Homonetwerken: Heren onder elkaar

Daar staan ze dan in De Industrieele Groote Club, alsof ze er al jaren bijeenkomen: advocaten, makelaars, bedrijfskundigen, medisch specialisten en renteniers. In jasje-dasje converseren ze geanimeerd. Biertje erbij in de wetenschap dat ze straks om negen uur met zijn allen gaan eten. Juist in dit traditionele bolwerk van bazen met dikke sigaren komen elke eerste donderdag van de maand welgestelde homo’s bij elkaar voor de gezelligheid. Dit is de zogeheten Donderdagavond Eet Club (DEC).

Huib van Santen (43), consultant en DEC-voorzitter, is duidelijk trots op zijn club met 325 leden. Van Santen is niet van adel en heeft geen academische titel. “Ik ben benieuwd wat Floris hiervan zal zeggen als ik hem later in de hemel tegenkom.” Jonkheer Floris Michiels van Kessenich is de oprichter van DEC en is in 1991 aan aids overleden. Met deze locatie lijkt Floris postuum revanche te nemen op een kwetsende uitspraak van zijn vader. Toen Floris hem op dertienjarige leeftijd vertelde dat hij homo was, zei zijn vader botweg dat dat in hun milieu niet voorkwam. Die zin maakte van een telg uit een adellijke, katholieke familie een voorvechter van de homo-emancipatie. Van Santen: “Ik denk dat Floris het goed vindt dat ik geen jonkheer ben, per slot van rekening moeten we met onze tijd mee. En ik pas heus wel op dat er geen reldellen binnenlopen.”

Floris zette zich in voor de traditioneel ingestelde homo’s uit de betere milieus. ‘In eigen kring konden ze lang niet altijd uitkomen en in de linksgeoriënteerde homobeweging voelden ze zich niet thuis. Ze droegen geen oorbellen en roze tuinbroeken, maar pakken en gaatjesschoenen. Rondhangen en oppervlakkige praatjes uitwisselen in een lawaaiige versiertent was niet genoeg. Wat Floris zocht was een netwerk van niet alleen seksueel, maar ook maatschappelijk gelijkgestemden met wie hij gesprekken op niveau kon voeren’, schrijft Jos Versteegen in De Roze Jonker. Deze biografie beschrijft uitgebreid hoe Floris in 1979 zijn Donderdagavond Eet Club oprichtte. Veertien homoseksuele vrienden die hij ontmoet had bij het Amsterdamse studentencorps vormden het begin van de gerenommeerde DEC. Ze treffen elkaar in Amsterdamse cafés als De Smoeshaan, De Pilserij, l’Opéra, De Schreierstoren en sinds kort De Industrieele Groote Club aan de Dam.

De leden staan in vier à vijf kringen bij elkaar en bevestigen dat het een gezelligheidsclub is. Een enkeling netwerkt en heeft via een ander lid een portfolio van zichzelf laten maken omdat hij naast zijn werk wil bijverdienen als fotomodel. Naast de maandelijkse borrel- en eetavond zien veel leden elkaar ook buiten de club op verjaardagen en feesten. “Wat ons hier bindt, is de herkenning van eenzelfde soort opvoeding. Dat delen we. Verder zijn we enorm liberaal”, zegt Van Santen.

Hun ouders kunnen gerust zijn dat zoonlief zich tenminste in keurig gezelschap bevindt. Toch maken al die heren in pak een besloten indruk. Enkele mannen dragen geen stropdas. Zij ogen vrijer van geest. Alsof ze door het voorschrift te negeren, het voorgeschreven pad verlaten en interessanter worden. Het is jammer dat de journalist alleen een indruk mag opdoen en geen leden mag citeren. Van Santen vindt dat ongepast, want dan zou het geheel iets Story-achtigs krijgen. De DEC telt tientallen studenten onder haar nieuwe leden. Voor deze jongens, die thuis vaak moeizaam moeten strijden om geaccepteerd te worden, biedt de club veiligheid en vele identificatiefiguren. Je hoeft immers geen Jos Brink te zijn om als homo door het leven te gaan.

Voor Genius is homo-emancipatie een gepasseerd station. Genius-leden hebben doorgaans geen problemen met hun werkgever of collega’s over hun homoseksualiteit. Deze vereniging voor hoger opgeleide homo’s is in 1993 opgericht met als doel een netwerk van zakelijke en vriendschappelijke contacten op te bouwen en te onderhouden. Dit alles onder het motto: haal uit je homo-identiteit maximaal profijt! De gemiddelde leeftijd van de 130 leden is eind dertig.

Xander Arends (40), fiscaal jurist en Genius-secretaris, benadrukt de actieve deelname van de leden. “We verzetten ons tegen de passieve houding van veel homoseksuelen. Zij willen alleen iets doen als het ze uitkomt en wanneer ze er toevallig ook zin in hebben.” Aspirant-leden kunnen zich aanmelden via de website en participeren in de interessegroepen: Lustus (juridisch), PPO (persoonlijke professionele ontwikkeling), Architectuur en design, Hephaistos (letteren en wijsbegeerte), Gezondheid en welzijn, Gastronomie, Podium en Natuur/Outdoor.

Genius is de enige homovereniging waar vrouwen welkom zijn. Er zijn nu twintig geïnteresseerde vrouwen, waar waarschijnlijk vijf leden uit voortkomen. Vrouwen zijn niet zo samenscholerig als mannen volgens Rob Landeweerd (31), business-unitmanager en Genius-bestuurslid werving en selectie. In Nederland bestaat geen netwerkorganisatie voor lesbische vrouwen.

Jos Boelrijk (39), vice-president van het Directoraat Juridische Zaken bij ABN Amro, is Genius-lid van het eerste uur. Daarnaast borrelt hij met zijn homoseksuele collega’s een keer per maand bij de Blijde Bankiers Borrel, BBB in de wandelgangen. In Amsterdam treffen gemiddeld zo’n twintig mensen elkaar op een niet nader te noemen lokatie buiten de bank. In Utrecht en Rotterdam worden ook BBB’s georganiseerd. Boelrijk weegt en wikt zijn woorden als het over de homoborrel van de ABN Amro gaat. “Het geeft een prettig gevoel van inbedding. Elk netwerk is goed voor een bedrijf, of het nu om schaatsen of homo’s gaat.”

Tjitse Dijkema (54), consultant, hield Genius na twee jaar voor gezien. Hij ervoer de vereniging als een verkapte liefdes- annex huwelijksmarkt. “Bovendien kostte Genius mij tweeduizend gulden per jaar alles bij elkaar. Dat kan ik ook ergens anders aan besteden. Op een gegeven moment stond ik met tien homo’s in de rij voor een tentoonstelling. Toen dacht ik: ik sta in deze rij omdat ik die tentoonstelling wil zien, niet omdat ik homo ben. Maar goed, ik heb er een aantal vrienden aan overgehouden en dat vind ik heel wat.”

Een zingend Jordaan-duo zorgt voor de vrolijke stemming bij de Zóciëteitsavond. Elke maand treden andere gasten op. Op hun website presenteert Zóciëteit zich als een gezelligheidsvereniging voor gays, een alternatief voor het homo-uitgaansleven. De meeste leden zijn vijftigers die zich niet meer thuisvoelden in het geëxalteerde uitgaanscircuit. Zestien jaar geleden werd Zócieteit opgezet om contacten tussen homoseksuele mannen te bevorderen. Joep Heldoorn, personeelsconsulent en Zóciëteit-bestuurslid: “Een groot deel van de 150 leden komt nooit naar de Zóciëteitsavond, maar bezoekt de activiteitenclubs, zoals daar zijn de klaverjas-, wandel-, fiets-, eet-, borrel-, film-, lees-, foto- en kookclub.

Frederik Everts heeft het naar zijn zin bij de Zóciëteit. Hij was jarenlang lid van de DEC. Maar enkele leden deden daar moeilijk over zijn beroep als verpleegkundige. Dat zou niet passen bij die club. Na enkele nare opmerkingen voelde hij zich er niet meer thuis en zegde zijn lidmaatschap op.

Haagse homoambtenaren borrelen sinds 1997 elke tweede donderdag van de maand om hun zichtbaarheid te vergroten. De hoofdstad volgde vorig jaar. Om de twintigduizend Amsterdamse ambtenaren te bereiken werden in januari 2001 posters opgehangen bij Belastingdienst, politie, rechtbank en gemeente. Op de laatste donderdag van de maand komen nu zo’n vijftig à tachtig mensen bij elkaar.

Geert Dales, wethouder bij de gemeente Amsterdam, vindt de zichtbaarheid van homo’s op de werkvloer essentieel. ‘Zoals een allochtone ambtenaar zijn huidskleur niet hoeft weg te poetsen, zo hoeft een homoambtenaar niet in de kast te blijven’, zei Dales in zijn speech op de homoambtenarendag in november 2001.

Maar vergroot je de zichtbaarheid door met zijn allen in een kroeg te gaan zitten? Een bezoeker: “Nee, maar er is wel de herkenning. Elke keer zie ik weer nieuwe gezichten. Oh die ook, en die, en een enkele keer spreek je zelfs iemand aan wie je moet rapporteren.” In die zin draagt de borrel bij aan de zichtbaarheid onder elkaar.

Buitenstaanders zijn ook welkom bij de ambtenarenborrel. Zij schromen niet om kritiek te spuien: “Het blijven natuurlijk ambtenaren. Kijk maar om je heen: Het heeft iets gemiddelds. Bij de DEC is het allemaal een echelon hoger”, volgens een DEC-lid.

Harrie-Jan Metselaars (55), adjunct-directeur van het Rijksarchief, is een van de weinigen die kan zeggen waarom homo’s elkaar buiten de werkuren opzoeken: “De belangrijkste reden om hier te zijn is om een keer niet in de minderheid te zijn. Op de werkvloer ben je dat als homoseksueel geheid. Nu ben je met collega’s en tegelijkertijd niet in de minderheid, dat is toch uniek.”

Kader bij artikel:

Wat, waar, wanneer

Donderdag Avond Eetclub

Elke eerste donderdag van de maand

De Industrieele Groote Club, Dam 27, Amsterdam

Lidmaatschap: 43,50 euro per jaar, studenten tot 30 jaar: 25 euro.

www.donderdagavondeetclub.nl

Homo Ambtenaren Borrel Den Haag

Elke tweede donderdag van de maand

Café Frenz, Kazernestraat 106, Den Haag

Homo Ambtenaren Borrel Amsterdam

Elke laatste donderdag van de maand

Café Rouge, Amstel 60, Amsterdam

Zóciëteit

Elke derde zaterdag van de maand

Café Heffer, Oudebrugsteeg 7, Amsterdam

Lidmaatschap: 35 euro per jaar.

www.gironet.nl/home/cwsomers/zoos.htm

Genius

Elke laatste zaterdag van de maand een activiteit

Lidmaatschap: 90 euro per jaar.

www.genius-web.org