Gezelschapsspellen: De zegetocht van het bordspel

‘Bij het spelen van deze kaart moet je de struikrover verzetten en van een van de getroffen spelers een grondstoffenkaart trekken.’ De meeste Nederlanders weten direct dat hier een ‘ontwikkelingskaart’ is gekocht. Niet met euro’s, maar met de grondstoffen wol, graan en erts.

Is het allemaal abracadabra voor u? Nou goed. Het gaat hier over het bordspel ‘De Kolonisten van Catan’. De bedoeling is dat de spelers bezit nemen van het fictieve eiland Catan, door het snel bouwen van dorpen en steden. De daarvoor benodigde grondstoffen, zoals leem, hout en graan, worden tijdens het spel verzameld. Winnaar is degene die de meeste nederzettingen bouwt.

De Kolonisten van Catan is razend populair. In 1999, toen het spel in Nederland net een paar maanden was geïntroduceerd, is het direct verkozen tot Speelgoed van het Jaar. Voor veel Nederlanders was het bordspel toen al een goede bekende: de oorspronkelijke Duitse versie werd al veelvuldig gespeeld. De afgelopen twee jaar was De Kolonisten het best verkochte spel: in drie jaar tijd gingen er meer dan 200.000 Nederlandse exemplaren over de toonbank. Van de uitbreidingen, met andere scenario’s, zijn al zo’n zeventigduizend stuks verkocht.

Wedstrijden konden natuurlijk niet uitblijven: er wordt dit jaar voor de tweede keer een nationaal kampioenschap georganiseerd en zelfs op Europees niveau treffen de kolonisten elkaar. Diverse websites complementeren de rage. Daarop worden agenda’s bijgehouden van Catan-kampioenschappen, wisselen creatieve spelers nieuwe spelscenario’s uit en kan er natuurlijk online worden gespeeld.

Marc Krikke (32) is compleet verslingerd aan De Kolonisten. Sinds een jaar besteedt deze systeembeheerder van automatiseringsbedrijf Pink Roccade elke week zo’n vier hele avonden aan het spel. Daarnaast verleent hij technische hulp aan een kolonistenwebsite. Hij speelde al veel andere spellen voordat hij aan De Kolonisten begon, maar was nooit zo’n fan van het bordspel. “Ik speelde allerlei kaartspelen. Catan was de uitzondering. Het is leuk dat het bord iedere keer anders is en de tactiek daarop moet worden aangepast.” Krikke heeft inmiddels de smaak te pakken en is op zoek gegaan naar andere bordspellen. Maar Catan blijft zijn favoriet.

De 38-jarige Rasu Rasu, van de Amsterdamse spellenwinkel The Gamekeeper, merkt dat De Kolonisten een duidelijke ‘spin-off’ heeft. “Het succes van De Kolonisten heeft het bordspel weer op de kaart gezet. Er komen veel mensen in de winkel die vragen of ik nog meer van dat soort spellen heb.” Bijeenkomsten als het Eindhovense Spellenspektakel, de grootste spellenbeurs van Europa, en de conventies van spellenvereniging Ducosim in de Jaarbeurs te Utrecht worden steeds drukker bezocht. Daar is ook veel aandacht voor oudere spellen als Monopoly en Acquire. Rasu: “Na de aanslagen in New York, kreeg ik veel mensen die het New York-Monopoly wilden hebben, omdat daar de Twin Towers nog op staan.” Maar vooral de nieuwe bordspellen slaan volgens Rasu erg goed aan.

Michael Bruinsma (42), eigenaar van de Nederlandse uitgever 999 Games, spreekt zelfs van een “nieuwe generatie” onder de bordspellen. “Die zijn anders van opzet dan vroeger. Aan de vormgeving is veel meer aandacht besteed en de materialen zijn mooier, geen plastic maar hout. En er zit altijd een goed verhaal achter, meestal met een cultuurhistorisch onderwerp. Daardoor beschouwen mensen ze als veel minder kinderachtig.”

Bovendien vonden mensen de bordspellen voorheen nogal duur, meent Bruinsma. “Nu zijn de meeste spellen betaalbaarder geworden. Voor Triviant betaalde je in het begin bijna 54 euro. Voor de meeste huidige spellen is dat zo’n dertig euro.” Een laatste grote voordeel is dat bij de huidige generatie bordspellen niemand uitvalt. “Iedereen speelt mee tot op het laatste moment, niemand zit er voor Piet Snot bij.”

www.spellengek.nl

www.kolonisten.nl

Kader bij artikel:

Na De Kolonisten

Uitgekeken op De Kolonisten van Catan? Hieronder volgt een selectie uit het grote aanbod spellen, die volgens kenners de moeite waard is. Jaarlijks worden er zo’n achthonderd nieuwe titels op de markt gebracht door acht grote spellenuitgevers, waaronder Jumbo en 999 Games uit Nederland, het Amerikaanse Hasbro (Parker en MB) en het Duitse Kosmos en Ravensburger.

Een groot deel van die spellen verdwijnt al na een paar jaar. Michael Bruinsma van 999 Games: “Zo’n honderd draaien quitte, twintig worden een redelijk succes en gemiddeld zit er jaarlijks één echte knaller tussen. De rest flopt.” De ongeveer twintig gespecialiseerde spellenwinkels die Nederland telt, hebben de allerlaatste spellen, de prijzen variëren van vijftien tot veertig euro.

La Città: De spelers zijn vorsten in de Italiaanse regio Toscane en beheren een tweetal steden. De steden groeien door het aantrekken van zo veel mogelijk burgers. Die nieuwe bewoners moeten worden verleid met goede voeding, volksgezondheid en cultuur. El Grande: In het middeleeuwse Spanje worden militaire en politieke twisten tussen de hoge adel uitgevochten. De spelers kruipen in de rol van een provinciale heerser en proberen hun invloed te vergroten. Koehandel: Koeien en andere beesten worden verhandeld op een veiling. Alle spelers krijgen enkele geldkaarten, waarmee geboden kan worden. Een blufspel, dat zeer populair is onder studenten. Elfenland: Jonge elfen moeten een proeve van volwassenheid afleggen en door Elfenland reizen. Ze moeten zo veel mogelijk plaatsen bezoeken en een souvenir meenemen. In de ban van de ring: De spelers moeten samenwerken tegen de slechte tovenaar Sauron. Net als in het boek moet het Reisgenootschap de Doemberg bereiken en de Ring vernietigen. Die Händler von Genua: De spelers zijn handelaren in Genua. Ze nemen gebouwen in bezit en vervullen opdrachten voor grote winsten. Dat is niet te verwezenlijken zonder de welwillendheid van de andere kooplui. Alleen in het Duits. Atilla: De volksverhuizingen in Europa tijdens de Middeleeuwen vormen het thema. Het doel is om tijdens de pacificatieperiodes zo veel mogelijk land te bezetten met het eigen volk.