Fortis: Bank in de Penarie (2)

FINANCIEEL Fortis

Ja, de Nederlandse trots werd gekieteld toen grote Nederlandse bedrijven rond de eeuwwisseling massaal op koopjacht gingen. Maar wat liep het droevig af. Numico, Getronics, KPN, Ahold en anderen vertilden zich aan die overnames en konden uiteindelijk zelf ternauwernood gered worden. 


De afgelopen jaren liep het anders. Ondanks de hoogconjunctuur en de goed gevulde kassen zagen bijna alle grote bedrijven af van grote overnames. Dat was niet goed voor de vaderlandse trots, die ook al te lijden had van buitenlandse bedrijven die alhier hun kooplust botvierden. Maar het voordeel van het gebrek aan kooplust was dat overnameflaters uitbleven.

Blijft dat zo? Er is een recente overname die het predikaat ‘misser’ kan gaan verdienen. Dan gaat het niet om AkzoNobel, dat met de opbrengst van de verkoop van Organon het Britse ICI kocht. Het gaat om Fortis, de Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar, die voor 24 miljard euro een groot deel van ABN Amro kocht.

Toegegeven, Jean-Paul Votron, de topman, is nog niet gesneuveld. Er is nog geen internationaal bankenconsortium gevormd om Fortis van een ondergang te redden en er zijn nog geen miljarden op de aankoop van ABN Amro afgeschreven. De koers van het aandeel is fors gedaald, maar niet zo fors als die van Getronics, KPN, Numico en Ahold ten tijde van hun zeperds. Bovendien is het erg vroeg om de overname van ABN Amro als een flater te bestempelen.




Forse gaten


Maar toch, voorspoedig vergaat het Fortis niet sinds de overname. Vorige week donderdag kelderde het aandeel met 19 procent nadat Votron meldde dat Fortis 8 miljard euro nodig heeft om haar balans te versterken. Uiterlijk onaangedaan presenteerde hij een set maatregelen waarmee hij dat bedrag denkt binnen te halen. Natuurlijk predikte hij optimisme. ‘Met de vandaag aangekondigde maatregelen kan Fortis door de huidige uitdagende marktomstandigheden navigeren en zich volledig op de toekomst richten’, meldde de bank in een begeleidend persbericht. 


Maar beleggers zijn sceptisch en twijfelen: is Fortis nu een solide schip met een degelijke kapitein die voorzorgsmaatregelen neemt voor een stevige storm? Of is Fortis een niet al te zeewaardige schuit met een roerganger die overal geld vandaan probeert te halen om zijn gehavende boot bestand te maken tegen zwaar weer?

Dat Fortis knijp zat als gevolg van de aanschaf van ABN Amro en de kredietcrisis, was al een tijdje duidelijk. Drie weken geleden schreef dit blad op deze plek al over ‘een bank in de penarie’. Analisten van zakenbanken uitten ook hun zorgen over de solvabiliteit van het bedrijf. Maar ook zij hadden niet bevroed dat Votron ruim 8 miljard euro nodig had om de balans te versterken. In maart zei de Fortis-chef immers nog dat nieuwe kapitaalinjecties niet nodig waren.

Nu is dat plotseling wel het geval, en Fortis voert daar meerdere redenen voor aan. Allereerst lijdt Fortis een boekverlies van 300 miljoen euro op een bedrijfsonderdeel dat het na de aankoop van ABN Amro van de Europese Commissie moet verkopen. Fortis dekt nog wel de kredietrisico’s ter waarde 10 miljard euro van dat onderdeel tijdelijk af. Verder koopt Fortis de belangen die Delta Lloyd had in samenwerkingsverbanden met ABN Amro.

Ten slotte zijn er volgens Fortis de ‘voortgaand uitdagende marktomstandigheden’ die het noodzakelijk maken dat Fortis zijn financiële buffers versterkt. Lees: er kan nog meer financieel onheil komen, bijvoorbeeld als gevolg van de kredietcrisis, de teruglopende economische groei in Europa en de slechte conditie van de Amerikaanse economie. Fortis-chairman Maurice Lippens voorspelde deze week zelfs een ineenstorting van de financiële markten in de VS.




Tel uit je verlies


8 Miljard. Hoe krijgt Fortis dat binnen? Allereerst geeft het bedrijf voor 1,5 miljard nieuwe aandelen uit. Die komen à raison van 10 euro per aandeel terecht bij institutionele beleggers. Om hen verder tegemoet te komen, geven die aandelen recht op het dividend over heel 2008. De emissie is niet leuk voor de zittende aandeelhouders, de verwatering bedraagt zo’n 6,5 procent, en helemaal niet leuk voor de beleggers die ook de emissie ter waarde van 13 miljard euro meemaakten, waarmee Fortis in 2007 de aanschaf van ABN Amro deels bekostigde. Sinds Fortis als kandidaat-koper van ABN Amro opdook, is het aandeel met meer dan 70 procent gedaald. Voor de aandeelhouders van Fortis is de overname tot nu toe allesbehalve een succes. 


Het interim-dividend over de eerste helft van 2008 dat Fortis zou uitkeren, komt er niet. Zo houdt Fortis 1,3 miljard euro binnen. Het dividend over heel 2008 wordt in aandelen verstrekt. De hoogte daarvan hangt af van de jaarwinst over 2008, de dan bestaande solvabiliteit én de vooruitzichten voor 2009. Fortis wil op termijn weer in contanten betalen en meldt dat dat waarschijnlijk bij het interim-dividend van 2009 het geval zal zijn.

Circa 1,5 miljard denkt Fortis binnen te slepen door activa te securitiseren en door vastgoed te verkopen en dat weer terug te huren. Volgens Fortis laat ‘de securitisatiemarkt voor bepaalde producten tekenen van verbetering zien’. Voor Fortis is te hopen dat die ontwikkeling doorzet, want de markt voor het doorplaatsen van hypotheken is nu niet de aantrekkelijkste die er is.

Welke gebouwen Fortis gaat verkopen, is nog ongewis. “Het kan van alles zijn”, zegt een woordvoerder. Een verkoop van onroerend goed biedt Fortis een dubbel voordeel. Verkoopt ze de panden met winst dan kan ze die winst bij het eigen vermogen optellen. Bovendien hoeft het bedrijf voor dat onroerend goed geen kapitaalbuffers meer aan te houden.

Fortis overweegt verder om voor 2 miljard euro preferente aandelen uit te geven. En ten slotte willen Votron c.s. zo’n 2 miljard overhouden aan de verkoop van wat het bedrijf bestempelt als mature niet-kernactiva. Dat zijn, dixit Fortis, activiteiten die niet essentieel zijn voor de groeistrategie. Welke dat zijn, laat het bedrijf nog in het midden. Eerder verkocht Fortis voor 2,15 miljard euro een belang van 50 procent van Fortis Asset Management aan de Chinese verzekeraar Ping An. Deskundigen twisten nog over de vraag of dat een niet-kernactiviteit was of gewoon een goed draaiend onderdeel dat noodgedwongen voor de helft moest worden verkocht.

Is Fortis met al die maatregelen uit de brand? Het bedrijf claimt van wel en diverse analisten gaven vorige week hetzelfde oordeel. ‘Goed dat Fortis zoiets doet’, luidde hun oordeel en sommige analisten menen dat het aandeel Fortis nu koopwaardig is. Misschien dat dat het Libische staatsfonds Lybian Investment Authority ertoe bracht om in Fortis te investeren.

Maar onzekerheid is er ook. Zijn de buffers stevig genoeg om eventuele nieuwe tegenvallers op te vangen? Daarnaast is de vraag of de aangekondigde maatregelen Fortis wel voldoende buffers opleveren. Potentiële kopers van bedrijfsonderdelen, vastgoed en hypotheken kunnen het dringend om geld verlegen zittende Fortis het mes op de keel zetten. En voor het integratieproces met ABN Amro zijn alle financiële sores ook bepaald geen stimulans.

Zijn er, als Fortis meer harde klappen te verwerken krijgt, nog oplossingen? Eén dient zich aan. Door de aanschaf van ABN Amro is de bankpoot van Fortis veel groter geworden dan de verzekeringstak. Die laatste tak zou Fortis eventueel van de hand kunnen doen. Maar of het Belgisch-Nederlandse bedrijf dan nog trots kan zijn op zijn grote aankoop?




 Koos.schwartz @reedbusiness.nl