J an van Rutte (58) heeft het druk. De bestuursvoorzitter van de genationaliseerde Fortis Bank Nederland doet er alles aan om de vooralsnog zelfstandig opererende staatsbank opnieuw in de markt te zetten. Klanten en geldschieters worden benaderd door een team onder leiding van Van Rutte. FEM wilde Van Rutte interviewen over het heden en verleden, want hij leidde in mei dit jaar de integratie tussen Fortis bank Nederland en de Nederlandse tak van ABN Amro. Wanneer FEM Van Rutte eind december spreekt, is de situatie radicaal veranderd. De Belgische holding struikelde, de rest van het verhaal is geschiedenis. Bekend is dat Van Rutte kan incasseren, maar FEM vroeg zich af hoe een voorzitter zich staande houdt in een wereld die radicaal veranderd is.


Van Rutte werkt zich helemaal suf. Vóór het interview een overleg, na het interview meteen weer een conference call . En net als hij Fortis Bank Nederland goed in de markt wil zetten, wordt Van Rutte geconfronteerd met het schandaal rond de Amerikaanse investeerder Bernard Madoff, die met zijn Ponzi-fraude 50 miljard dollar van beleggers in rook liet opgaan. De Nederlandse Fortis-bank heeft geld uitgeleend aan hedgefondsen met beleggingsproducten van Madoff als onderpand. Fortis Bank Nederland schat de schade op maximaal 1 miljard euro. Dat is geen kattenpis: de bank boekte in het nog positief verlopen 2007 een winst van 1,3 miljard.

Hoe kan een bank midden in de financiële crisis een miljard euro kwijtraken aan een fraudeur? Terwijl een huizenkoper die een hypotheek wil hebben het hemd van het lijf wordt gevraagd, krijgt Madoff grote hoeveelheden geld zonder dat iemand een kritische vraag stelt. De onderpanden waren ineens ‘gewoon weg’. De meerderheid van de onderpanden was ondergebracht bij derden, niet bij Fortis. Van Rutte wast zijn handen in onschuld. Hij vindt het vooral een fout van de Amerikaanse toezichthouder SEC. Die had Madoff beter moeten controleren. “Je ziet de rapportages van SEC en van de accountants. Daar verlaat je je op”, zegt Van Rutte. Dat is verbazingwekkend. Iedereen weet dat de SEC de laatste jaren een schim van het verleden was.

Tijdens het interview blijft het beeld hangen van een bank die te veel vertrouwde op de blauwe ogen van de tegenpartij. Je zou zeggen dat de kredietcrisis met al haar verborgen hypotheekbommen een bank scherper heeft gemaakt. De affaire-Madoff maakt duidelijk dat Fortis Bank Nederland onvoldoende lessen uit het recente verleden heeft getrokken. GroenLinks-Kamerlid Kees Vendrik vroeg onlangs aan bankiers of ze misschien gefaald hadden in hun kerncompetentie: het wegen van risico’s. De bankiers reageerden gepikeerd, maar de vraag van Vendrik is nog steeds actueel.


[ walter.devenijns @reedbusiness.nl ]