Niet meer matigen

Wij Nederlanders zijn opgegroeid met het idee dat wij ons moeten matigen. Dat is ons ingeprent sinds Colijns wanhopige pogingen om in het interbellum de gouden standaard vast te houden.

Wist men in zuidelijke landen van het leven te genieten en als het geld opraakte door stakingen de boel plat te leggen om zo weer meer te krijgen, wij volgden een andere doctrine. De onze was: matige loonstijgingen beperken de inflatie. Dat geeft een harde munt, die ons laat profiteren van de producten van andere landen waar men zich niet matigt. Die producten konden wij met onze harde guldens relatief goedkoop krijgen en zo bracht Albert Heijn ons aan de sherry.

Zoals we allemaal weten is dit beleid echter 180 graden gedraaid, sinds Wim Duisenberg naar Frankfurt is vertrokken om daar te waken over de euro en de inflatie in Europa. De euro is een zwakke munt gebleken. De inflatie is in Nederland hoger dan ooit. Dus wat moeten we doen?

Juist, we moeten ons niet meer matigen. We moeten uit de band springen. We moeten uitgeven wat we hebben, potverteren, Gods water over Gods akker laten lopen, van het leven genieten en ons die instelling eigen maken die mensen uit warmere klimaatzones kenmerkt: morgen is er weer een dag.

Dat is nog even wennen. Echt vervelende stakingen die het hele land platleggen durven alleen irrationele ‘collectieven’ bij de spoorwegen nog maar te organiseren. We zitten immers nog opgezadeld met een hele infrastructuur van overlegorganisaties die vijftig jaar lang bezig zijn geweest om te zorgen dat de looneisen gematigd bleven. Dat doel werd ieder jaar weer bereikt in honderden vergaderingen in van die trieste ruimtes met bakstenen muren, linoleum op de grond en op de tafeltjes kannen met oude koffie. Soms moest de president van de centrale bank nog even een vermaning uitspreken, soms moest de regering even dreigen met ingrijpen om vervolgens à la Melkert iets extra’s ‘beschikbaar te stellen’, maar we kwamen er altijd uit.

Die tijden zijn voorbij. Een van de gevolgen van de euro zal zijn dat die zogeheten sociale partners verdwijnen. Bij een zwakke munt en een hoge inflatie hoort geen vakbond die miljarden bezit en door overheid en bedrijfsleven wordt gesponsord om de loonstijging binnen de productiviteitsgroei te houden. Dat soor geneuzel is afgelopen. Een eerste signaal was vorig jaar de staking van het grondpersoneel op de drukste dag van Schiphol. Die mensen wilden vijftig tot honderd procent erbij. Zij begrijpen hoe de wereld veranderd is. De directie haastte zich de gemoederen te bedaren door een internationaal vergelijkend onderzoek in te stellen. Alsof het relevant is of een collega in Reykjavík meer verdient. We gaan daar toch niet wonen. Het enige wat zo’n onderzoek kan bieden is een agument om een reusachtige loonsverhoging goed te praten. Zo doen Italiaanse en Franse vakbonden het ook. Nu lopen de bouwvakkers zich warm.

We willen gewoon poen zien. In het handje. Niks arbeidstijdverkorting, opleidingsprogramma’s, solidariteit met uitkeringstrekkers of andere toeters en bellen die we niet uit kunnen geven. Geleefd moet er worden en als we niet krijgen wat we willen, gaat de boel plat. Of beter nog: eerst gaat de boel plat en dan kunnen we praten.

Het was de bedoeling van de Europese Unie om na het monetaire beleid, ook het economisch beleid in de lidstaten te harmoniseren. Dat zal zeker lukken, alleen niet in de richting zoals destijds werd gedacht. Toen ging men ervan uit dat de zuidelijke landen wel het harde valutabeleid van Duitsland en zijn satellieten zouden overnemen. In werkelijkheid gaat het andersom. We hebben een zwakke valuta en een hoge inflatie en daar horen de Zuid-Europese sociaal-economische praktijken bij. Het zal even wennen zijn, maar de toekomst zal meer dolle dwaze dagen kennen dan de Bijenkorf ons tot dusver bood.

Paul Frentrop is directeur van Deminor Nederland. Hij schrijft de wekelijkse column op

persoonlijke titel