De hype is dood, lang leve de hype

Ajax is bezig aan een onstuitbare opmars en wordt een hype. “Wat?” zult u vragen, “Die staan toch op degraderen?” Nee, het gaat niet over een Amsterdamse voetbalclub, maar over de nieuwste internettechnologie die van alles en nog wat mogelijk gaat maken, inclusief veel geld verdienen. Inderdaad, de verwachtingen over het web – zeg maar Web 2.0 – zijn weer hooggespannen en investeerders haasten zich om de ene na de andere beloftevolle start-up van burn money te voorzien, zo valt te lezen vanaf pagina 30.

Dat roept meteen herinneringen op aan de jaren rond de recente eeuwwisseling, toen door de euforie rondom internet een ware zeepbeleconomie ontstond, die vanaf 2001 genadeloos instortte. Sceptici staan nu ook weer klaar om de huidige opwinding af te doen als een hype, een nieuwe luchtballon die onvermijdelijk gaat knappen.

Maar om het daarbij te laten, zou te simpel zijn. Er zijn nogal wat verschillen met de vorige hype. In de eerste plaats is een belangrijk element van vijf jaar geleden afwezig: de massawaan van de nieuwe economie, de inflatieloze groei, het idee dat winst niet belangrijk is. Daar hoor je nu niemand meer over. Het besef dat er gewoon verdiend moet worden, zit er diep ingeramd.

In die lijn hebben ook verschaffers van risicokapitaal hun lesje wel geleerd. De bedragen die ze in nieuwe bedrijfjes en technologieën steken, zijn lager en nog lang niet zo omvangrijk als vijf jaar geleden. Daarnaast spreiden de investeerders hun risico’s duidelijk beter. Ze worden daarbij geholpen door de grote prijsdalingen, die zijn veroorzaakt door de massale toepassing van ict-technologie in alle geledingen van de samenleving. Een dataverbinding die indertijd 20.000 gulden per maand kostte, is nu voor iedereen voor 40 euro beschikbaar.

Die penetratie van breedbandverbindingen is een ander groot verschil met de hype van 2000. Toen bedachten enthousiaste pioniers fantastisch snelle diensten voor het web, die helaas nog nauwelijks aansloegen bij het grote publiek: de consument was nog op het elektronische bospaadje van de telefoon aan het surfen.

Nu breedband wijdverbreid is, ontstaat er opeens wel een markt voor webinnovaties. Eén zo’n vernieuwing die een bestaand businessmodel genadeloos zal afstraffen, is telefonie over internet (voip). Telecombedrijven die nu nog verdienen aan eigen netwerken en aan ‘gevangen klanten’ die peperdure belminuten betalen, moeten uitkijken naar andere inkomstenbronnen.

Opmerkelijk is ook de scheiding tussen bedrijven die het web hebben begrepen en oppakken en andere, met name in de mediawereld, die het maar niet lijken te leren. In Nederland lijkt in die sector eigenlijk alleen De Telegraaf Holding het internet tijdig goed te hebben doorgrond. De Telegraaf investeerde vijf jaar geleden al fors in internet, en deed dat verstandig. Lang niet alles wat toen werd bedacht en opgezet was flauwekul. Veel van de technieken die nu echt hun geld beginnen op te brengen, stammen uit de eerste hype.

Misschien is er nu weer sprake van een hype en is het dus verstandig om op je hoede te zijn. Maar zo gaat het in de economie: creatie en vernietiging wisselen elkaar af, en het eindresultaat is altijd vooruitgang.