In Memoriam: de vrije Europese postmarkt

D e liberalisering van de Europese postmarkt dreigt een wassen neus te worden nu ook Duitsland de deur dicht smijt voor nieuwkomers. Met de introductie van een minimumloon van 9 euro in Oost- en 9,80 in West-Duitsland, valt er voor nieuwe toetreders nauwelijks te opereren. Hun bestellers bezorgen nog te weinig post om zo’n loon terug te verdienen. Het absurd hoge minimumloon werd afgesproken tussen Deutsche Post en de bonden en onlangs door de regering algemeen verbindend verklaard. 


De Duitse nieuwkomer PIN heeft al aangekondigd faillissement aan te vragen en de 9.000 werknemers te ontslaan als de Bondsdag met het minimumloon akkoord gaat. TNT-topman Peter Bakker kondigde aan investeringen in de Duitse postmarkt voorlopig te staken.

Volgens Harry Koorstra, groepsdirecteur van TNT’s postdivisie, laat de politiek in Duitsland de sociale partners het vuile werk doen. “Sinds Frankrijk er deze zomer in slaagde de liberalisering uit te stellen tot 2011, met een uitloop tot 2013, hebben de Duitsers iets van: waarom zouden wij de markt openen als de Fransen hem dichthouden?”

Voor staatssecretaris van Economische Zaken Frank Heemskerk was het Duitse minimumloon aanleiding de liberalisering in Nederland uit te stellen, tot er meer duidelijkheid is. In de Postwet was bepaald dat de markt gelijk met Duitsland per 1 januari 2008 helemaal geliberaliseerd zou worden, mits sprake zou zijn van eenlevel playing fieldtussen Nederland en Duitsland.

Zo zijn er langzamerhand nog nauwelijks Europese markten vrij toegankelijk. Groot-Brittannië benadert die situatie nog het meest, maar zelfs daar geniet de oude monopolist Royal Mail voordelen met een btw-vrijstelling en andere regels. Zo mogen nieuwe spelers alleen een eigen bezorgnetwerk beginnen als ze dat in heel Groot-Brittannië doen, inclusief de dunbevolkte gebieden. In de praktijk is TNT daardoor verplicht zijn post bij Royal Mails lokale bestelkantoren af te geven, zodat die door de concurrent kan worden bezorgd. Finland en Zweden hebben hun markten al jaren geleden in theorie geopend, maar zijn in de praktijk ontoegankelijk vanwege eisen met betrekking tot de dekkingsgraad van het netwerk. In de meeste andere landen zit de markt nog potdicht.

Dat geldt met name voor de zuidelijke landen die deze zomer met succes lobbyden voor uitstel van de verplichte liberalisering. Gezien hun weerzin jegens liberalisering, lijkt het logisch dat zij, zodra hun markten open moeten, barrières zullen opwerpen die minstens zo hoog zijn als de Duitse.

Slachtoffer in Nederland zijn de nieuwe toetreders Sandd en Selektmail. Zij kregen 25 dagen voordat de markt voor post lichter dan 50 gram zou opengaan, te horen dat het niet doorging. Sandd-ceo Bart Stomphorst heeft daarom gevraagd om een quotum waarmee hij toch een gelimiteerd aantal brieven kan bestellen, zodat zijn bedrijf zijn contracten kan uitvoeren.

Daarin vindt hij in TNT geen medestander. Hoewel Koorstra zegt dat hij ‘sympathie kan opbrengen’ voor Stomphorsts situatie, is hij tegen zo’n regeling. “De spelregels zijn helder en als Sandd nu een quotum wil van 25 miljoen stuks, dan wil Selektmail er ook 25 miljoen, net als de sociale werkplaatsen en de stadspostdiensten. Wij worden in het buitenland ook niet gecompenseerd. Je lost dit niet op met tussenoplossingen"  wvb