienen.

‘We hoopten op het beste, maar uiteindelijk liep het af zoals gewoonlijk.’ Dit merkte de toenmalige premier Viktor Tsjernomyrdin op kort na de financiële crisis van 1998, toen de Russische staat bankroet ging. Het citaat lag op de lippen van veel Russen in die tijd.

Nu hoor je het weer bij vrienden aan de keukentafel, die de woorden met een sadistisch genoegen uitspreken. De crisis woedt in de hele wereld, maar komt in Rusland ongewoon hard aan. Zo hard en onstuimig als de economie in de afgelopen acht jaar groeide, zo scherp tuimelt ze nu naar beneden. De olieprijs is gezakt naar rond de 45 dollar per vat en de staat heeft al eenderde van de enorme reserves opgebruikt aan het verdedigen van de roebel. Met weinig succes overigens. Maar in de crisis zijn er, net zoals in de rest van de wereld, ook winnaars te bespeuren. Ten eerste de expats, die al twee jaar in de duurste stad ter wereld woonden en elk jaar een huurverhoging van 40 procent konden verwachten. Ik zie uit naar volgende week als mijn huisbaas de huur komt ophalen – contant natuurlijk – en ik over een huurverlaging kan gaan onderhandelen.

Dan zijn er de buitenlandse oliemaatschappijen die na jarenlange pesterijen, denk aan Shell in Sachalin, weer voet aan de grond hopen te krijgen in Rusland, waar de voormalige giganten Gazprom en Rosneft met torenhoge schulden kampen. En er zijn de democratische bewegingen, die verwachten dat Vladimir Poetin en Dmitri Medvedev het zonder de rugwind van de hoge olieprijzen een stuk moeilijker zullen krijgen. De eerste anti-Poetin-spandoeken zijn al gesignaleerd. Vier maanden geleden was dit nog ondenkbaar.

Tot slot is er German Sterligov, een excentrieke man die ik ooit interviewde toen hij een uitzendbureau voor niet-alcoholisten begon. In de jaren negentig werd deze inventieve man rijk met de handel in luxe doodskisten voor doodgeschoten gangsters. Daarna werd hij presidentskandidaat, verloor de verkiezingen en zonderde zich af in een hutje op de hei. Sterligov heeft nu een nieuwe niche in crisistijden gevonden: een ruilhandelbeurs. Elk bedrijf meldt zich aan met zowel zijn schulden als wat het te bieden heeft. Dat wordt allemaal in een grote computer gestopt totdat vraag en aanbod samenkomen. Misschien worden de Russen met mensen als Sterligov wel de winnaars van deze crisis, zij hebben immers ruime ervaring met economische ellende.