Grafrede voor de bank

De oorspronkelijke versie van De Prooi eindigde met de manier waarop voormalig bestuursvoorzitter Rijkman Groenink van ABN Amro in oktober 2007 gefrustreerd terugkijkt op de gebeurtenissen die leidden tot de opsplitsing van ‘zijn’ bank. Groeninks pijn is vergelijkbaar met die van een jachtincident van twintig jaar geleden waarbij hij zichzelf in zijn arm schoot.


Gelukkig kon auteur Jeroen Smit vlak voor publicatie nog een epiloog toevoegen, waarin hij ook de vernietigende effecten van de kredietcrisis op de historische verkoop van ABN Amro beschrijft. Van het bankentrio dat vorig jaar nog als winnaar uit de overnamestrijd kwam, staan Royal Bank of Scotland en Fortis inmiddels te boek als grote verliezers. Dankzij de up-to-date-epiloog is het boek, dat eergisteren verscheen, niet bij voorbaat achterhaald.

Integendeel, Smit heeft het ‘m weer geflikt. Na zijn onthullende en bekroonde boek Het Drama Ahold neemt de onderzoeksjournalist opnieuw met succes een van de meest intrigerende eigentijdse dossiers uit het Nederlandse bedrijfsleven onder de loep. Centrale vraag: hoe is het toch in hemelsnaam mogelijk dat de machtigste bank van Nederland door drie buitenlandse belagers uiteen is gereten?

Uit 133 gesprekken met (ex-)bestuurders, directeuren-generaal en commissarissen en stapels krantenknipsels, jaarverslagen, persberichten en interne bedrijfsbladen wist Smit een overtuigende en afgewogen beschrijving te destilleren van de neerwaartse spiraal waarin de bank na de fusie tussen Amro en ABN in 1990 terechtkwam.

Het is een ontluisterende leeservaring. Uit angst voor een bloedgroepenstrijd weigert de bank na de fusie keuzes te maken. Daardoor blijft het Nederlandse kantorennetwerk een inefficiënte moloch en het buitenlandse netwerk een kostenverslindend paradepaardje. Niemand weet waar wat wordt verdiend (of verloren). Alleen dankzij de groei van de markt, goede resultaten in de VS en Brazilië en de dominante positie in Nederland, blijft de wanprestatie grotendeels aan het zicht onttrokken.

Groenink, die in 2000 aantreedt als topman, wil de in zijn ogen ‘uitgewoonde tent’ transformeren tot een van de succesvolste banken ter wereld. Het tegendeel gebeurt. Onder zijn leiding ontstaat een vechtcultuur, waarin alle betrokkenen de weg volkomen kwijtraken. Als beloning voor hun falen, strijken de verantwoordelijke bankiers bij de verkoop van de bank via opties en vertrekregelingen krankzinnige premies op.

Smit zet de bekende feiten niet alleen overzichtelijk op een rij, maar voegt ook nieuws toe. Zo onthult hij dat ABN Amro begin 2007 overwoog te fuseren met Unicredito. En dat Fortis destijds achter de Europese activiteiten van Citigroup aanzat. Nog belangrijker is dat hij inzichtelijk maakt hoezeer een onderneming uiteindelijk een optelsom is van de inspanningen van een groep individuen. Doordat hij de drijfveren, de emoties van de belangrijkste acteurs in dit treurspel weet bloot te leggen, gaat de lezer daadwerkelijk begrijpen hoe ABN Amro door het putje kon gaan.


[ mathijs.smit@ reedbusiness.nl ]