Economie is geland

conjunctuur Internationale economie

Tussen maart en juli dit jaar was de Nederlandse economie niet in staat groei te laten zien. Dat meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onlangs. Daarmee balanceert de economie voor het eerst in vijf jaar aan de rand van een recessie. Bijna gelijktijdig lekte uit dat het Centraal Planbureau (CPB) de groeiraming voor volgend jaar heeft verlaagd naar 1,25 procent. Alsof dat allemaal niet voldoende is, zullen ook de prijzen harder stijgen dan in de afgelopen jaren, gemiddeld met 3,5 procent. Reden genoeg voor de Nederlander om bang te worden. Of toch niet?


Vergeleken met Duitsland kan Nederland opgelucht zijn. De poldereconomie groeide weliswaar niet in het tweede kwartaal, maar dat is toch nog veel beter dan die halve procent krimp bij de oosterburen. Daarmee heeft de grootste economie van Europa een stap gezet naar een officiële recessie. Daarvan is sprake als de economie twee achtereenvolgende kwartalen krimpt. Ook Frankrijk en Italië deden dat. De Spaanse economie perste met moeite 0,1 procent groei uit. Geen wonder dat de economie van de eurozone voor het eerst sinds de invoering van de euro in 1999 kromp: -0,2 procent. Buiten de eurozone, de vijftien landen van de Europese Unie die de euro gebruiken, waren de cijfers niet veel beter. In het Verenigd Koninkrijk dalen de huizenprijzen al maanden. Dat, en de financiële crisis die de Londense City in haar greep houdt, trekt de hele economie omlaag. Voormalige sterren Denemarken en Ierland kampen ook met een krimp. Estland zit al in de recessie.

Met de cijfers uit verschillende Europese hoofdsteden lijkt de hoop dat Europa de hevige storm die zich boven de VS heeft gevormd zonder al te veel kleerscheuren zou doorstaan, definitief vervlogen. Toen de kredietcrisis een jaar geleden losbarstte, heerste onder economen het vertrouwen dat het Europese schip zou blijven drijven en dat het in de VS zou aankomen op ‘pompen of verzuipen’. De Amerikaanse economie noteerde echter in het tweede kwartaal 0,5 procent groei.

Wat zal de nabije toekomst brengen op het economisch front? De vooruitlopende indicatoren, zoals de maandelijkse enquête onder de Europese inkoopmanagers, signaleren dat het economische vuurtje ook de komende maanden in Europa niet voor veel warmte zal zorgen. Het vertrouwen in het bedrijfsleven is scherp gedaald in onder meer Duitsland, Frankrijk en Italië.

Ook buiten de eurozone wijst veel op een stevige groeipauze. Het moet vreemd lopen wil bijvoorbeeld Japan aan een recessie ontsnappen. En de vreugde in de VS dat de economie toch nog groeit ondanks de hevige problemen op de beurzen en de huizenmarkt, kan weleens van korte duur zijn. Veel experts schatten de kans op een recessie in de grootste wereldeconomie op ruim 50 procent. En wanneer de economische groei later aantrekt, kan die een tijdlang behoorlijk laag zijn, vertelde Paul Volcker, de legendarische ex-voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, onlangs in een interview inFEM Business. “Het is waarschijnlijk dat de economie van de VS behoorlijk wat tijd nodig zal hebben om terug te keren naar het pad van sterke economische groei. Dat komt door de aanpassingen die moeten plaatsvinden. Dat proces is begonnen, maar is nog bij lange na niet voorbij. Het kan enkele jaren duren.”




Wonder


In Nederland is het vertrouwen in de economie bij de consument ver te zoeken. Al sinds de zomer van vorig jaar glijdt het vertrouwen in een razendsnel tempo weg. De indicator zakte in juli van 19 naar 31 punten. Behalve dat dat bijna de laagste stand ooit is, is het ook de op een na grootste daling die het CBS ooit heeft gemeten. Die score geeft aan dat er ruim 30 procent meer pessimisten tussen Delfzijl en Dordrecht rondlopen dan optimisten. 


Toch valt iets op. Die sombere stemming belette de Nederlanders niet hun portemonnees open te trekken. Ze gaven tussen april en juli 2,3 procent meer uit. Toegegeven, dat was niet omdat ze in eenspending moodzaten en hun auto of meubels vervingen. Dat de consumptie flink is gestegen, kwam voor een groot deel doordat aardgas duurder en de energierekening fors hoger is geworden. Bovendien telt het verplichte eigen risico als een uitgave.

Een betere thermometer is dan ook niet de totale bestedingen, maar de uitgaven aan de zogeheten duurzame goederen, zoals meubels, TV’s en kleding. Hoe die zich ontwikkelen, is de beste indicator van hoe goed de consument in zijn vel zit. Als de consument echt in paniek zou zijn, zou de vraag naar die goederen een behoorlijke knauw oplopen. Daar is geen sprake van. De toename van hoeveel euro’s hij daar voor over heeft is kleiner, maar nog steeds trekt hij de portemonnee open. 





Meevallers


Een mogelijke verklaring schuilt dieper in de cijfers van het consumentenvertrouwen. Wat blijkt? Op de vraag hoe hij de economie het komend jaar ziet ontwikkelen brult de Nederlander volmondig: ‘slecht’. Geen wonder: in de kranten en op de televisie leest en hoort hij dat de inflatie fors zal oplopen en dat de economische groei een versnelling lager gaat. Maar op de vraag hoe zijn stemming is over de financiële situatie van het eigen huishouden, is hij positiever dan over de economie. Ondanks alle alarmerende berichten zijn de Nederlanders niet vergeten dat er naast tegenvallers ook buffers zijn. Zo komt er ook volgend jaar een loonsverhoging van enkele procenten. De reden: de arbeidsmarkt is krap en zal de komende tijd ondanks alles krap blijven. Dat zorgt voor optimisme op een uiterst belangrijk front: dat van werkgelegenheid. Bovendien is niets over van de alarmerende berichten dat de huizenprijzen zouden dalen. Recessie of niet, de huizenprijzen in Nederland blijven stijgen. 


Maar de economische groei was toch nul procent in de afgelopen maanden, is dat geen reden voor paniek? Nauwelijks. Wat nul procent groei betekent, is niets anders dan dat de waarde van alle goederen en diensten die de Nederlanders hebben geproduceerd niet gestegen is vergeleken met de eerste drie maanden van dit jaar. Dat is niet om toe te juichen, maar het is ook niet hetzelfde als dat Nederland minder waard is geworden. Er is nog steeds voor honderden miljarden euro’s aan welvaart bijgekomen. Vergelijk het met iemand die elke maand 500 euro opzij legt. Door een tegenvaller bij de uitgaven kan hij een maand niet meer dan 300 euro bijstorten. Nauwelijks een reden voor paniek. Immers, de waarde van het spaartegoed is gegroeid, alleen met minder dan voorheen. Het wordt pas ernstig als hij elke maand spaargeld moet opnemen.

Dat alles betekent niet dat de economie de komende tijd op de oude voet zal verdergaan. Als een economie die het bij uitstek moet hebben van de handel met het buitenland, deint de Nederlandse economie sterk mee met de bewegingen van de Europese economie. De groei daarvan zal dit jaar vertragen. Maar een hevige recessie, waarin elke maand tienduizenden nieuwe aanvragen voor een werkloosheidsuitkering worden ingevuld, lonen nauwelijks stijgen en de huizenprijzen omlaag duikelen, is in de verste verte niet te bespeuren. 





 edin.mujagic @reedbusiness.nl