Eigen Belang: Op zoek naar een partner

Klaus-Peter Müller (57), de topman van de Duitse Commerzbank, is niet te benijden. Een jaar geleden nam hij het roer over van Martin Kolhaussen, die tien jaar lang de vierde bank van Duitsland bestierde. Gedurende de laatste jaren van Kolhaussen kwamen de slijtplekken van de bank aan het licht. Nog meer dan andere Duitse banken had de Commerzbank te veel kantoortjes om het retailbedrijf voldoende te laten renderen. Er moest iets gebeuren. De zelfverklaarde ‘antifusionist’ probeerde daarom met Dresdner Bank tot een integratie te komen. Dat lukte niet en Dresdner ging met verzekeringsgigant Allianz in zee.

De Commerzbank stond in die tijd zwaar onder druk doordat twee investeerders onder de naam Rebon, een belang van zo’n twintig procent in de bank wisten op te bouwen. Hun verhaal was simpel: wij vinden dat Commerzbank in de verkoop moet en zullen onze aandelen aanbieden aan de hoogste bieder.

Dat is niet bepaald een omgeving waarin je je als nieuwe topman lekker kunt ontplooien. Goed beschouwd is Müller vooral een crisismanager. Een man die de kosten moet terugbrengen – tien procent van de banen wordt geschrapt – de zwakke activiteiten verkopen, tussendoor brandjes blussen en uiteindelijk de bank ergens onder dak brengen.

Alsof dat nog niet genoeg ellende is, blijkt Commerzbank als crediteur nu ook betrokken bij een aantal grote debacles die in het Duitse bedrijfsleven spelen. De Kirch Gruppe, het mediaconcern van Leo Kirch, is de spectaculairste deconfiture van dit moment. Ook bouwer Philip Holzmann is bezig met zijn zwanenzang. Müller zei deze week bovendien dat er dit jaar nog faillissementen zullen plaatsvinden waar nu nog niemand rekening mee houdt. Dat is opwindend nieuws voor de Duitse financiële pers, maar voor de bank is het een griezelig vooruitzicht. Müller houdt voor 2002 rekening met een miljard euro aan oninbare leningen.

Tegen zo veel ellende bestaat maar één tegengif: een overnamegerucht. De koers van de bank is door alle misère sinds maart 2000 gekelderd van 45 tot onder de 20 euro. Daarmee wordt Commerzbank steeds interessanter voor een partij die een bruggenhoofd op de Duitse markt zoekt. Blijkbaar wordt de Italiaanse verzekeraar Assicuranzioni Generali als de belangrijkste kandidaat gezien. De Italianen hebben al een belang van 9,9 procent en bevestigden deze week interesse te hebben in een uitbreiding van dat pakket.

Dat betekent niet per se dat Generali overnameplannen heeft, maar het bericht brengt wel weer fantasie terug in het aandeel Commerzbank. In ieder geval was de bevestiging vanuit Milaan genoeg om te voorkomen dat Müllers sombere nieuws tot een koersval leed.

Het is overigens opmerkelijk dat er weer een Italiaanse partij wordt genoemd. Italianen staan niet bekend om hun internationale expansiedrang. In augustus was er al sprake van vergevorderde onderhandelingen tussen Unicredito, de tweede bank van Italië, en de Commerzbank. Uiteindelijk liep de vrijage op niets uit. De Italianen vonden dat Müller een te hoge prijs voor zijn bank wilde. Bovendien kwam de koers van Unicredito gedurende de besprekingen zwaar onder druk. Een teken dat de beleggers weinig heil zagen in de overname.

Voor Müller was de mislukking, vanwege de enorme koersval van het aandeel Commerzbank, een waar drama. Begin september deed het fonds nog 27 euro, drie weken later was daar iets meer dan vijftien euro van over. Dat is zuur voor een man die niets liever wil dan een stijgende koers, om een betere onderhandelingspositie te verwerven.

Sinds Unicredito uit beeld verdween, beweegt het aandeel rond de twintig euro. Na die afstraffing zal Müller waarschijnlijk geen gesprekken meer aangaan die niet zo goed als zeker tot resultaten leiden.

Hoe wordt iemand als Müller beloond? Natuurlijk met een mooi salaris, waarover de bank overigens geen mededelingen doet. Aandelenopties kennen ze niet bij Commerzbank. Maar Müller zou daar sowieso niets aan hebben, daarvoor is de koerserosie onder zijn leiderschap veel te extreem geweest. Bij de Rijnlandse Commerzbank hebben ze wel uitkeringen in de vorm van achtergestelde winstdelingscertificaten voor managers. Die zijn vergelijkbaar met de garantievermogencertificaten van Rabobank. Hoe groot de groep is die meedoet met dit plan is niet bekend. Evenmin is duidelijk hoeveel van dergelijke certificaten Müller bezit. Wel bekend is dat de meedelende managers in 2000 bij elkaar in ieder geval 191 miljoen euro aan rente op deze certificaten ontvingen. Müller zal daar ook aardig wat aan overhouden.

Hij heeft zelf ook nog een pakketje aandelen. Volgens een melding op het koersinformatiesysteem Bloomberg bezit de man 0,003 procent van alle uitstaande aandelen Commerzbank. Dat vertegenwoordigt een waarde van zo’n 320.000 euro. Een bescheiden belang dus, maar een aardige persoonlijke stimulans om de koers weer omhoog te krijgen.

Kader bij artikel:

Waardevernietiger

Geboren: 1944

Ceo sinds: mei 2001

In dienst sinds: 1966

Salaris: onbekend

Winstdelingcertificaten: niet onthuld

Tabel bij artikel:

Wat adviseren topanalisten

AA = ABN Amro Bank

BP = BNP Paribas

DB = Deutsche Bank

CS = Credit Suisse/First Boston

GS = Goldman Sachs

IB = ING Barings

JP = J.P. Morgan

LB = Lehman Brothers

ML= Merrill Lynch

MS = Morgan Stanley Dean Witter

NO = Nomura

SB = Salomon Smith Barney

Verantwoording: De Europese beursfondsen zijn gekozen door een kruisselectie te maken van de FTSE-100-lijst en de FT-500-ranglijst van Europese fondsen met de hoogste beurswaarde per 31-12-1999. Vermeld wordt per fonds de koers/winstverhouding (k/w) op basis van winstverwachtingen van IBES. Het advies betreft de meest recent afgegeven opinie van een gerenommeerde bank of effectenhuis (bron: Bloomberg). Weergave in rood indiceert een verandering ten opzichte van vorige week.