Onverbindend

Het is lang geleden dat er zo fanatiek werd gestaakt in Nederland. Tienduizenden bouwvakkers legden afgelopen week het werk neer en de buschauffeurs in het streekvervoer weigerden af te rekenen met hun klanten. Voor komende week dreigen er acties bij Shell.

En dus zijn de krantenkolommen weer gevuld met de bekende retoriek van werkgevers- en werknemersorganisaties. De werkgeversorganisaties klagen natuurlijk over de teruglopende economie, de duurder wordende arbeid en de gevaren voor de export. De bonden wijzen uiteraard op de krappe arbeidsmarkt, de hoge inflatie en de zelfverrijking van managers. Zoals altijd hebben ze allebei een beetje gelijk en komen de cao’s met of zonder staking ergens in het midden uit. De bonden vragen gemiddeld zo’n vier procent, de meeste werkgevers bieden maximaal drie. Het zal dus wel circa 3,5 procent worden, met een eenmalige toeslag of zoiets. En iedereen is weer tevreden.

Fout, iedereen líjkt weer tevreden. Compromissen in de vorm van algemeen verbindend verklaarde cao’s maken alle betrokkenen een beetje ongelukkig. Eigenlijk krijgt niemand wat hij wil. Waarom stoppen we niet met het algemeen verbindend verklaren van collectieve arbeidsovereenkomsten? Natuurlijk moeten de centrale werkgevers- en werknemersorganisaties vooral doorgaan met het afgeven van gezamenlijk overeengekomen adviezen. Maar laat de precieze invulling zo lokaal mogelijk plaatsvinden, op ondernemingsniveau. Want waarom zou een bedrijf dat een goed jaar heeft gehad en goede vooruitzichten heeft zijn werknemers niet meer kunnen betalen dan de concurrent die het een stuk slechter heeft gedaan?

Het Centraal Planbureau heeft ongeveer een jaar geleden vastgesteld dat sinds de jaren zestig de hoogtes van de lonen in de verschillende sectoren ten opzichte van elkaar verrassend weinig zijn veranderd. Dat betekent dat het economische succes van een sector of bedrijf in ons land nauwelijks tot uitdrukking komt in de beloning van de betrokken werknemers.

Concurrentie op het loonfront tussen bedrijfstakken en bedrijven is verfrissend en zorgt voor de broodnodige mobiliteit op de arbeidsmarkt. Het is in ons aller belang dat de beste mensen bij de succesvolste bedrijven en organisaties terechtkomen.

Het lokaal onderhandelen over loonsverhogingen heeft nog een belangrijk voordeel. Werkgevers worden zo gedwongen de prestaties van het eigen personeel explicieter te beoordelen voordat ze automatisch periodieke salarisverhogingen toekennen. Dat is precies wat de vakbonden willen om in dit land tot een volwassener prestatiegerelateerde beloning te komen.