Media: Motolla overspeelt zijn hand

Het vertrek van Thomas Mottola als bestuursvoorzitter van Sony Music is in de markt opgevat als een signaal dat de muziekindustrie definitief aan het veranderen is. Na jaren van uitbundige groei, waarin starmakers als Mottola volop de kans kregen hun bravoure tentoon te spreiden, is het nu de beurt aan meer sobere strategen die eerst maar eens moeten proberen de financiële huishouding weer op orde te krijgen. Zo is althans de komst uitgelegd van Mottola’s opvolger: Andrew Lack, iemand zonder enige ervaring in de muziekwereld, maar wel met een grote staat van dienst in het Amerikaanse televisiewezen. Lack, de huidige bestuursvoorzitter van het nationale netwerk NBC, is vier keer achtereen uitgeroepen tot Most powerful person in television news.

Tommy Mottola trad in 1978 in dienst bij Sony, dat destijds nog CBS heette. In 1998 kwam hij aan het hoofd van het bedrijf te staan. Hij maakte furore met ontdekkingen als Celine Dion en Mariah Carey. Met de laatste was hij en passant ook nog vier jaar getrouwd.

Media-tycoon

Mottola staat te boek als een turbulente figuur, een echte media-tycoon met alle bijbehorende eigenaardigheden vandien. Hij bestuurde Sony Music alsof het een persoonlijk leengoed was. Bizar detail: Motolla beschikte over een privélift die hem vanuit de garage direct naar zijn eigen etage in het hoofdkwartier in Manhattan vervoerde.

De dominante topman was niet van plan zich al te veel aan te trekken van het Japanse moederbedrijf. Hij peinsde er bijvoorbeeld niet over een vliegreis naar het Japanse hoofdkwartier te maken, tenzij chief executive officer Nobuyuki Idea hem daar hoogstpersoonlijk om verzocht. Vorig jaar raakte hij nog in opspraak toen Michael Jackson hem openlijk van racisme beschuldigde. Mottola zou te weinig marketing-inspanningen hebben verricht om van diens nieuwe cd Invincible een succes te maken.

Mottola heeft in het algemeen een fijne neus voor het traceren van trends, wat hij niet zo lang geleden opnieuw bewees door tijdig in te spelen op de nieuwe rage rond Latin-muziek. Hij nam onder meer Jennifer Lopez, Ricky Martin en de Columbiaanse Shakira onder zijn hoede.

Niettemin liet die aangeboren sensitiviteit hem soms in de steek. Zo wordt Mottola persoonlijk verantwoordelijk gehouden voor het ‘missen’ van dé muzikale fenomenen van het afgelopen decennium: rap en hip-hop. Hij speelde het klaar om het hippe label Def Jam van de hand te doen en liet de kans lopen om het bedrijf Interscope Records over te nemen, de maatschappij die de muziek van de immens populaire blanke rapper Eminem uitgeeft. Evenmin had hij voldoende oog voor de kwaliteit van zangeressen Alicia Keys en Ashanti. Beiden stonden ooit onder contract bij Sony, maar zijn inmiddels naar andere maatschappijen vertrokken.

Digitale piraterij

Inmiddels verkeert de muziekindustrie al tijden in een crisis. De cd-verkopen zijn de afgelopen jaren gedaald. De maatschappijen zelf wijten dat aan de teruglopende conjunctuur en aan ‘digitale piraterij’: het illegaal downloaden van muziekbestanden via het internet.

Ook Sony Music ontkomt niet aan de malaise. Volgens The New York Times leed het bedrijf vorig jaar een operationeel verlies van minstens 132 miljoen dollar en zag het zijn marktaandeel teruglopen van 15,9 naar vijftien procent. Het neemt nu de derde plaats in op de lijst van wereldmarktleiders, achter Universal Music en BMG. Niet de meest uitgelezen omstandigheden voor Mottola om een verlenging van zijn contract, goed voor twintig miljoen dollar per jaar, aan te vragen. Sony was niet enthousiast, waarop beide partijen besloten uit elkaar te gaan.

De nieuwe topman Andrew Lack zal nu allereerst manieren moeten bedenken om de potentiële synergetische voordelen te benutten die het Japanse conglomeraat in zich draagt. Van alle grote muziekmaatschappijen is Sony immers de enige die zowel muziek produceert als de elektronische apparatuur die nodig is om haar te beluisteren. In al het gekrakeel over digitale piraterij, heeft Sony feitelijk een tegengesteld belang: aan de ene kant wil het zijn intellectuele eigendom beschermen, aan de andere kant verkoopt het zelf cd-branders. Peter Fader, hoogleraar marketing aan de Wharton School van de University of Pennsylvania, schrijft op zijn website dat Sony zichzelf bewust tekort doet door geen pogingen te ondernemen de ‘mogelijke synergieën’ in klinkende munt om te zetten. Volgens hem zijn de Japanners van alle fabrikanten het beste in staat de belangen van de amusements- en elektronica-industrie met elkaar in overeenstemming te brengen.

En Thomas Motolla? Die gaat zich ondertussen wijden aan een nieuw bedrijf, dat naar eigen zeggen een blauwdruk moet worden van ‘de platenmaatschappij van de toekomst.’