Eurozone: De Euro: En toen waren het er zestien

eurozone | economie

Tien jaar geleden begon de eurozone, lidstaten van de Europese Unie die de euro als munt hebben, met elf landen. Gaandeweg kwamen daar Griekenland (2002), Slovenië (2006) en Cyprus en Malta (2008) bij. 2009 Begint de groep met zestien: sinds 1 januari dit jaar gebruiken de Slowaken de euro om hun dagelijkse boodschappen af te rekenen. Voor elke 30,126 kronen krijgen zij 1 euro. Voor de Slowaakse munt rest daarmee een plaats in de geschiedenisboeken en bij verzamelaars.


Met Slowakije krijgt de eurozone er een snelgroeiende economie bij. Zoals overal in de wereld zal de economische groei dit jaar stukken lager uitvallen. Maar waar de economie van de eurozone blij mag zijn met iets meer dan 1 procent groei, kunnen de Slowaken bogen op bijna 5 procent. Fors minder dan de 7 procent van vorig jaar en de meer dan 10 procent in 2007, maar aanzienlijk meer dan de eurozone en Nederland. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso), zal Slowakije ondanks de groeidip ook dit en volgend jaar tot de snelstgroeiende Oeso-economieën behoren.

De jarenlange hoge groei is vooral te danken aan de komst van buitenlandse bedrijven naar Slowakije. Tussen 1990 en 2008 hebben zij in totaal ruim 18 miljard dollar in de Midden-Europese staat geïnvesteerd. Volgens de Oeso nam Nederland daar 19,5 procent van voor zijn rekening, waardoor het de grootste bron van directe buitenlandse investeringen voor Slowakije is. Duitsland en Oostenrijk volgen met 18 en respectievelijk 15 procent.

Behalve financiële instellingen zoals ING en ABN Amro, prijken er nog meer Nederlandse logo’s aan de gevels in Bratislava en omgeving. Bierproducent Heineken is er marktleider. Zoetwarenfabrikant Leaf International, bekend van onder meer Sportlife en Venco, heeft in 2007 voor 30 miljoen euro een nieuwe fabriek gebouwd in de Slowaakse stad Kosice. Fiberstruct, wereldleider in de productie van met glasvezel versterkte kunststof, uit Terneuzen zit er sinds 2003. Volgens de EVD, een agentschap van Economische Zaken dat internationaal ondernemen en samenwerken stimuleert, zijn ook veel Nederlandse mkb-bedrijven, vooral uit de metaalsector, al jaren te vinden in Slowakije.





Vlaktaks


Dat steeds meer Nederlandse bedrijven in loop der jaren een deel van hun productie naar Slowakije hebben overgeplaatst, komt ook terug in de handelsstatistieken. Tot 2004 voerden Nederlandse bedrijven meer goederen en diensten uit naar Slowakije dan dat ze invoerden. Het verschil bedroeg in 2003 bijna 130 miljoen euro. Vanaf 2004 is er sprake van een handelstekort, dat bovendien jaarlijks fors toeneemt. In 2007 sleten Nederlandse bedrijven goederen ter waarde van 829 miljoen euro aan de Slowaken.


Omgekeerd wisten de producten voorzien van het stempel made in Slovakia , samen 1,3 miljard euro waard, een koper te vinden in de polder. Dat komt voor het grootste deel door de verplaatsing van productie uit Nederland en andere landen naar Slowakije. De nieuwe Volkswagen Golf die vroeger uit Duitsland kwam, komt nu uit Slowakije en telt in de Nederlandse statistieken mee als invoer uit dat land. Hetzelfde geldt voor tonnen Sportlife kauwgom.

Dat Nederland koploper is in buitenlandse investeringen in Slowakije, komt echter niet alleen door die bedrijven. Door het gunstige fiscale klimaat in Nederland hebben veel buitenlandse bedrijven hun hoofdzetel in ons land. Wanneer die bedrijven, zoals Ikea en US Steel, vervolgens in Slowakije investeren, tellen hun investeringen mee als Nederlandse investeringen.

Buitenlandse investeringen zijn vooral sinds 2002 enorm toegenomen, met enkele honderden procenten. Daarvoor zijn drie belangrijke redenen. Enerzijds was toen al bekend dat Slowakije op korte termijn lid van de EU zou worden. Dat gebeurde inderdaad op 1 mei 2004. Anderzijds hebben de Slowaken veel bedrijven gelokt met hun milde zakenklimaat. De Slowaakse overheid heeft daar tussen 2002 en 2006 de basis voor gelegd. Zo voerde het land een vlaktaks in van 19 procent. De dividendbelasting bestaat niet in het kleine land. Ook zijn pensioenstelsel, zorgsector, sociale zekerheid en arbeidswetgeving behoorlijk hervormd. Veel overheidsbedrijven, uit alle sectoren, werden in die jaren geprivatiseerd.

Tel daarbij op de gunstige ligging, de relatief hoogopgeleide bevolking en de lage lonen, en het plaatje is compleet. De hoofdstad ligt op steenworp afstand van Wenen. Binnen een straal van 450 kilometer liggen ook München, Boedapest en Praag. Het gemiddelde maandloon bedroeg in 2007 slechts 620 euro. Alleen in de hoofdstad Bratislava lag dat bedrag aanmerkelijk hoger, zo’n 30 procent.

Al die buitenlandse investeringen hebben ervoor gezorgd dat de werkloosheid, in 2002 nog 18,7 procent, onder de 10 procent is gezakt. In Bratislava en omstreken is er zelfs sprake van ‘volledige werkgelegenheid’: alle werknemers die willen werken kunnen een arbeidsplaats krijgen.





Autohub


De buitenlandse bedrijven zijn vooral te vinden in de financiële wereld, de energiesector en de industrie, en dan vooral de autosector. In Slowakije rollen dagelijks duizenden nieuwe Kia’s, Peugeots, Citroëns, Skoda’s en Volkswagens van de band. Dat is een belangrijke reden waarom de Slowaakse economie geraakt wordt door de economische crisis.


Slowakije is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een belangrijke hub voor veel autofabrikanten. Maar het zijn juist autofabrikanten die het zwaar hebben. In Duitsland, thuisbasis van het grootste bedrijf in Slowakije, Volkswagen, zijn in november 2008 bijna 18 procent minder nieuwe auto’s verkocht vergeleken met een jaar eerder. Peugeot verwacht dit jaar een terugval in de autoverkopen van ‘minstens 10 procent’, zo schreef het bedrijf in een verklaring eind vorig jaar. Het is dan ook niet zozeer de export, maar de sterke binnenlandse vraag die volgens veel economen de Slowaakse economie dit jaar draaiende zal houden.

Op 1 januari 2008 kreeg de eurozone er twee leden bij: Cyprus en Malta. Dit jaar is dat er maar één. Slowakije is voorlopig de laatste nieuwkomer in het eurohuis. Economen verwachten niet dat een van de andere EU-landen aan de eisen zal voldoen om op Nieuwjaarsdag 2010 afscheid te nemen van de eigen munt. Pas in 2011 zal er, als alles meezit, opnieuw aan de deur worden geklopt. Kenners tippen Estland en Litouwen als belangrijkste kandidaten.





[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]