Eerlijke Italiaan

‘I k geloof in drie fundamentele waarden: integriteit, nederigheid en coherentie. Vandaag de dag zijn ze niet erg in tel, maar voor mij nog wel’, schreef Andrea Pininfarina drie jaar geleden. Uit de monden van topondernemers vallen wel vaker ethisch hoogstaande frasen op te tekenen, maar in zijn geval was het oprecht gemeend. De 51-jarige industrieel uit Turijn, die op 7 augustus door een bejaarde automobilist werd doodgereden toen hij op zijn Vespa naar zijn werk reed, was binnen het Italiaanse kapitalisme dan ook een buitenbeentje. Hij voerde een ingetogen levensstijl en was eerlijk tegenover zakenpartners, vakbonden en aandeelhouders.


Pininfarina is een van die typische (Noord-) Italiaanse concerns die nog altijd stevig in handen zijn van de familie. Andrea was de oudste kleinzoon van oprichter Battista Farina, bijgenaamd Pinin: kleintje, die in 1930 een carrosseriebedrijf begon. In 1961 veranderde de familienaam bij presidentieel decreet van Farina in Pininfarina. Na de oorlog werd Pininfarina, onder leiding van Andrea’s vader Sergio, wereldvermaard als ontwerper van modellen van onder meer Alfa Romeo, Ferrari, Lancia en Peugeot. Sinds de jaren tachtig produceert de onderneming ook zelf auto’s: nu onder meer de Alfa Romeo Brera en Spider en de Mitsubishi Pajero.

Soebatten


Andrea studeerde aan de technische universiteit van Turijn en werkte vervolgens een paar jaar in de Verenigde Staten. Daarna kwam hij in het familiebedrijf terecht waar hij in 2001 de leiding van zijn vader overnam. Kort daarop veroorzaakte de crisis in de autosector grote problemen en honderden miljoenen euro’s verlies, zodat Andrea vorig jaar moest soebatten bij de banken voor een soepele aflossingsregeling.


Maar in plaats van staatssteun te eisen en de loonkosten de schuld te geven – de geconditioneerde reflexen van vrijwel elke Italiaanse ondernemer – zette hij in op een reorganisatie, waardoor Pininfarina nu ook aanbouwkeukens, fietsen, treinstellen, tandenborstels, monitors en bubbelbaden ontwerpt, alsook de toorts voor de Turijnse Winterolympiade van 2006.

In 2010 komt er een elektrische auto van eigen merk op de markt, een coproductie met de Franse financier Vincent Bolloré. En in India wordt, in samenwerking met de Indiase automagnaat Ratan Tata, dit jaar een onderzoeks- en designcentrum geopend.

De nieuwe koers lijkt zijn vruchten af te werpen. In het eerste semester van dit jaar daalde de omzet van Pininfarina van 378 naar 345 miljoen euro vergeleken met 2007, maar ook het verlies werd minder: van -13,5 naar -6,9 bruto. Een geplande kapitaalvermeerdering moet de onderneming uit de schulden helpen, ook al verwatert daarmee het familieaandeel tot 30 procent. Voor andere Italiaanse familiekapitalisten zou dat ondenkbaar zijn, maar niet voor Pininfarina.

Dat het beter gaat met het concern, is ook vooral aan zijn inzet te danken. En toen kwam de fatale dag. Terwijl de Montezemolo’s, Tronchetti Provera’s en Berlusconi’s feest vierden in de uitgaanscentra aan de kust, reed Pininfarina op 7 augustus om acht uur ’s ochtends op de scooter naar kantoor om de vorderingen van het jongste Ferrari-model te volgen. De jetset meed hij als de pest en een uitnodiging om voorzitter van de Italiaanse werkgevers te worden wees hij af, ‘omdat mijn bedrijf mij nodig heeft’.

En dat alles voor een betrekkelijk bescheiden salaris. Vorig jaar verdiende Pininfarina alschief executive officer560.000 euro, een schijntje vergeleken met andere Italiaanse topindustriëlen. Maar hij heeft dan ook nooit mee willen doen aan hun tactiek om, gebruik makend van een relatieve aandelenmeerderheid, zichzelf immense salarissen en bonussen toe te kennen, ongeacht de bedrijfsresultaten. Vandaar ook dat Pininfarina zich tegenover journalist Giorgio Meletti met enige zelfspot kon omschrijven als ‘de enige Italiaanse ondernemer die zich niet heeft verrijkt ten koste van de andere aandeelhouders’.


 aart heering - Rome