beleggen in 2009 | omslagartikel

Strategen, economen, beursgoeroes, analisten en vele andere deskundigen met goedbedoelde adviezen bereiden u dit jaar voor op het allerergste. 2009 Wordt een slecht beursjaar. 


Voor wat deze verwachtingen waard zijn, geen expert kon vorig jaar vermoeden dat de aandelenbeurzen in 2008 zo dramatisch zouden kelderen. De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) publiceerde onlangs een interessant onderzoek. Wie in 2008 de beleggingtips van Willem Middelkoop had opgevolgd had een verlies geleden van 74 procent. Aanhangers van grafiekengoeroe Royce Tostrams moesten een verlies van ruim 54 procent incasseren.

Toch zijn ook nu de beursspecialisten weer niet te beroerd een verwachting af te geven voor het nieuwe jaar. Een moedige exercitie in een tijd waarin alles onzeker is. Bijna alle beleggingsstrategen denken dat de winsten van bedrijven nog verder zullen dalen. Dat is slecht voor de aandelen. Betekent dit dat u veroordeeld bent tot de spaarproducten van degelijke Nederlandse banken of hun exotische concurrenten? Warren Buffett raadt het u af. ‘ Cash is trash ’, luidt zijn lijfspreuk anno 2008. Met al dat overheidsingrijpen kan de inflatie alleen maar stijgen. Hij is er heilig van overtuigd dat juist nu het moment is aangebroken om in aandelen te stappen. De Amerikaanse beleggingsgoeroe heeft diverse medestanders.

Deskundigen van gerenommeerde effectenhuizen rekenen op een mogelijk herstel in het tweede half jaar van 2009. De beurs loopt meestal zes tot twaalf maanden vooruit op de ontwikkelingen in de reële economie, zo redeneren zij. Als de Amerikaanse economie over ongeveer een jaar weer uit het dal begint op te krabbelen, dan hebben de aandelenbeurzen mogelijk al de eerste plusjes te pakken. Maar allen houden zij een slag om de arm. Niemand weet immers hoe diep de recessie zal zijn en hoelang het gaat duren.

Infrastructuur

De revival van macro-econoom Keynes heeft ook voor de belegger zo haar voordelen. Als de markt niet investeert, dan moet de overheid dat maar doen. De belangrijkste aanhanger van zijn theorie momenteel is Barack Obama. Door de uitvoering van grote infrastructurele projecten naar voren te halen hoopt hij de Amerikaanse economie een flink zetje in de rug te geven en werkgelegenheid te kunnen creëren. 


In Nederland is op dit gebied weinig te verwachten. Nederlandse bouwers moet u daarom voorlopig maar even links laten liggen. Er is veel retoriek, maar er liggen weinig concrete plannen. De belegger die zijn slag wil slaan in infrastructuur moet daarom wél buiten de landsgrenzen durven te kijken. Ingenieursbureau Arcadis behoort tot het kleine groepje uitzonderingen van Hollandse bodem. Het bedrijf behaalt een belangrijk deel van zijn omzet in de Verenigde Staten en heeft daar, na de overstromingen in New Orleans, een aantal grote orders binnengehaald. De kans op nieuwe opdrachten uit het potje van Obama is daarom groot. Van Lanschot Bankiers, de bank voor vermogende particulieren, heeft hoge verwachtingen van de investeringsplannen van Obama. “Er is veel achterstallig onderhoud in de Verenigde Staten”, zegt beleggingsanalist Reginald Melchers. Hij verwacht dat de eerste projecten al in 2009 van start zullen gaan. Enkele andere stockpicks ? Volgens Melchers is het Amerikaanse bedrijf Astec onmisbaar in de infrastructuurportefeuille. Overal waar in de VS aan wegen wordt gewerkt komt Astec in beeld. Andere bedrijven waarvan de aandelenkoersen behoorlijk crisisbestendig zijn gebleken zijn Caterpillar, Schlumberger, United Technologies en ABB. Al deze bedrijven kunnen profiteren van de miljardeninvesteringen van Obama. Wegen krijgen een opknapbeurt, scholen een likje verf en overheidsgebouwen worden omgebouwd tot energiezuinige instellingen. Maar infrastructuur betekent ook investeren in de digitale snelweg. De nieuwe president wil breedbandinternet voor iedereen toegankelijk maken. In het land dat internet heeft uitgevonden moet volgens hem ieder kind de mogelijkheid krijgen om online te gaan. Niet voor niets noemt ook Theodoor Gilissen Bankiers IT een interessante sector voor 2009. De langetermijnvooruitzichten blijven goed. Zo zal internet nog verder worden ingevoerd in bedrijfsprocessen, maar ook de beveiliging en besturing van processen bieden nog verdere ruimte voor groei in IT. De risico’s? De aankomende Amerikaanse vicepresident Joe Biden heeft ervoor gewaarschuwd dat de Amerikaanse economie op het randje van instorten staat. Hij pleit ervoor nog meer geld in de economie te pompen. Maar wie betaalt daarvoor uiteindelijk de rekening?

Grondstoffen

Nu in grondstoffen beleggen? West-Europa en de VS zitten in een zware recessie en de economieën van China en India groeien trager dan in de afgelopen jaren. De vraag naar olie, ijzer en landbouwproducten is ingestort en de prijzen dalen in hetzelfde tempo mee. 


De Indiase Devina Mehra, hoofd strategie bij First Global, trok de aandacht door te voorspellen dat de olieprijs van 140 dollar zou terugzakken naar 50 dollar per vat. Ze kreeg gelijk. Volgens haar is de vraaguitval zo groot dat een prijs van 10 dollar niet ondenkbaar is. Maar de productie van olie ligt dicht bij haar piek. Voor de middellange termijn geldt: the only way is up. Dus een prijs van 10 dollar zou op korte termijn nog wel kunnen, maar op lange termijn niet. “Er is een tekort aan grondstoffen en dat neemt alleen maar toe”, zegt grondstoffenadept Jim Rogers, die ooit samen met Georges Soros het Quantum Fund oprichtte. Door de economische crisis en de sterk gedaalde energieprijzen hebben oliemaatschappijen kostbare projecten stilgelegd. Beleggingsexpert Rogers verwijst naar het rapport van het Internationaal Energie Agentschap. Die organisatie voorspelde dat er binnen enkele jaren een tekort aan olie zal zijn. Maar er zal ook een tekort aan andere grondstoffen ontstaan. Zinkmijnen zijn gesloten omdat de exploitanten geen lening van de bank meer konden krijgen. Om dezelfde reden konden boeren het afgelopen jaar niet investeren in kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Dit kan maar één ding betekenen: de prijzen zullen weer gaan stijgen. Fortis Investments ziet volop mogelijkheden in de grondstoffen. “Wees niet te negatief vanaf het huidige niveau”, zo luidt het advies van global chief investment officer William de Vijlder. Iris, het onderzoeksinstituut van Rabobank, schrijft in zijn outlook voor 2009: ‘Grondstoffen hebben het grootste deel van de correctie erop zitten.’ Kortom, energie wordt weer aantrekkelijk. Bij een economisch herstel ligt een hernieuwde stijging van de olieprijs voor de hand, onder meer door de groeiende vraag uit opkomende markten. Maar de prijzen zijn de afgelopen maanden toch alleen maar gedaald? Dat is vooral toe te schrijven aan speculanten die vanwege de crisis gedwongen werden hun voorraden te verkopen. Met een afname van de structurele vraag heeft het weinig te maken, zo denken experts. Interesse? Rogers adviseert om direct in grondstoffen te beleggen, bijvoorbeeld via indexproducten, en niet in beursgenoteerde bedrijven in de grondstoffensector.

Britse Pond

Het Britse pond glijdt steeds verder weg en is nu bijna net zo duur als de euro. Sinds het omvallen van Northern Rock heeft de Britse economie het zwaar te verduren. Van het financiële centrum, de kurk waar de Britse economie op drijft, is na het uitbreken van de kredietcrisis weinig over. De Britse economie krimpt als een te heet gewassen wollen truitje. In het derde kwartaal kromp het bbp met 0,6 procent. Deskundigen verwachten dat de Britse huizenprijzen in 2009 met 10 procent zullen dalen. 


Net als de Fed in de VS en de ECB op het Europese vasteland, heeft de Bank of England de rente keer op keer verlaagd om de economie te stimuleren. De pogingen waren tevergeefs en de lage rente maakt het pond steeds minder interessant voor beleggers. Al die negatieve berichten maakten de sterling de kop-van-jut onder speculanten. Een aantal valutadeskundigen denkt dat deze daling overdreven is. Valuta-strateeg Tom Levinson van ING Wholesale Banking vindt de sterling ondergewaardeerd en verwacht dat de koers zich in 2009 weer zal herstellen. Op korte termijn is vooral een weekendje winkelen aantrekkelijk. Voor de lange termijn is het een goed moment om Britse aandelen te kopen.

Opkomende landen

Het bewijs is geleverd. Ontkoppeling is een mythe. De kredietcrisis, die in de VS begon, heeft ook de opkomende economieën besmet. Zijn Brazilië, Rusland, India en China nog wel de landen van de toekomst?


De nieuwe markten groeiden de afgelopen jaren voornamelijk door de ongebreidelde kooplust vanuit het Westen. Nu de vraag wegvalt zakt ook de economische groei in deze landen in. Bovendien worden zij het hardst geraakt door de dalende grondstofprijzen. Maar de problemen in deze regio’s blijven beperkt tot een terugzakkende groei, een recessie is niet te verwachten. Landen die het zuinigst zijn omgesprongen met hun door exporten verworven vreemde valuta, hebben nu de grootste kans op overleving. De uitgangspositie van China is daarom gunstig. Het land trekt 600 miljard dollar aan zorgvuldig bewaarde valutareserves uit om in het eigen land te investeren. Dit kan de ontwikkeling van de economie een zetje in positieve richting geven. Rusland heeft het een stuk moeilijker, daar zijn alle valutavoorraden opgegaan aan het ondersteunen van de roebel. Vermogensbeheerder Schroders is gematigd positief over China als investeringsland. ‘De markten zullen nog wel wat bonkig blijven, maar het slechte nieuws is grotendeels in de aandelenkoersen verwerkt.’ Volgens fondsmanager Laura Luo zijn de waarderingen van Chinese kwaliteitsaandelen daarom weer aantrekkelijk. Hetzelfde geldt voor aandelen in groeieconomieën in Azië, Latijns-Amerika, Oost-Europa, het Midden-Oosten en Afrika. Zij zijn veel te hard afgestraft. De economische vooruitzichten zijn behoorlijk en deze landen hebben nauwelijks schuldproblemen. Tijd om in te stappen.

Obligaties

Saai en conservatief zijn in de financiële wereld hip en hot. De meeste beleggingsadviseurs zullen u niet adviseren om in aandelen te stappen, tenzij u een sterke maag en stalen zenuwen hebt. De kredietcrisis en de terughoudendheid van banken hebben echter nieuwe mogelijkheden gecreëerd: 2009 wordt het jaar van de bedrijfsobligaties. Fortis Investments noemt het nu al de best renderende investering voor het komende jaar.


Nu kredieten niet meer zo goed als gratis worden uitgedeeld, moeten bedrijven op zoek naar andere manieren om aan geld te komen. De obligatie is daarom weer helemaal terug van weggeweest en een stuk interessanter geworden. De kredietcrisis heeft na de financiële sector nu ook het bedrijfsleven aangetast. Het risico op non-betaling of zelfs een faillissement is daardoor flink gestegen. Een hoger risico betekent een hogere rente. Bedrijven die geld willen lenen door obligaties uit te geven, zullen daarvoor een veel hogere prijs moeten betalen dan in het verleden. Juist deze risico-opslag maakt het investeren in deze producten zo interessant. Dit terwijl de marktrente door al het ingrijpen van de centrale banken juist heel laag is. Volgens zakenbank Theodoor Gilissen zijn door de kredietcrisis de obligaties van sterke én zwakke bedrijven flink afgewaardeerd. De kunst is om de juiste bedrijven er tussenuit te pikken. Theodoor Gilissen geeft daarom de voorkeur aan grote defensieve namen die op korte termijn geen geld nodig hebben. Het kredietoordeel kan als handige maatstaf dienen. Bedrijven met een rating van AA of hoger kunnen zonder veel risico worden gekocht. ING Wholesale adviseert telecom-, nutsbedrijven en niet-conjunctuurgevoelige consumentenproducten, zoals voedingsmiddelen en supermarkten.