Mecon: Monty’s masterplan

Het afgelopen jaar is het iets minder vervelend geworden om eigenaar te zijn van een Europese krantenuitgever. Natuurlijk, de oplages lopen nog steeds hard terug en de daling van de advertentie-inkomsten lijkt eerder structureel dan conjunctureel. Maar met de Britse investeerder David Montgomery (57) is er iemand verschenen die daadwerkelijk in de toekomst van regionale kranten lijkt te geloven én niet bang is daar financieel fors op in te zetten.

Vorig jaar ging de Brit daarom langs bij bijna elke Europese uitgever van naam. Soms legde Montgomery een overnamebod bij de bestuursvoorzitter op tafel, soms bleef het alleen bij kennismaken. Ook bij Wegener-topman Jan Houwert zat hij vorig jaar aan tafel. “Montgomery is nu een jaar bezig. In de Europese krantenwereld kent iedereen hem inmiddels wel.”

Dat is een understatement. Montgomery heeft in dat jaar met zijn maatschappij Mecom bijna 1,5 miljard euro van zijn investeerders uitgegeven aan regionale kranten. Zijn financiers zijn niet de minste. Het Amerikaanse hedgefonds Och-Ziff, private equity-fonds 3i en zakenbanken als UBS en Merrill Lynch zijn financieel betrokken bij Mecom. Politici en vakbonden vrezen de man die bekend staat om zijn rigoureuze reorganisaties en bemoeizucht met de redactionele formule (zie kader).

Zijn op het oog lukrake strooptocht door Europa heeft Montgomery tot nu toe een gefragmenteerde portefeuille opgeleverd. Mecom bezit nu een paar regionale titels in Duitsland, een grote uitgever in Scandinavië en twee regionale kranten in Nederland. Vanwaar het vertrouwen van zijn investeerders in Montgomery? En wat zijn zijn plannen met Nederland?

Net als iedereen die gevraagd wordt naar zijn mening over Montgomery is ‘intelligent’ het eerste dat Houwert te binnen schiet. Ook de vakbonden en redactieraden waar Montgomery het routinematig mee aan de stok heeft, willen wel toegeven dat de man zeer geslepen is. Met de aankoop van Media Groep Limburg (MGL), uitgever van Dagblad De Limburger en het Limburgs Dagblad, maakte de Brit enkele maanden geleden ook zijn entree in de Nederlandse dagbladensector. “Hij heeft een brandende ambitie. Hij wil een Europees krantenconcern opbouwen. Hij schiet op alles wat beweegt”, zegt Houwert.

‘Innig’ wil de Wegener-topman de banden met Montgomery niet noemen, maar de twee komen elkaar geregeld tegen. Zo verloor Houwert de overnamestrijd van Montgomery om de Limburgse kranten. En de Brit wilde het 24-procentsbelang van de Telegraaf Media Groep (TMG) in Wegener graag overnemen. Die deal ketste vorige maand echter af op de prijs die TMG vroeg. In plaats daarvan nam Montgomery het Noorse Orkla Media over. De Scandinavische uitgever kost zo’n 800 miljoen euro.

Montgomery bewijst met die transactie dat hij er niet voor terug deinst om zijn strategie ingrijpend te wijzigen wanneer dat nodig is. Mecom ging in mei 2005 nog naar de Londense babybeurs AIM met de bedoeling belangen te nemen in beursgenoteerde mediabedrijven, om zich vervolgens op te stellen als activistische aandeelhouder. In die tijd deed Montgomery ook zijn rondje langs de Europese uitgevers. De ‘kansen’ die Mecom in de maanden daarop onderzocht leidden echter niet tot een transactie. Wel lekten er continu berichten uit over acquisities. De AIM legde uiteindelijk de handel in het aandeel stil, na berichten over een overname van het Franse Delaroche. Veel verschil maakte het niet: doordat de meeste aandelen in handen zijn van grote instituten is de liquiditeit zeer laag.

Sprinkhaan

Intussen besloot Montgomery dat Mecom zich moest concentreren op conventionele leveraged buy outs. Een overname wordt in zo’n geval gefinancierd met maximaal 90 procent aan vreemd vermogen. De cashflow van de overnameprooi wordt vervolgens gebruikt om de leningen af te betalen. Met zijn hoge kasstromen leent de krantensector zich daar bij uitstek voor. Het is bijvoorbeeld ook de methode die Apax heeft gehanteerd bij de overname van PCM.

In Duitsland deed Mecom eind 2005 samen met investeerder Veronis Suhler Stevenson zijn eerste echte aankoop met de Berliner Verlag, uitgever van de Berliner Zeitung. Dat leidde tot veel ophef. Private equity-investeerders hebben in Duitsland überhaupt een slechte naam. Ze staan in de volksmond bekend als sprinkhanen, een vergelijking die afkomstig is uit het partijprogramma van de SPD.

De bar slechte reputatie van Montgomery in Groot-Brittannië was koren op de molen van de Duitse pers. Net als zijn eerste daad om de uit protest opgestapte hoofdredacteur van de krant te vervangen door een vazal. Ook de uitgelekte, maar niet nader gespecificeerde rendementseisen van 20 procent hielpen niet mee de publieke opinie wat gunstiger te stemmen.

“Bij de Berliner Verlag was het de eerste keer in Duitsland dat een private equity-partij een krant kocht, en dan was het ook nog een buitenlandse partij”, zegt investeerder Johannes von Bismarck van Veronis Suhler Stevenson over de publicitaire storm die Montgomery als leider van het consortium over zich heen kreeg. Von Bismarck sluit zich aan bij de terugtrekkende beweging die Montgomery sindsdien heeft gemaakt als het gaat om de rendementseis van Mecom. “Die 20 procent is een magisch getal geworden in de Duitse media. Getallen zijn verward, is het return on sales of return on equity? Een nettomarge van 20 procent is moeilijk, maar een ebita-marge in die orde van grootte is niet onhaalbaar.”

De entree in Nederland met de aankoop van de Limburgse kranten is onderdeel van een nieuw staaltje voortschrijdend inzicht. Begin dit jaar is Montgomery tot de conclusie gekomen dat er meer rendement valt te behalen als Mecom 100-procentsbelangen neemt in Europese media.

Deze investeringen zijn bedoeld voor de lange termijn en Mecom zal het naar eigen zeggen bij een conventionele bedrijfsvoering houden. Ongetwijfeld hebben de negatieve ervaringen met de publieke opinie in Duitsland een rol gespeeld bij het naar buiten brengen van deze veranderde doelstelling door Mecom. De financiering van de overname van de MGL en het Noorse Orkla met eigen vermogen wijzen in elk geval inderdaad in de richting van een ‘gewone’ overname.

In Limburg schrok Montgomery er in april van dit jaar niet voor terug 200 miljoen euro te betalen voor twee regionale kranten met een gezamenlijke oplage van ongeveer 225.000. In tegenstelling tot in Berlijn bleef de commotie in Nederland beperkt tot wat protesten van de redactieraad van de twee kranten. Dat komt doordat de Nederlandse krantenmarkt in alle opzichten verder is dan de Duitse. “Je ziet in Nederland een grote gelatenheid. Kijk naar de nieuwe reorganisatie bij het AD. Men is murw gebeukt en heeft het een beetje opgegeven. Ook Limburg heeft het na de reorganisaties van de vorige eigenaar TMG wel gehad”, verklaart Piet Bakker, hoofddocent communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), het verschil in reactie met Duitsland.

Wegener was een van de partijen die door Mecom werden afgetroefd. De twee Limburgse kranten hadden Wegener volgens Houwert synergievoordelen kunnen opleveren, voor Mecom zal dat een stuk moeilijker zijn. “Maar Mecom bood meer dan wat wij redelijk en verantwoord vonden. Ik denk dat dat niet terug te verdienen valt. Dat kun je je onderneming niet aandoen”, berust hij.

Ook Jan de Roos, bestuursvoorzitter van NDC/VBK, dat de regionale kranten Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden uitgeeft, laat een dergelijk geluid horen. Zijn bedrijf bood samen met het Belgisch mediabedrijf Concentra op Dagblad De Limburger en het Limburgs Dagblad. “Wij zijn tot het gaatje gegaan met ons bod. Een hoger bedrag zou een te grote hypotheek op de onderneming zijn geweest”, zegt De Roos. Beide courantiers zien dus geen mogelijkheid een bedrag van 200 miljoen euro terug te verdienen met de Limburgse titels. Montgomery ziet die kennelijk wel. Ook in Limburg zegt hij een rendement van 20 procent na te streven.

Hoe gaat Mecom dat realiseren? Montgomery heeft in Limburg nu een prijzig en geïsoleerd bruggenhoofd verworven in een al sterk geconsolideerde markt. De Limburgse kranten zijn al ver wat betreft kostenbesparingen en synergievoordelen bij de twee titels zijn uitermate beperkt. Bovendien zijn het al twee goedlopende kranten met een bovengemiddeld rendement van 14 tot 15 procent.

Veel valt daar dus niet te halen. “Je kunt de twee kranten nog helemaal samenvoegen en er 70 man uitdoen”, vat Houwert de opties samen. Maar volgens hem gaat het Montgomery helemaal niet om de gebruikelijke synergie en mikt hij niet per se op aanpalende activiteiten. “Hij zoekt een basis voor een Europees krantenconcern.”

Ook Bianca Rootsaert ziet een groter geheel. “Het gaat om de wet van de grote getallen.” Rootsaert was namens journalistenvakbond NVJ betrokken bij de overname van de Limburgse kranten. “Montgomery’s businessplan behelst een pan-Europese krant. Als je de oplages van alle kranten van Mecom optelt, heb je een interessante propositie richting grote adverteerders. Montgomery wil een nieuwe adverteerdersstroom aanboren. Daarnaast gaat het hem ook om bezuinigingen.” Ook voor deze optie heeft Montgomery geen aan elkaar grenzende activiteiten nodig.

Toch wijzen de acties van de Brit wel degelijk op een zoektocht naar synergie. Nadat hij Media Groep Limburg van Telegraaf Media Groep had overgenomen, heeft hij ook op TMG’s belang in Wegener geboden. Met de regionale Wegener-dagbladen in Noord-Brabant, Gelderland en Zeeland is voor de Limburgse titels een mooie synergie te bereiken.

Montgomery zou zijn oog ook op HDC hebben laten vallen. Deze uitgeverij, waarvan TMG eigenaar is, opereert met titels als De Gooi- en Eemlander en Noordhollands Dagblad in de regio West- en Midden-Nederland. Maar al zijn regionale dagbladen geen kernactiviteit meer voor TMG, officieel staat HDC niet te koop.

Wie zeker wel geïnteresseerd is in de Noord-Hollandse titels is uitgever NDC/VBK. De Roos maakt er geen geheim van: “Die bladen passen goed bij ons. Als ze te koop zijn, zou ik het zeker weten.” Het is niet uit te sluiten dat De Roos en Montgomery elkaar nog eens tegenkomen als deze TMG-dochter op de markt komt.

Ook zal Mecom autonoom willen groeien. Met investeringen in omzetverhogende activiteiten bij Media Groep Limburg zit het goed, meent Rob van Well, voorzitter van de gemeenschappelijke ondernemingsraad van MGL. “Montgomery haalt zijn investering er op korte termijn niet uit en dat is een geruststelling”, redeneert hij. “Hij zal moeten investeren in nieuwe activiteiten om omzetgroei te halen. Tegenover de sanering wilden wij investering in innovatie. Dat vond Montgomery prima.”

Rootsaert van de NVJ is minder overtuigd van de goede bedoelingen van Montgomery. “Er zijn wel mooie intenties, maar geen keiharde garanties op papier.” Hoofddocent communicatiewetenschap Bakker van de UvA is ook sceptisch. “Montgomery denkt hier iets te doen wat niemand nog heeft geprobeerd en het is uitermate twijfelachtig of dat lukt. En als je in drie gebieden tegelijkertijd grote overnames doet, is het niet denkbeeldig dat je de controle verliest.

Vast staat dat het masterplan van Montgomery nog lang niet is afgerond. Bij de Mirror Group moest hij uiteindelijk weg omdat hij niet in staat was om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren en ongelukkige investeringen deed. Nu moet Montgomery bewijzen dat hij wel kan wat bedrijven als Wegener de afgelopen jaren niet konden: groeien in een structureel krimpende markt.

Houwert heeft Montgomery nog niets zien doen wat hij zelf al niet 25 jaar doet. “Al is hij natuurlijk nog maar net begonnen.” De Wegener-topman hoopt dat de grote overname van Orkla in Noorwegen Montgomery voorlopig zal afleiden van Nederland. De wens lijkt de vader van de gedachte. Montgomery blijft namelijk actief op het overnamefront. De recente aankopen zijn ‘slechts het topje van de ijsberg’, liet hij deze week weten aan de Financial Times.

‘De gedachte is dat je niet hier bent om je te vermaken, maar om te werken en dan dood te gaan’, zei Montgomery ooit over zijn protestantse opvoeding. In Groot-Brittannië wordt momenteel gespeculeerd op een overname van de Mirror Group door Mecom. En die ultieme wraak moet zelfs voor Montgomery toch in de buurt komen van vermaak.

Kaders bij artikel:

TABLOID-VETERAAN

David Montgomery wist de afgelopen decennia zelfs in de keiharde wereld van de Britse tabloids op te vallen vanwege zijn vermeende nare karaktertrekken. De 57-jarige Noord-Ier klom op van leerling-journalist bij de Daily Mirror tot bestuursvoorzitter van de hele Mirror Group in 1992. Daar vestigde hij de reputatie van een niets en niemand ontziende saneerder, die niet keek op een gebroken belofte meer of minder. In de Britse pers zijn typeringen als aasgier, hypocriet en leugenaar nog niet eens de minst vleiende. In 1999 verloor Montgomery een machtsstrijd met zijn eigen aandeelhouders. Zij wilden dat de Mirror Group werd verkocht aan uitgeefbedrijf Trinity, Montgomery wilde bewijzen dat hij behalve saneren ook kon bouwen. Na zijn gedwongen vertrek bij Mirror werd Montgomery investeerder in mediabedrijven. Vanaf 2005 doet hij dat met zijn beursgenoteerde investeringsmaatschappij Mecom.

MONTGOMERY KOMT OP STOOM

Investeringsmaatschappij Mecom ging in maart 2005 naar de beurs. Sindsdien is Mecom in verband gebracht met bijna elke Europese uitgever van regionale kranten.

Berliner Verlag

David Montgomery leidde eind 2005 de overname van Berliner Verlag, uitgever van de respectabele Berliner Zeitung. Mecom nam een belang van 15 procent, investeerder Veronis Suhler Stevenson kreeg de rest. In Duitsland schreeuwde de pers moord en brand na de intrede van ‘sprinkhaan’ Montgomery. Al snel volgde de overname van de Hamburger Morgenpost en Mecom aast op meer.

Media Groep Limburg

Dagblad De Limburger en het Limburgs Dagblad gingen in april 2006 voor 200 miljoen euro naar Montgomery. Verliezers waren Wegener, de Nederlands-Belgische gelegenheidscombinatie NDC/Concentra en een onbekende buitenlandse krantenuitgever.

Mislukt

Montgomery lijkt wild om zich heen te slaan in de Europese krantenmarkt. Zo wilde hij het 24-procentsbelang van de Telegraaf Media Groep in Wegener overnemen. De koop ketste echter af op de prijs. Andere mislukte overnames zijn het Franse Delaroche van Figaro-uitgever Socpresse en de regionale kranten van Groupe Industriel Marcel Dassault.

Orkla Media

Met de kranten van Orkla slaat Montgomery nu ruim een jaar na de beursgang van Mecom een grote slag. Het concern kost zo’n 800 miljoen euro. Daarvoor koopt Montgomery wel de marktleider in Denemarken en Noorwegen. Orkla Media is bovendien al ver met de multimediale strategie. De vakbonden zijn fel tegen de overname door Mecom.