Onverklaarbaar complexe crisis?

EXECUTIVE LIFE | boeken

Als er één ding is wat we van de kredietcrisis mogen geloven, is het wel haar ongrijpbare ‘complexiteit’. Zelfs paus Benedictus XVI moest dat beamen in zijn Nieuwjaarsgebed, maar Michael Lewis claimt haar wel te begrijpen. Hij redigeerde een bundel van journalistieke artikelen uit en over economische crises. Het resultaat heet Panic! en is ‘een geschiedenis van moderne financiële waanzin’. Lewis, die ongetwijfeld haast heeft gehad om het boek nu in de markt te zetten, nam vier crises onder de loep: de krach van 1987, de Azië-crisis, de internetmanie van de jaren negentig en het huidige hypothekenvacuüm.


Die eerste kent Lewis uit eerste hand. Hij werkte in de jaren tachtig voor Salomon Brothers toen de winsten van deze bank plotseling stegen tot ongekende hoogte. Zijn boek Liar’s Poker is het verslag van de opkomst en ondergang van deze bank. Het was de tijd van de Big Swinging Dicks en de jongetjes van 26, die met hun frenesis en mystieke gesleutel aan obligaties miljoenendagwinsten voortbrachten. Aan de top van de economische pikorde leeft men volgens Lewis onder de ‘wet van de jungle’, men draait op 24-uursvraatzucht en is niet bestand tegen de onbedwingbare neiging om op alles een gokje te wagen. Buitenissige wezens zijn het die banken in goede tijden aan miljardenwinsten, en in kwade tijden om zeep helpen. Die hoogtijdagen van Wall Street eindigden abrupt op Zwarte Maandag 19 oktober 1987.

Voor een tijdje dan. Want wie Lewis’ nieuwste boek leest, ontdekt dat er niets nieuws onder de zon is. De huidige crisis mag dan met zijn schimmige collateralized debt obligations en credit default swaps in niets op eerdere luchtbellen lijken, de geestelijke vaders van die producten zijn onveranderd.

Zo zijn er meer parallellen, ook met de paniek van de nineties . Elke hysterie wordt volgens Lewis gekatalyseerd door twee menselijke zwakten. Hebzucht is er een. Maar de meerdere van hebzucht, zo betoogt Lewis, is angst. Het is de angst om de grootste bonanza van de eeuw mis te lopen die beleggers naar lege internetfondsjes dreef. En het is de angst van banktopmannen dat hun winstgevendste handelaren naar de concurrent vertrekken die hun de ogen doet sluiten voor de ingebouwde miljardenrisico’s van hun sub prime -producten. En zo weet niemand van de vulkaan onder de dansvloer, tot Het Ene Moment waarop alles omslaat. En ineens weet iedere deskundige wat er altijd al scheef zat. Maar als achteraf alles vanzelfsprekend is, zo vraagt Lewis zich af, ‘waarom zijn de geschiedschrijvers van financiële gekte dan niet rijk geworden?’

Nee, dan is het zaliger te berusten in de ‘uitzonderlijke complexiteit’ van deze crisis. En in de paniek de we misschien wel nooit zullen begrijpen.


[ Wilbert.Geijtenbeek @reedbusiness.nl ]