Is er paniek bij bank-verzekeraar SNS Reaal? Wanneer deze vraag tijdens de toelichting op de halfjaarcijfers wordt gesteld, geeft bestuursvoorzitter Sjoerd van Keulen een ontkennend antwoord. Dat zijn concern maar liefst ruim 14 miljard euro aan liquiditeiten heeft opgepot, aandelen en obligaties volledig heeft afdekt en voor het eerst ‘even’ geld heeft geleend van de Europese Centrale Bank (ECB) is geen teken van paniek, klinkt het vanachter de bestuurderstafel. 


Het is een vorm van normaal bankieren. Om je te kunnen concentreren op de bedrijfsvoering moet een financiële instelling als SNS Reaal zich beschermen tegen externe factoren, zeker als die met de kredietcrisis zo extreem zijn geworden. Dan daalt de AEX plotseling naar de 380 pun-ten om een paar weken later weer naar de 410 te gaan, constateert Van Keulen met afschuw.

Zijn financiële directeur, Ronald Latenstein van Voorst, die volgend jaar Van Keulen zal opvolgen, vindt de genomen maatregelen niet bijzonder: “Dat doet elke bank. We moeten onze business beschermen. Het zou raar zijn als je nu pas maatregelen neemt.”

Latenstein van Voorst heeft gelijk. SNS Reaal staat niet alleen. De meeste Nederlandse financiers werpen een dam op om zich te beschermen tegen wat weleensThe Perfect Stormwordt genoemd. Slechte factoren versterken elkaar steeds meer. De kredietcrisis tast niet alleen de financiële wereld aan, maar ook de echte economie. Inflatie duikt op.

Dat roept de vraag op: wat merken de Nederlandse banken en verzekeraars ervan? Zo op het eerste oog lijkt het mee te vallen, blijkt als de laatste halfjaarcijfers worden bekeken van SNS Reaal, Aegon en ING. Terwijl het slechte nieuws over Fortis al enige tijd domineert, zijn de drie andere Nederlandse financiële instellingen in de luwte van het nieuws met meevallende cijfers naar buiten gekomen, hoewel de nervositeit over de crisis toeneemt bij Nederlandse bankiers en verzekeraars.

De drie bedrijven zijn op het eerste gezicht niet makkelijk vergelijkbaar. ING is een internationale bank-verzekeraar, Aegon is een verzekeraar pur sang, en SNS is een nationale bank-verzekeraar. Wel laten ze allemaal een lagere nettowinst zien over de eerste zes maanden van dit jaar. De dividenduitkering blijft echter op peil of wordt, zoals bij SNS Reaal, verhoogd. Wel staat het eigen vermogen onder druk door de daling van de waarde van effectenportefeuilles. In het eerste half jaar schreven de Nederlandse financiers (inclusief Fortis en ABN Amro ) via de winst- en verliesrekening of via het eigen vermogen ruim 9,4 miljard euro af. Dat valt mee. Buitenlandse collega’s kijken vaak tegen dubbele cijfers aan. Wel zijn de Nederlandse afschrijvingen fors opgelopen. In heel 2007 werd er voor 7,5 miljard euro afgeschreven.





SNS Reaal: suikeroom staat klaar


SNS Reaal laat de stabielste resultaten zien. Logisch, de bank-verzekeraar concentreert zich op Nederland, een land dat nog steeds goed draait. De nettowinst bij SNS Reaal daalt bescheiden met bijna 4 procent tot 226 miljoen euro. Toch wordt het beursvehikel van Van Keulen gebeten door de kredietkrach. 


SNS Reaal belegt de ingelegde verzekeringspremies in aandelen of obligaties. Dat moet ervoor zorgen dat de klanten op termijn worden uitbetaald. Op zich een mooi plan, maar de crisis maakt van de beurs- en obligatiemarkt een kermis.

De aandelen die SNS Reaal in portefeuille had werden in de eerste zes maanden minder waard. De stijgende rente liet ook nog eens de waarde van de obligaties met een lagere renteopbrengst dalen. Dat waardeverlies wordt afgeboekt van het eigen vermogen, of, als de koersen fors en langdurig onder de aankoopprijs schommelen, via de winst en verliesrekening (de zogenoemde impairment).

SNS Reaal heeft beide operaties uitgevoerd, maar opvallend daarbij was de klap van 680 miljoen euro die het eigen vermogen kreeg wegens de daling van de aandelen- en obligatiebeleggingen. Weliswaar waren de portefeuilles afgedekt met opties tegen een koersdaling en een stijgende rente, maar de puts dekten niet alle schade.

In de tweede helft van het jaar werken de puts beter, maar de bank heeft zich toch verzekerd van een suikeroom. Grootaandeelhouder Stichting Beheer SNS Reaal staat in de coulissen klaar om 500 miljoen euro over te maken als het vermogen opnieuw een deuk krijgt. Het is een noodmaatregel, maakt Van Keulen duidelijk: “We hopen de ondersteuning nooit te gebruiken.”


Aegon: creatief met polissen


Terwijl de gemiddelde Nederlander door de hoge rente en de lage koersen fanatiek spaart, sparen de Amerikaanse klanten van Aegon ook. In het geboorteland van de kredietcrisis steken steeds meer Amerikanen hun geld in verzekerings- en pensioenproducten van Aegon. De huidige crisis raakt de hogere inkomensgroepen nog niet. De inleg van producten met een gegarandeerde opbrengst vervijfvoudigde in één jaar tijd, zo bleek uit de halfjaarcijfers. 


Volgens bestuursvoorzitter Alex Wy-naendts profiteerde de verzekeraar van de onzekerheid. “Nu de rente op de bankrekening daalt (in de VS werd de rente verlaagd door de centrale bank, red.) steken meer mensen geld in verzekeringen met een gegarandeerde opbrengst. Ze gaan liever door met het betalen van de premies. De aankoop van de tv wordt dan maar even uitgesteld.”

Het concern boekte in de VS een hogere bedrijfswinst. De concernwinst echter stelde menig belegger teleur. De nettowinst daalde met liefst 69 procent tot 429 miljoen euro, mede door de enorme waardedaling van dollar en pond. De valuta-onrust tikte zwaar aan want Aegon haalt tweederde van haar omzet uit de VS. Terwijl collega SNS Reaal elk risico wegwerkt, weigert Aegon valutarisico’s af te dekken. Dat is verloren geld, vindt het concern. Daarnaast heeft Aegon Amerikaanse aandeelhouders en kijken Amerikaanse analisten en kredietbeoordelaars naar Aegon-cijfers in dollars. De winstval van 69 procent, ook veroorzaakt door afboekingen wegens beleggingsverliezen en bescheiden afschrijvingen wegens oninbare Amerikaansesub prime-hypotheken, wordt onderkoeld gebracht. De forse daling van het eigen vermogen met 993 miljoen euro door een afboeking op de obligatieportefeuille maakt Aegon ook niet zenuwachtig. Althans, dat zegt de top. Aegon kijkt immers naar de lange termijn. Ze verkoopt producten met een looptijd van tientallen jaren.

Volgens Aegon bieden de onderliggende winstcijfers een beter beeld. Daar zijn de extreme afboekingen uit de cijfers gehaald en dan rolt er een ‘bescheiden’ min van 12 procent eruit. Wynaendts houdt daarom vast aan de begin juni aangescherpte winstdoelstellingen. Dat getuigt van enige durf, want de kredietcrisis zeurt nog lang door, zo is de verwachting.

En terwijl SNS Reaal haar stichting annex suikeroom in stelling brengt, haalt Aegon extra geld binnen met het doorverkopen van polissen. Terwijl banken nauwelijks hypotheekleningen meer doorverkopen, verkocht verzekeraar Aegon onlangs middels een ‘innovatieve’ vorm van securisatie een pluk Britse polissen. Het kernkapitaal van Aegon werd zo met 315 miljoen euro versterkt. 





ING: pas op de plaats


Ook het degelijke ING versterkt haar vermogen. Na de publicatie van de beter dan verwachte halfjaarcijfers kon de bank makkelijk een nieuwe lening opnemen van ruim 3 miljard euro. De eigenaar van de oranje leeuw is in tegenstelling tot Fortis en RBS een baken van rust in deze woelige tijd. Aan zo’n veilig concern wil iedereen wel geld lenen. De winstdaling van het nettoresultaat van ruim 23 procent in het eerste half jaar tot 3,5 miljard euro viel de beleggers mee. Het resultaat daalde door een fors lagere winst op de verkoop van aandelen, vastgoedverliezen en een impairment van ongeveer 100 miljoen op sub prime-leningen.


Net als SNS Reaal heeft de bank-verzekeraar een deel van haar effectenportefeuille afgedekt. Niet dat daarmee alle problemen worden voorkomen; een deel van de waardedaling bij de effecten boekte ING af via het eigen vermogen. In het eerste kwartaal verdampte zo ruim 2 miljard euro.

In dit onzekere klimaat heeft ING de luiken gesloten. Overnames zijn voorlopig taboe, aldus ING-ceo Michel Tilmant: “Gezien de moeilijke omstandigheden doen we liever geen overnames meer.” En net als Aegon is ING overtuigd van de kwaliteit van zijn Amerikaanse hypotheekportefeuille, hoewel de verliezen de komende periode wel zullen toenemen.

Wanneer de crisis eindigt, weten de bestuursvoorzitters niet. Duidelijk is wel dat de Nederlandse sector zich voorbereidt op zwaar weer. Volgens Tilmant blijft het tot in 2009 onrustig.