Fiscalisten: Fiscalisten Big Four in rechterlijke macht

Wie excelleert in zijn vakgebied in het kleine Nederland, verzamelt al snel een groot aantal nevenfuncties. In sommige gevallen dreigt dan belangenverstrengeling en raken de dubbelfuncties omstreden, zoals bij een aantal fiscalisten dat bij de Big Four-accountantsfirma’s op de loonlijst staat en in de rechterlijke macht is doorgedrongen.

De fiscalisten Maarten Feteris en Gérard Kampschöer staan op de payroll bij PricewaterhouseCoopers én functioneren als (plaatsvervangende) rechters bij de gerechtshoven in respectievelijk Den Bosch en Arnhem. Bas van Zadelhoff is raadsheer bij het hof in Den Haag en tegelijkertijd partner van KPMG Meijburg. Ernst & Young heeft een partner, Jaap Zwemmer, die bij maar liefst drie gerechtshoven lid is van de zittende magistratuur. Uiteraard heeft ook Deloitte ‘een mannetje’ bij het hof in Amsterdam.

De website Accountingweb.nl, die de Big Four kritisch volgt, stoort zich aan de dubbelfuncties van fiscalisten, omdat ‘de taxafdelingen van de grote vier als hoofddoelstelling het minimaliseren van de fiscale druk voor cliënten hebben’. Als er vervolgens een conflict met de fiscus uitbreekt, moeten de fiscalisten niet als rechter moeten oordelen over zo’n conflict. Dat spreekt voor zich, maar dat is ook ondenkbaar, omdat op de gerechtshoven uiteraard bekend is dat de fiscalisten op de loonlijst van een Big Four-firma staan. De juristen van de Belastingdienst zouden bij een conflict met een bedrijf een rechter onmiddellijk, en met succes, wraken als hij (of een collega) optreedt als fiscaal adviseur van het betrokken bedrijf.

De betrokken fiscalisten zitten doorgaans niet in de adviespraktijken van de Big Four, maar ze zitten in de wetenschappelijke bureaus van de firma’s. In een aantal gevallen zijn ze tevens hoogleraar belastingrecht aan een van de universiteiten. Die posities waarborgen enigermate de onafhankelijkheid van de betrokkenen. Hun reputatie willen ze niet te grabbel gooien door verstrikt te raken in belangenconflicten.

Bij zulke dubbelfuncties is echter volledige transparantie vereist. De fiscalisten zijn door justitie verplicht hun functies bij de Big Four te vermelden in een openbaar register (op www.rechtspraak.nl). Gaan ze slordig om met deze meldplicht, dan worden ze kwetsbaar voor kritiek. De fiscalisten van PwC, die pas aan hun meldplicht voldeden nadat de LPF in november het rapport _Herstelplan Rechtsstaat publiceerde, verdienen dus zeker geen schoonheidsprijs.