ING | actueel

Een jaar geleden kon George Jautze nog lachen. In het jaarverslag van ING Real Estate liet de chief executive officer van ING’s vastgoeddochter optekenen dat zijn bedrijf zijn leningenportefeuille in 2007 met maar liefst 43 procent kon laten groeien omdat de groep zich slechts minimaal had blootgesteld aan de beruchte sub prime -hypotheken. ING Real Estate kon zijn concurrenten in de tweede helft van 2007 de loef afsteken, omdat de groep voorzichtig had geopereerd. 


Die geringe blootstelling aan sub prime-hypotheken was niet gelogen. Eind september 2008 had ING 2,9 miljard euro uitstaan aan, sinds het uitbreken van de credit crunch als giftig bekendstaande, sub prime-hypotheken. In plaats daarvan stak het verstandige ING 28,1 miljard euro in Amerikaanse Alt A-hypotheken. Daarnaast zat er 32,5 miljard in prime-hypotheken, de meest solide categorie.

ING moest een hoog rendement halen op de meer dan 40 miljard euro spaargeld die onder het label ING Direct bij Amerikaanse spaarders was opgehaald. De Amerikaanse hypotheekmarkt leek daarvoor de ideale plek. Obligaties die waren gebaseerd op Alt A-hypotheken boden een beter rendement dan de veilige, vaak door nationale hypotheekgarantie afgedekte prime-hypotheken, zonder de risico’s van de sub prime-rommelhypotheken.

Over het algemeen gaat het bij Alt A om leners met een schijnbaar smetteloos verleden, maar is hun inkomen net iets lager ten opzichte van de lening, de schuld net iets hoger ten opzichte van het onderpand of ontbreekt er hier en daar een document in het dossier van de hypotheeknemer.

De theorie wil dan wel dat Alt A-hypotheken beter zijn dan sub prime, maar in de praktijk bleken ze niet solide genoeg. Hoewel ING vanaf het tweede half jaar van 2007 3 procent van haar sub prime-leningen afschreef via haar verlies en winst-rekening, tegen 0,3 procent van haar Alt A hypotheken, stond het resterende deel van Alt A’s op de balans er niet beter voor dan de resterende sub prime-beleggingen. De resterende Alt A-portefeuille was met 25 procent afgewaardeerd, de sub prime-hypotheekportefeuille met 24,8 procent. Aangezien er niet minder dan 28,1 miljard euro in de Alt A-categorie stond geparkeerd, bedroeg de schade op de balans door de afwaardering destijds zo’n 7 miljard euro. Dat was nog maar een tussenstand. De huizenmarkt in de VS zakte alleen maar verder in.




Prime is ook niet veilig


Van de problemen met de Alt A-hypotheken is ING nu grotendeels verlost. Door 80 procent van de risico’s bij de belastingbetaler te plaatsen, kan van de 7 miljard die de bank-verzekeraar aan het eind van het derde kwartaal op haar balans had afgewaardeerd, weer 5 miljard euro worden teruggezet. Ook de gevolgen van het risico dat de Alt A’s nog verder in waarde dalen is daarmee voor 80 procent afgewenteld op ‘s lands schatkist (zie kader), en de Nederlandse Staat is in economische zin eigenaar van circa 2,5 procent van alle Alt A-hypotheekobligatieproducten in de VS.


Het is nog maar de vraag of ING hiermee van al haar problemen op de Amerikaanse hypotheekmarkt af is. Behalve een klein plukje sub prime en een grotendeels onschadelijk gemaakte portefeuille aan Alt A-hypotheken, heeft de bank-verzekeraar ook nog eens 32,5 miljard euro uitstaan aan prime-hypotheken. Het is het beste vlees van de markt, maar ook prime is niet onkwetsbaar, zo waarschuwde de Nederlander Tonko Gast begin november in FEM .

Gast is een van de oprichters van het in New York gevestigde kredietonderzoeksbureau Dynamic Credit. Na zijn interview met FEM kreeg hij van het ministerie van Financiën de opdracht de Amerikaanse Alt A-portefeuille van ING te onderzoeken voor de afgelopen maandag afgesloten deal.

Het is op basis van de rapportage van Dynamic Credit dat het ministerie van Financiën de afwaardering van de portefeuille heeft vastgesteld op 10 procent in plaats van de 25 procent waar ING drie maanden geleden nog mee rekende. Gast wees er drie maanden geleden op dat “de risico’s van prime-leningen in de bankwereld nog te weinig worden onderkend”. Gast was door zijn betrokkenheid bij de deal tussen ING en het minsterie van Financiën deze week niet beschikbaar was voor inhoudelijk commentaar.

In de tussentijd zijn de vooruitzichten voor Amerikaanse prime-hypotheken bepaald niet verbeterd. Het feit dat de risicoprofielen van de prime-leningen nog niet zijn afgewaardeerd op de balansen, hoeft niet veel te zeggen. Herwaarderingen vinden over het algemeen plaats op basis van de oordelen van rating agencies . Gast wees er begin november op dat deze bureaus simpelweg nog niet zijn toegekomen aan het downgraden van prime-producten.

Dat betekent niet dat de risico’s in werkelijkheid niet zijn toegenomen. Uit cijfers van Barclays Mortgage Credit Tracker blijkt dat het aantal prime-leners dat de sleutels terugstuurt naar de bank, de laatste maanden fors toeneemt. Onderzoeksbureau LPS Applied Analytics meldde deze week dat 6,9 procent van de Amerikaanse huiseigenaren in het duurdere segment een betalingsachterstand had van meer dan 90 dagen. Een jaar geleden bedroeg dat percentage nog 2,6 procent.

Dat is niet verwonderlijk. Ook mensen met een prime-lening kampen met inzakkende huizenprijzen (18 procent op jaarbasis in november) en een verhoogd risico hun baan kwijt te raken. Zolang rating agencies hun mond houden, doen banken of hun neus bloedt.

Daarmee is nog niet gezegd dat ‘prime’ straks het nieuwe Alt A zal blijken. De leners die een prime-hypotheek afsluiten zijn financieel wel degelijk minder kwetsbaar dan de Alt A-klanten. Maar ook binnen de categorie ‘prime’ blijken sommige leningen risicovoller dan andere. Met name bij leningen met variabele rente die in de tweede helft van 2006 zijn afgesloten, hebben relatief veel huiseigenaren problemen. Oudere leningen met een vast rentepercentage blijken veel sterker.

Het is dus nog veel te vroeg om te stellen dat voor ING de problemen de wereld uit zijn. De truc die Financiën en ING samen toepassen, zorgt er in elk geval voor dat de balans van de bank-verzekeraar tijdelijk weer wat vlees op de botten heeft gekregen zonder dat er een miljardeninjectie nodig was. Wat de kosten zullen zijn voor de schatkist valt nu nog niet te zeggen. Het maximumverlies van 600 miljoen euro waar minister van Financiën Wouter Bos het over had, lijkt gebaseerd op het soort scenario dat de laatste jaren juist zo vaak tot teleurstellingen heeft geleid.

De versterking van die balans is waar het op dit moment allemaal om draait. Mogelijke nieuwe afschrijvingen zijn niet alleen te verwachten op Amerikaanse hypotheekportefeuilles, ook de waarde van belangen in vastgoed, aandelen, private equity en gestructureerde producten staan nog steeds onder druk.





[ Jeroen.kerkhof @reedbusiness.nl ]

[ wouter.van.bergen @reedbusines.nl ]