Verliezen PGGM angstaanjagend groot

Nooit eerder in zijn dertigjarige geschiedenis haalde het pensioenfonds PGGM zo’n slecht resultaat met zijn beleggingen als vorig jaar. Met een negatief rendement van zes procent zit het fonds ook ver onder het gemiddelde rendement van min 2,8 procent van de grote pensioenfondsen die het onderzoeksbureau World Markets Company permanent volgt. Ruim drie miljard euro ging bij PGGM in rook op. Pensioenfondsen die nóg slechter presteerden, zijn moeilijk te vinden. De pensioenfondsen van TNO en Holland Casino kregen die twijfelachtige eer.

De aandelenmarkten waren vorig jaar een ramp, maar dat verschaft PGGM geen excuus voor de beroerde cijfers. Op beursgenoteerde aandelen verloor het pensioenfonds bijna dertien procent, terwijl het WM Company-universum gemiddeld vijftien procent op aandelen verloor. Maar het maakt geen beste indruk dat PGGM ruim achthonderd miljoen euro verloor op niet-beursgenoteerde participaties in ondernemingen en circa zevenhonderd miljoen euro op posities in grondstoffenmarkten.

Door de verliezen zakte de dekkingsgraad, de verhouding tussen het belegde vermogen en de toekomstige pensioenverplichtingen, van een comfortabele 132 procent tot 112 procent. Dat is nog net boven de 110 procent die de Pensioen & Verzekeringskamer aanhoudt als ondergrens. Zakt een pensioenfonds hieronder, dan krijgt het te maken met verscherpt toezicht.

PGGM-bestuursvoorzitter Dick de Beus vindt zelf dat de buitenwacht niet te veel gewicht aan de dekkingsgraad moet toekennen. Strikt formeel is dat standpunt verdedigbaar, maar de schatting dat PGGM bij de huidige inflatie- en loontrend in 2040 circa tien miljard euro tekort komt om alle pensioenverplichtingen te dekken, is alarmerend.

PGGM zal volgend jaar waarschijnlijk circa 280 miljoen euro extra premie moeten heffen om een deel van het toekomstige tekort te dekken. De pensioenpremie stijgt met 1,5 procentpunt tot 9,1 procent van de loonsom in de sector. Daarna zal de premie doorstijgen tot circa elf procent van de loonsom. Een premiestijging van deze omvang legt een loodzware hypotheek op de cao-onderhandelingen, die in de zorgsector traditioneel al uiterst moeizaam plegen te verlopen. Het grootste gevaar dat PGGM nu te vrezen heeft, is een forse looneis als gevolg van de premiestijging. Die zou een spiraalwerking veroorzaken. PGGM moet dan extra voorzieningen treffen, die weer nopen tot een extra premieverhoging