Ict: Digitaal Noordzeekanaal

“Snel internet is net zo belangrijk voor Amsterdam als Schiphol.” Mark van der Horst, wethouder verkeer, vervoer en ict in Amsterdam, spreekt graag in grootse vergelijkingen en zet dingen graag in historische perspectief. “Het is vergelijkbaar met de aanleg van het Noordzeekanaal. Het geeft, net als die waterweg, een enorme impuls aan de welvaart en het welzijn in de stad.”

Het moge duidelijk zijn: Van der Horst (VVD) wil graag een glasvezelnetwerk in zijn stad dat bij alle huizen naar binnen gaat. Hij omarmt dan ook het advies dat hij vorige week ontving uit handen van Koos Andriessen, voormalig minister van Economische Zaken. De commissie-Andriessen pleit voor de aanleg van zo’n infrastructuur. Amsterdam overlegt met de andere grote steden Rotterdam, Utrecht en Den Haag, die ook graag een eigen netwerk willen aanleggen. De G-4, zoals deze steden graag genoemd worden, lobbyt bij het rijk om de gemeenten meer mogelijkheden te geven zelf glasvezel in de grond te leggen.

Snel internet zou volgens Andriessen een stijging van het bruto Amsterdams product betekenen van dertien miljard euro in tien jaar tijd, ofwel 17.500 euro per inwoner. “We gaan de derde gouden eeuw tegemoet”, voorspelt Van der Horst vol branie. “Hoe? Zo’n netwerk trekt bedrijven naar de stad. Die vestigen hier hun hoofdkantoor. En dat is goed voor de werkgelegenheid.” De commissie-Andriessen voegt hier nog aan toe dat ondernemingen dankzij de technologie sneller informatie uitwisselen en hun bedrijfsprocessen vernieuwen. Daardoor stijgt de productiviteit.

Groot probleem van de plannen is dat geen enkele commerciële partij het aandurft zo’n fijnmazig netwerk aan te leggen. Netwerkbedrijven als KPNQwest, Global Crossing, Colt en Versatel zijn failliet of zwaar verliesgevend. Daarom stelt Andriessen voor dat de gemeente zelf de kabels legt. En wel in een publiek-private samenwerking met bijvoorbeeld woningcorporaties. Marktpartijen gaan vervolgens het netwerk exploiteren en diensten aanbieden. In eerste instantie begint Amsterdam in stadsdeel Zeeburg, inclusief de nieuwe wijk IJburg. De gemeente neemt een derde van de investeringskosten op zich, voor het eerste traject zo’n 4,2 miljoen euro. De kosten voor de hele stad – ongeveer 400.000 woningen – kunnen oplopen tot zestig miljoen. “Maar we gaan ervan uit dat commerciële partijen inzien dat er wel degelijk geld te verdienen valt. Dan nemen ze het van ons over”, aldus Van der Horst. De VVD-wethouder zegt geen moeite te hebben met overheidsingrijpen. Ondanks zijn liberale achtergrond. “Als de markt het niet oppakt, mag de overheid best ingrijpen.”

Vraagtekens

Bij aanleg van een breedbandig netwerk is, net als bij de spoorwegen en snelwegen, steun van de overheid nodig. Toch zijn er vraagtekens te plaatsen bij de plannen. Allereerst is nog niet aangetoond dat burgers behoefte hebben aan snel internet. De beloftes zijn groot: ouders die hun couveusebaby thuis via breedbandvideo kunnen bekijken, zorg op afstand voor bejaarden, televisieprogramma’s kijken op elk gewenst tijdstip, videotelefoneren en thuiswerken. Maar zijn mensen bereid daar vijftig euro per maand voor te betalen? Dat is de prijs die Andriessen berekent. KPN biedt zijn technologie voor snel internet, adsl, aan voor dezelfde prijs en kan nog op weinig belangstelling rekenen.

En wie zegt dat er bedrijven zijn die diensten gaan aanbieden voor deze breedbandige verbinding? Het Kenniswijkproject in Eindhoven, dat ook als doel heeft snel internet voor alle huishoudens beschikbaar te maken, verkeert in een impasse, omdat bedrijven niets doen. Die wachten op belangstelling van consumenten en die wachten weer op aantrekkelijke diensten. Het onderwijsnetwerk Kennisnet verbindt inmiddels alle scholen, maar er is nog steeds geen goede educatieve software ontwikkeld. Van der Horst: “Ik ben er ook niet zeker van dat het bedrijfsleven hier op inspringt. De markt kan het niet in z’n eentje, maar de overheid moet het project ook niet volpompen met subsidie, zoals in Eindhoven gebeurde. Ik geloof in synergie van verschillende partijen.”

Komt nog bij dat Amsterdam al twee aanbieders van snel internet kent: KPN via adsl en UPC via de kabel. De gemeente verstoort met haar initiatief deze markt die nog in ontwikkeling is. Van der Horst ziet het anders. “De kabel en adsl hebben hun maximale capaciteit bereikt. Wij gaan de infrastructuur verbeteren. Ik denk dat KPN heel erg blij is met ons initiatief en zal instappen. Wij vergroten de markt en daar profiteert KPN ook van.”