In de leer bij Boeddha Bartels

E ric Bartels is een ondernemer om jaloers op te zijn. Hij combineert een grote bek met een grenzeloos vertrouwen in eigen kunnen en visie. Zo werd hij het uithangbord van de dotcomhype met zijn internet- en marketingbureau Magic Minds. Toen dat klapte, ging hij metbrand agencyZonq op weg naar het volgende faillissement. Sindsdien was hij met Unthink onder meer behulpzaam bij de merkverbouwing van Bolletje.


Als zelfbenoemd merkgoeroe hanteert Bartels een visie die vooral leunt op de theorie van Maslow (de westerse consument heeft al zijn materiële behoefte gerealiseerd en is toe aan de fase van zelfontplooiing en zelfrealisatie). Producenten moeten hem daarin serieus nemen zodra ze met hun merk de dialoog aangaan.

Dat wat betreft de bedrijfspsychiatrie die Bartels bedrijft. Lang geleden al beloofde hij een boek waarin hij zijn visie op de mens zou neerleggen. Hoewel de ondernemer/muzikant/innovatieadviseur in de onlinewereld een vruchtbaar en creatief schrijver is, kostte het hem toch tien jaar om zijn theorieën op papier te krijgen. Na enig uitstel verscheen in mei uiteindelijk het boekMens, het geheim van het zijn.

Zo’n bescheiden titel is aan een reclameman als Bartels wel toevertrouwd, net als de belofte dat hij ‘bladzijde voor bladzijde het geheim van ons bestaan ontrafelt om ons uiteindelijk een positieve, afwijkende en prikkelende hypothese voor te houden, die uw leven voorgoed zal veranderen’.
Mensis een kloek werk geworden van net geen 500 pagina’s, waarin Bartels zijn interpretatie van de Maslow-theorie verweeft met de leer van Siddharta Gautama, de historische Boeddha. Daarbij blijft hij zichzelf oeverloos herhalen, maar dat is geoorloofd in de boeddhistische onderwijstechnieken. ‘Ik heb dit boek op twee niveaus geschreven en wel het niveau van feitelijk cognitieve kennisoverdracht en het niveau van de directe mentale verandering’, schrijft Bartels in een van de inleidingen vanMens. De feitelijke kennis schuilt in een interessante bloemlezing uit stapels filosofische en wetenschappelijke boeken, songteksten en het VPRO-programma Een Schitterend Ongeluk van Wim Kayzer.

Wie zich altijd verre houdt van levensbeschouwelijk werk kan zich daaraan laven en zal best wat opsteken. Bartels komt echter nergens tot een synthese, tot een theorie die genoeg nieuwe elementen bevat om hem de zijne te noemen. Echt nieuwe kennis draagt hij dus niet over.

Een mentale verandering bij zijn publiek bewerkstelligen is ook daarom te hoog gegrepen. Maar misschien hebben we ons daar ook wel tegen verzet. Ja, Eric Bartels is een ondernemer om jaloers op te zijn, maar het vertrouwen dat hij heeft in zichzelf – dit keer als filosoof – komt neer op zelfoverschatting die bij vlagen irriteert.