actueel Philips

En toen was Philips aan de beurt. Vorige week vrijdag maakten de Amerikaanse hedgefondsen Jana Partners en DE Shaw bekend dat ze samen zullen optrekken tegen het elektronicaconcern. Met een belang van 1,6 procent willen ze hun standpunten bekendmaken over de kapitaalstructuur van het concern en de prestaties in de toekomst.Dat kan discreet, achter de schermen. Maar als dat nodig is, publiekelijk.


Het was maar een klein persbericht, misschien slechts bedoeld ter indekking tegen juridische claims. Philips, maar ook de meeste analisten reageerden in elk geval koeltjes. Jana Partners is inderdaad een bekende activist, maar wel een die tot nu toe in Europa een outsider is gebleven. En DE Shaw is inderdaad een hedgefonds, maar een kwantitatief fonds dat zich nooit actief bemoeit met ondernemingsbestuur. Een kattebelletje van twee buitenstaanders met een miniem belang, nog lang geen reden om de vergelijking te trekken met ABN Amro, waar de brief van TCI de laatste ronde inluidde. Jana en Shaw hebben het vijandelijke stadium ook nog niet bereikt. De twee mogen komen praten. Philips spreekt jaarlijks 500 investeerders en had ook al eerder contact met de Amerikanen.

De vraag is wat de twee fondsen nu precies willen. Topman Kleisterlee lijkt al alles te doen wat hij kan om tegemoet te komen aan dit soort partijen. Philips zwemt in het geld na de verkoop van de halfgeleiderdivisie en een handvol deelnemingen. Op korte termijn kan het 5 miljard euro vrijmaken. En als het nog wat aandelenbelangen verzilvert en wat meer schulden aangaat, zou het zelfs om 16,2 miljard kunnen gaan (zie staatje op pagina 15). Kleisterlee is geen bankier. Voor de overnames die hij de komende jaren zal doen, zal hij al dat geld niet nodig hebben. Vandaar dat Philips al sinds 2006 bezig is geld terug te geven aan zijn aandeelhouders door de inkoop van eigen aandelen. Tot nu toe is 3,2 miljard euro teruggesluisd.




Beloftes


Het probleem is dat de kas wordt uitgekeerd, maar niet zo snel als gepland. Philips ondervindt praktische bezwaren bij de uitvoering van de gedane beloftes. “Philips wil wel, maar kan domweg niet”, zegt een analist van Morgan Stanley. “Ik snap dan ook niet waarom Jana en DE Shaw zich op deze manier profileren. Philips doet juist alles wat het kan, maar zijn handen zijn gebonden.” Een onbelast superdividend, zoals Ahold dat recent heeft uitgekeerd, is bijvoorbeeld ook niet mogelijk. Die toer heeft het concern al eens in 1998 uitgehaald, na de verkoop van Polygram. Dat is een truc die de fiscus maar één keer toestaat. Gelukkig heeft staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager op de valreep zijn Belastingplan 2008 zó aangepast, dat Philips volgend jaar voor nog eens 4 à 5 miljard aandelen kan inkopen.


Jana en Shaw willen dat Kleisterlee nog meer tempo maakt met zijn efficiënte balans, maar hij gáát al zo hard als hij kan. Misschien zijn de twee daarvan nog wel te overtuigen. Hun standpunt over de prestaties van Philips laat zich raden. Goed dat Kleisterlee zo actief zijn portfolio aan deelnemingen beheert en belangen in Navteq, TSMC, LG.Philips te gelde maakt. Dat het volatiele Semiconductors vorig jaar de deur uitging is ook prima – al moest Kleisterlee wel behoorlijk onder druk worden gezet om deze knoop door te hakken.

Maar nu moet hij doorpakken. En daarmee belanden we bij een overbekend thema: er komt nooit muziek in de Philips-koers, zolang het de molensteen Consumer Electronics (CE) om de nek heeft hangen. Kleisterlee heeft zijn bedrijf overzichtelijker weten te maken. De drie ‘groeidivisies’ Medical, Lighting en de huishoudapparaten van DAP laten in goede jaren dubbelcijferige marges zien. De divisie consumentenelektronica steekt daar schraal tegen af, met een marge die áls hij positief is, gemiddeld rond de 3 procent uitkomt. Op een omzet van 10 miljard euro is dat niet te verwaarlozen, maar beleggers balen van een aandeel dat op drie stevige poten staat, met een vierde dat er mager bijhangt. Het zorgt voor een korting op het aandeel Philips die de uitverkoop er niet heeft uitgekregen. Ook het verminderen van het aantal aandelen met 17 procent kreeg weinig beweging in de koers.

Wat het probleem CE betreft, heeft Kleisterlee niet stil gezeten. Consumer Electronics heeft het overgrote deel van de productie afgestoten en uitbesteed, en geldt nu alsasset lite. Marketingbaas Andrea Ragnetti spendeert kapitalen aan het opvijzelen van het merk Philips, de techneuten en ontwerpers doen er alles aan om ook de producten zelf een onderscheidend vermogen te geven, waardoor ze afstand nemen van Aziatisch massaspul. Tot nu toe heeft het allemaal onvoldoende opgeleverd, niet genoeg om de marges van de andere divisies te evenaren.

Kleisterlee staat niet bekend om zijn emotionele gehechtheid aan Philips-onderdelen – hij begon nota bene met het om zeep helpen van zijn ‘eigen’ Components-divisie. Tot nu toe heeft hij zich uitgeput in verklaringen, waarom CE zo’n onlosmakelijk onderdeel van Philips is, en hoe het in de toekomst bergop zou gaan. Intussen stootte de divisie zoveel mogelijk laagrenderende activiteiten af. Vanaf 1 januari wordt CE bovendien samengevoegd met DAP, onder de naam Consumer Lifestyle. De twee dochters passen immers goed bij elkaar, omdat ze allebei de consument bedienen, vaak via dezelfde kanalen. Achterliggende gedachte zal daarbij zijn, dat de combinatie nog meer voormalige CE-onderdelen kan afstoten, zonder dat gebrek aan schaalgrootte de kostenstructuur verslechtert. Kleisterlee weet heel goed waar hij naartoe wil.




Verkoop van CE


Maar de hedgefondsen willen sneller. Zij sturen op grote strategische stappen, waar de Philips-koers en hun winst snel van profiteert. Een regelrechte afsplitsing en verkoop van de CE-divisie lijkt op het eerste oog teveel gevraagd. Wie kan een elektronicawinkel met 10 miljard omzet verhapstukken? Private-equitypartijen zijn uitgeschakeld door de kredietcrisis. Strategische kopers zullen uit China of India moeten komen. Misschien kan Philips een joint venture met ze aangaan om zonder al te grote investeringen toch het Philips-merk wereldwijd te kunnen blijven verkopen.


Jana en Shaw brachten hun persbericht uit, een dag nadat Philips een analistenbijeenkomst hield over CE. Daar gingen de vragen over weinig anders dan: wanneer kan Philips zich terugtrekken? Valt Consumer Electronics apart te zetten voor een verkoop? Kunnen in elk geval de tv’s, met nul procent groei en nul procent marge, niet de deur uit? “Het is niet aan de orde”, aldus CE-baas Rudy Provoost.

Volgens ingewijden maakt het Jana niet zo veel uit wát Philips doet, als er maar meer wordt ondernomen om de koers op gang te krijgen. “Het kan prima dat ze doen alsof ze willen dat de stekker uit CE gaat. Philips denkt vervolgens dat onderdeel te kunnen redden door de aandeelhouders alle kasgeld te beloven. En daar ging het hen al die tijd al om”, zegt een bankier.

Tot nu toe is het topman Kleisterlee gelukt om zijn onderhandelingen met hedgefondsen binnenskamers te houden. De verkoop van Semiconductors kwam daardoor over als een eigenmachtige stap. De aankondiging van Jana en Shaw wijst erop dat het met die relatieve luxepositie gedaan is. “Het is met deze fondsen net onweer”, zegt de bankier. “Het begint een beetje te rommelen, dan hard te waaien en te flitsen. Vervolgens hoor je de donder en zie je een seconde later de bliksem. Als onderneming ben je al veel te laat als je pas gaat denken aan je verdediging bij het horen van de eerste donder.”

Ook al zijn de reacties op Jana en Shaw tot nu toe lauw geweest, binnen Philips zal niemand verwachten dat het bij een kort persbericht blijft. “Onderschat deze partijen nooit”, zegt de bankier.De slimste jongens van de grootbanken zitten daar. Die wijzigingen hun strategie per minuut als het moet. Bij Stork en ABN Amro hebben we kunnen zien wat er gebeurt als je je verdediging niet op orde hebt. Dan wordt je betrokken in een partijtje modderworstelen. En dat winnen zij.”




philip.bueters@reedbusiness.nl
ivo.bökkerink@reedbusiness.nl