Sir Fred zit in tijdnood

G aat Royal Bank of Scotland (RBS) Fortis achterna? Een jaar geleden zatenchief executive officersSir Fred Goodwin van RBS, Jean-Paul Votron van Fortis en Emilio Botin van Santander nog glunderend naast elkaar. De trofee was binnengehaald, het consortium had de strijd om ABN Amro gewonnen. 


Votron is inmiddels uit beeld verdwenen nadat Fortis eind juni onverwachts het dividend schrapte en extra aandelen moest uitgeven. Ook Goodwin is het lachen inmiddels vergaan. In een jaar tijd zag hij de waarde van het aandeel RBS met meer dan 50 procent dalen. Alleen Botin heeft weinig reden tot klagen: in een mum van tijd verkocht hij ABN’s Italiaanse dochter Antonveneta door met een forse boekwinst.

Terwijl Fortis alles uit de kast trekt om haar klanten binnenboord te houden, boekte RBS over het eerste half jaar van 2008 een verlies van 761 miljoen pond (970 miloen euro). Het eerste negatieve resultaat sinds de bank 40 jaar geleden naar de beurs ging. Dit is inclusief het resultaat van de door RBS overgenomen onderdelen van ABN Amro. Toch viel het verlies mee. Een week voor het bedrijf op 8 augustus de cijfers presenteerde, zorgden analisten voor onrust door een verlies van 1,5 miljard euro te voorspellen. Toen de cijfers uiteindelijk meevielen, haalde de markt opgelucht adem en steeg het aandeel met 3 procent.

De belangrijkste veroorzaker van het recordverlies is een afschrijving van 7,5 miljard euro op door de kredietcrisis geraakte producten als CDO’s, CLO’s ensub prime-en Alt-A-hypotheken. Dit cijfer werd al verwacht en leidde tot weinig ontsteltenis.

Voordat de definitieve cijfers naar buiten kwamen, werd om het vertrek geroepen van Goodwin en Sir Tom McKillop, de voorzitter van de raad van commissarissen. Beiden hebben het overleefd, maar gingen diep door het stof. Kennelijk hebben de heren nog steeds het vertrouwen van de aandeelhouders.




Hoge druk


De druk op Goodwin is hoog. Hij zal in rap tempo aan de buitenwereld moeten laten zien dat de overname van ABN Amro een goede zet was. Alleen dan zal de belegger in hem blijven geloven.


Een eerste aanzet daartoe deed hij door aan te tonen dat de kosten- en inkomstenvoordelen van de overname in het eerste half jaar van 2008 hoger liggen dan eerder was voorspeld. Terwijl 95 miljoen euro was voorzien, bedroegen de synergievoordelen 170 miljoen euro per jaar. En Goodwin belooft dat deze voordelen gestaag zullen toenemen naar circa 1,5 miljard euro per jaar in 2010.

De bestuursvoorzitter had op dit gebied nog een verrassing in petto. De kosten voor de integratie van ABN Amro kwamen uit op 400 miljoen pond. Lager dan analisten hadden verwacht. Asheefa Sarangi van Société Générale rekende zelfs op 1,2 miljard euro. Goodwin wist kennelijk zijn bijnaam ‘Fred the Shred’ waar te maken door sneller en steviger in de kosten bij ABN Amro te snijden dan oorspronkelijk werd verwacht.

Niet alleen wist de bank de kosten beter onder controle te houden (de totale kosten van RBS daalden met 1 procent), ook de inkomsten waren hoger dan verwacht. In het afgelopen half jaar stegen de netto rente-inkomsten met 30 procent naar 9,6 miljard euro. Daar stond tegenover dat de overige inkomsten zoals commissies voor het adviseren van fusies en overnames, transactiekosten voor het kopen en verkopen van effecten en inkomsten uit de handel voor eigen rekening met 18 procent zijn teruggezakt.
Zoals te verwachten liepen de divisies Global Markets en Consumentenbankieren in de Verenigde Staten de grootste klappen op. Global Markets was in zijn eentje verantwoordelijk voor de afschrijving van maar liefst 7,5 miljard pond. Ook zijn de moeilijke marktomstandigheden terug te vinden in grote afschrijvingen op de leningenportefeuille. Vorig jaar drukte deze afschrijvingen nog voor 1,2 miljard pond op het resultaat. In de eerste zes maanden van 2008 kwam het resultaat hierdoor 1,9 miljard pond lager uit.

De divisie Regional Markets, waar de consumentenactiviteiten van RBS onder vallen, presteerde nagenoeg gelijk aan 2007. In het Verenigd Koninkrijk verbeterde de operationele winst zelfs met 10 procent. De Schotse bank heeft kennelijk nog steeds het vertrouwen van de Britse spaarder. De omvang van de deposito’s steeg met 9 procent terwijl voor 5 procent meer aan kredieten werd verstrekt. Bankieren voor rijke Britse particulieren boekte een stijging van de operationele winst van 13,5 procent. De operationele winst bij de Amerikaanse tak halveerde bijna, naar 368 miljoen euro.

Kapitaal


Niet alleen bij Fortis maken de beleggers zich zorgen om het kapitaal. Ook RBS plukt nog steeds de zure vruchten van de ruim 14 miljard euro die ze, na verrekening van LaSalle, voor ABN Amro heeft betaald. Met een aandelenemissie van 15 miljard euro moest de kapitaalpositie weer op orde worden gebracht. 


De Core Tier 1 ratio, het belangrijkste criterium voor de financiële kracht van de bank, stond eind juni op 5,7 procent. Dat is hoger dan het wettelijke minimum, maar lager dan de 6 procent die RBS zich ten doel heeft gesteld. Maar Goodwin is ervan overtuigd dat deze doelstelling voor het einde van het jaar zal worden gehaald met de verkoop van bedrijfsonderdelen en het vrijmaken van kapitaal door het van de balans halen van leningen.

Maar de belangrijkste verkoop, de verzekeringstak, wil niet vlotten. Met een geschatte waarde van 6 tot 9 miljard euro zou RBS in een keer van haar kapitaalproblemen verlost kunnen zijn. Al meerdere keren zijn onderhandelingen stukgelopen op de prijs. Toch is Goodwin niet van plan dit onderdeel voor een bodemprijs van de hand te doen. Dan maar liever niet verkopen, wat niet wil zeggen dat de verkoopplannen van de baan zijn.

RBS ondervindt hetzelfde probleem met de verkoop van de Australische en Nieuw-Zeelandse activiteiten van ABN Amro. Niemand wil ze hebben. In elk geval niet voor de prijs die de Schotse bank in gedachten heeft. Nadat eerder de onderhandelingen met de National Australia Bank vastliepen, trok enkele weken later de Commonwealth Bank of Australia zich terug. Met een geschatte waarde van bijna 600 miljoen dollar een behoorlijke teleurstelling voor een bank die hard op zoek is naar kapitaal. RBS gaat geen moeite meer doen en integreert de onderdelen nu in de eigen activiteiten. Beleggers waren bezorgd na het afblazen van de verkoop en straften het aandeel onmiddellijk af met een koersdaling van ruim 6 procent.

Als reddende engelen kochten private-equityinvesteerders Apollo, Blackstone en Texas Pacific Group half augustus voor 5,3 miljard euro aan leningen op. RBS kon daardoor extra kapitaal vrijmaken waarmee de acute nood is verdwenen. Ook slaagde RBS erin haar deel in Tesco Personal Finance te verkopen.

Tot het einde van het jaar heeft RBS nog de tijd om op de vereiste 6 procent uit te komen. De teller staat inmiddels op 5,85 procent. RBS is er van overtuigd haar doelstelling te halen, ook als RBS Insurance niet wordt verkocht. Naar verluidt heeft Goodwin nog een lijstje met andere onderdelen achter de hand die kunnen worden verkocht. Toch is het lastig onderhandelen in deze kopersmarkt. RBS is immers niet de enige met een lijstje. Ook consortiumpartner Fortis heeft nog een kapitaalgat te vullen. Een lijstje met onderdelen die in de uitverkoop staan, circuleert inmiddels rond onder de investment bankers. Wie biedt?