Het vingertje van het IMF

De Nederlandse economie loopt het gevaar oververhit te raken, schrijft het Internationaal Monetair Fonds in het laatste consultatierapport. Krapte op de arbeidsmarkt en oplopende kosten, veroorzaakt door een overmatige vraag, zouden de economische groei in gevaar kunnen brengen, en dat kan de concurrentiepositie van Nederland zou kunnen aantasten. Bovendien kan een rentestijging de bodem onder de snel opgestegen huizenprijzen vandaan slaan, waardoor de vraag zomaar ineens zou kunnen inzakken. Nederland moet op zijn tellen passen.

Waarschuwen voor oververhitting lijkt een automatische reflex van het IMF als de economische groei een lange periode aanhoudt. De Verenigde Staten krijgen al jaren te horen dat de motor te lang te hoge toeren draait. Tot nu toe zijn er weinig tekenen dat de Amerikaanse economie vaart mindert.

Het dreigende gevaar voor oververhitting in Nederland zou volgens het IMF onder andere bestreden moeten worden door een aanpassing van het budgettair en fiscaal beleid. Nederland zou automatische stabilisatoren moeten gebruiken om de economie af te remmen. Concreet komt dat erop neer dat de overheid in perioden van hoogconjunctuur terughoudend moet zijn met het uitgeven van geld, zodat de binnenlandse vraag niet sterker wordt aangewakkerd. Als de regering de aanbeveling overneemt, zou dat het einde betekenen van de ‘Zalm-norm’. Die bepaalt dat meevallers voor de helft aan lastenverlichting moeten worden besteed en voor de helft aan aflossing van de staatsschuld. Voor tegenvallers geldt het omgekeerde. Die moeten voor de helft worden goedgemaakt door extra belastingheffing en voor de helft door bezuinigingen.

Die aanbeveling van het IMF doet een klein beetje eigenaardig aan. Het inruilen van de Zalm-norm voor een formule die automatisch de overheidsuitgaven aanpast aan de conjunctuur, betekent dat Nederland nu meevallers moet inzetten voor aflossing van de schuld. Maar ondertussen impliceert de aanbeveling ook dat de overheid in tijden van tegenvallers de schuld zou moeten laten oplopen. En dat zal niet de bedoeling zijn van het IMF